Πότε πρέπει να αφαιρείται ο θυρεοειδής αδένας

Για τους περισσότερους ασθενείς η διάγνωση ενός ή περισσοτέρων όζων στον αδένα προκαλεί συναγερμό, ερωτήματα για τη φύση του, για τις θεραπευτικές επιλογές, την πορεία της νόσου και την ποιότητα ζωής μετά τη διάγνωση. Αναζητούν άμεσες και ξεκάθαρες απαντήσεις, όμως αυτές δεν είναι ούτε απλές ούτε ακολουθούν έναν ενιαίο κανόνα. Πάντως, στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν προκαλούν καμία ανησυχία και αρκεί μόνο ο τακτικός έλεγχός τους και άλλοι χρήζουν θεραπείας, παρότι το 95% αυτών είναι καλοήθεις αναπτύξεις.

«Ο επιπολασμός των οζιδίων του θυρεοειδούς στον γενικό πληθυσμό είναι υψηλός, αλλά πολύ λίγες από αυτές τις βλάβες αποδεικνύονται τελικά κακοήθεις. Η αύξηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στη συχνότητα εμφάνισής τους πιθανώς να οφείλεται στη διενέργεια περισσότερων προληπτικών εξετάσεων με τεχνολογικά εξελιγμένα διαγνωστικά μέσα, που ευνοούν την εύρεση πολύ μικρών και ασυμπτωματικών οζιδίων, τα οποία δεν θα εντοπίζονταν με απλή κλινική εξέταση. Τόσο μικρά οζίδια συχνά ανακαλύπτονται και τυχαία, κατά τη διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων για κάποιο άλλο λόγο, όπως από ένα υπερηχογράφημα καρωτιδικών ή μια μαγνητική τραχήλου», σημειώνει ο καθηγητής Χειρουργικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δημήτρης Λινός.

Τι είναι οι όζοι; Οι όζοι είναι απλώς ανώμαλες αναπτύξεις στον θυρεοειδή αδένα. Μπορεί να είναι συμπαγείς εάν αποτελούνται από θυρεοειδικά ή άλλα κύτταρα ή από κολλοειδές (απόθεμα θυρεοειδικών ορμονών). Μερικές φορές δεν είναι στερεές μάζες αλλά περιέχουν μια μεταβλητή ποσότητα υγρού.

Στατιστικά, εμφανίζονται πιο συχνά σε γυναίκες σε σύγκριση με τους άνδρες και πιθανότερο σε προχωρημένες σχετικά ηλικίες. Παρότι δεν είναι γνωστή η ακριβής αιτία εμφάνισής τους, έχει διαπιστωθεί ότι η κληρονομικότητα αποτελεί ισχυρό παράγοντα. Μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις.

Η ύπαρξή τους δεν πρέπει να προκαλεί ανησυχία, καθώς οι περισσότεροι όζοι έχουν αργή εξέλιξη. Συχνά οι ασθενείς με οζίδια θυρεοειδούς και χωρίς παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του θυρεοειδούς μπορούν απλά να τα παρακολουθούν, κάνοντας τακτικές απεικονιστικές εξετάσεις, για να εντοπιστεί εγκαίρως οποιαδήποτε μεταβολή στο μέγεθός τους.

Υπάρχουν, ωστόσο, πολλοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη, ώστε να αποφασιστεί εάν χρειάζεται η εφαρμογή κάποιου καλά σχεδιασμένου θεραπευτικού πλάνου και συγκεκριμένα η αφαίρεση του αδένα.

Πώς αντιμετωπίζονται Οπως εξηγεί ο καθηγητής, η American Association of Endocrine Surgeons δημοσίευσε στο Annals of Surgery πέρσι για πρώτη φορά έναν πλήρη οδηγό για τις ενδείξεις που πρέπει να υπάρχουν προκειμένου μια θυρεοειδεκτομή να είναι ασφαλής και αποτελεσματική.

«Το μέγεθος και η αύξησή του, τα συμπτώματα, η υποκείμενη νόσος του θυρεοειδή, άλλες συννοσηρότητες και η ηλικία του ασθενούς είναι μερικές παράμετροι που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη προτού αποφασιστεί η θυρεοειδεκτομή», σημειώνει ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών των Ενδοκρινών Αδένων και πρώην πρόεδρος της Διεθνούς Εταιρείας Χειρουργών των Ενδοκρινών Αδένων.

Οπως επισημαίνεται, οι ενδείξεις για θυρεοειδεκτομή ομαδοποιούνται στις γενικές κατηγορίες τοπικών συμπιεστικών συμπτωμάτων, κινδύνου κακοήθειας και υπερθυρεοειδισμού.

Ο ειδικός δε, διευκρινίζει: «Η θυρεοειδεκτομή ενδεχομένως αποτελεί κατάλληλη επιλογή όταν προκαλούν σημαντικά τοπικά συμπτώματα συμπίεσης, δηλαδή όταν ένας καλοήθης όγκος πιέζει την τραχεία ή τον οισοφάγο και ο ασθενής δυσκολεύεται στην αναπνοή ή στην κατάποση. Τότε, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει ανησυχία για καρκίνο, υπάρχει ισχυρή ένδειξη για χειρουργική αφαίρεση».

Οσον αφορά στο μέγεθος, για τους μικρούς όζους δεν υπάρχει κατώτατο όριο μεγέθους, πέραν του οποίου δεν είναι απαραίτητη η θυρεοειδεκτομή. «Οσοι έχουν ύποπτους όζους πρέπει να υποβάλλονται σε κυτταρολογική εξέταση με παρακέντηση λεπτής βελόνας (FNA). Από τα αποτέλεσμά της εξαρτάται η απόφαση για θυρεοειδεκτομή. Εάν αναφέρεται BETHESDA ΙΙΙ, θα συνυπολογιστούν και διάφοροι άλλοι παράγοντες προκειμένου να σχεδιαστεί το επόμενο βήμα, ενώ στην κατηγοριοποίηση BETHESDA IV έως VI η θυροειδεκτομή αποτελεί την πρώτη επιλογή.

Οι ασθενείς με ύποπτα κλινικά και απεικονιστικά οζίδια που είναι πάνω από 1 εκατ. θα πρέπει να υποβάλλονται σε θυρεοειδεκτομή. Το ίδιο ισχύει και για τους όζους μεγέθους ≥3 ή 4 εκ. και για εκείνους που παρουσιάζουν μεταβολή του μεγέθους τους». Σημειώνεται, δε ότι η θυρεοειδεκτομή αποτελεί επιλογή και για τη θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού.