Αντικυριαρχία και ηγεμονία

Πολλοί ανατρέχουν στις «αριστερές αξίες». Και αριστεροί και δεξιοί. Πρόκειται για μια αόριστη αναφορά, που όμως διατηρεί την ευρωστία της. Και χρησιμοποιείται τόσο για την ενίσχυση, όσο και για την απίσχναση της Αριστεράς. Για το καλό και για το κακό της. Είτε για να διακηρυχθεί η αντοχή της, είτε για να υποδειχθεί η «οπορτουνιστική» μετατόπισή της.

Αν και συνήθως γίνεται μια ακυρωτική, για την ίδια την Αριστερά, χρήση, η έννοια «Αριστερά» φαίνεται ότι διατηρεί αξία και αίγλη. Ακόμα και τώρα, που ο κόσμος είναι πιο «δεξιός» ή μάλλον πιο αμφιδέξιος, πιο καχύποπτος, πιο αυτοσυντηρητικός.

Την προδικτατορική ΕΔΑ την κληρονόμησε σε ένα βαθμό το ΚΚΕ, το ΚΚΕ εσωτερικού, το ΠΑΣΟΚ και πολλές ομάδες της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς. Ευρύ φάσμα κληρονόμων που κυμαίνονταν από την παράδοση του κόμματος «νέου τύπου», μέχρι τις τροτσκιστικές και μαοϊκές παρηχήσεις του. Από την κοινοβουλευτική ευλάβεια (μια ελληνόμορφη εκδοχή της σοσιαλδημοκρατίας) μέχρι τον αριστερίστικο ακτιβισμό, όλοι είχαν μερίδιο στο εδαΐτικο κληροδότημα. Οχι όμως εξ αδιαιρέτου.

Το εδαΐτικο κληροδότημα, επηρέασε και πολλές πλευρές της κοινοβουλευτικής δημοκρατικής Δεξιάς, αλλά και πλευρές των άλλων βαθμών πολιτικής οργάνωσης της χώρας. Συνδικάτα, αυτοδιοίκηση, κινήσεις πολιτών κ.λπ. Ετσι, υπό το κράτος αυτής της διάχυσης και πολυεπιρροής, δύσκολα μπορεί κανείς να υπερπροσδιορίσει ιδεολογικά, συμπυκνωμένες και κωδικοποιημένες διατυπώσεις, που να ορίζουν την Αριστερά και να είναι δυνατό να αναφερθεί κάποιος σ’ αυτές. Είναι δύσκολο δηλαδή να υπάρξουν κωδικοποιημένες οι «αριστερές 10 εντολές», ως παγιωμένες αριστερές αξίες που οριοθετούν και περιφράσσουν.

Συχνά, μουμιοποιούνται οι (αορίστως αναφερόμενες) «αριστερές αξίες» – για να μπορεί η Δεξιά ανενόχλητη να κάνει την δουλειά. Να μοιράζει δουλειές.

Η κοινωνική διάχυση ενδυναμώνει την πολιτική επιρροή, κάνει όμως πιο αόριστο το αφήγημα, τα χαρακτηριστικά και την πολιτική φυσιογνωμία. «Εξέλιξη» θα το πουν κάποιοι, «οπορτουνισμό» κάποιοι άλλοι. Σπόνδυλος της Αριστεράς, είναι και οι επικριτές της. Μερικοί μάλιστα εξαρτώνται συναισθηματικά από την ίδια. Εντός του μίσους τους αλλά εντός μιας υπόγειας αμοιβαιότητας. Υπάρχουν διά της καταγγελίας και καταδίωξης. Μανιαδάκηδες. Τόσο, που θεωρούν αδιανόητο η ίδια η Αριστερά, να αποκρύψει ή εξωραΐσει πλευρές της φυσιογνωμίας της. Π.χ. πλευρές που είτε την κάνουν μια συμπαθητική γριούλα με μαύρο τσεμπέρι, είτε την παρκάρουν πίσω από έναν σκληρό και αποφασισμένο πραγματισμό. Είτε ακίνδυνη, καθηλωμένη ίδια και απαράλλακτη, είτε αμαρτωλή που μπερδεύεται στα πόδια της πραγματικότητας.

Η ΕΔΑ παρέλαβε τα ράκη της ηττημένης και διωκόμενης Αριστεράς, και βοήθησε τους τεκλίζοντες, φοβισμένους και απονομιμοποιημένους, να συντάξουν χώρο με μεγάλη ιδεολογική και συναισθηματική ζωτικότητα.

Η Αριστερά βέβαια είχε και τους ολοκληρωτισμούς της, όπως τα γνωστά περιστατικά διαγραφών, λογοκρισιών κ.λπ., αλλά όλο το φαινόμενο, κληροδότησε μια εξαιρετική προίκα στις μεταδικτατορικές εκδηλώσεις του.

Η διάχυση, για την οποία μιλάω, σημαίνει αποσχηματισμός;

Το θέμα είναι, ότι αναβιώνει μια καταδιωκτική κουλτούρα που υποσκελίζει την κριτική. Εξαφανίζει τους δεξιούς στοχαστές, έναντι ενός «ταλιμπανισμού». Και φυσικά όπου κυριαρχεί μια πολιτική τεχνοτροπία, αντικυριαρχεί και ο κατοπτρισμός της.