Το αυτονόητο

Το να γράψεις το αυτονόητο είναι μια θλιβερή εμπειρία. Σαν να ομολογείς ότι ζεις σε ένα περιβάλλον όπου αυτό χρειάζεται. Σαν να ξέρεις ότι η κοινή λογική θα πρέπει να τεκμηριωθεί. Οτι με αφέλεια λες κάτι που όλοι θα πρέπει να το ξέρουν. Επικοινωνιακή υποβάθμιση. Ξέρουμε ότι η Δικαιοσύνη υπάρχει για να μην υπάρξει μια λαϊκή κρίση που θα λειτουργήσει ως τιμωρός. Ούτε ως κριτής. Για να μην υπάρξει το λιντσάρισμα. Η λαϊκή αγανάκτηση θα πρέπει, το πολύ, να εκφραστεί μέσα από τους αυστηρότερους νόμους, όχι με την υπέρβασή τους.

Και όμως βλέπουμε ότι οι καταγγελίες επιφέρουν αποτελέσματα, πριν από την εκδίκαση, που αντιστοιχούν σε κυρώσεις και σε τιμωρία. Οι απολύσεις και γενικά οι αποκλεισμοί από την κοινωνία θεωρούνται φυσιολογικές συνέπειες των καταγγελιών. Αυτό σημαίνει ότι το δίκαιο εκπορεύεται από τη λαϊκή αγανάκτηση και αυτό θυμίζει λαϊκά δικαστήρια.

Αναφέρομαι σε αυτούς που δηλώνουν αθώοι και επιζητούν την κανονική τους εκδίκαση. Η Δικαιοσύνη και η υγιής κοινωνία θα πρέπει να σεβαστούν το δικαίωμά τους να δικαστούν, όχι την πράξη τους, αν βέβαια επιβεβαιωθεί ότι την έκαναν.

Χρειάστηκαν αιώνες για να γίνουν κτήμα των δημοκρατικών κοινωνιών κάποιες αρχές της Δικαιοσύνης. Οι δήθεν μικρές παρεκκλίσεις από τα αυτονόητα της Δικαιοσύνης μπορεί να επιφέρουν δεινά που σήμερα δεν μπορούν να προβλεφθούν. Αν δυο-τρεις καταγγελίες θα αρκούν για να καταστρέψουν καριέρες, προσωπικότητες και οικογένειες μπορεί στην πορεία να υπάρξει ένα σύστημα εκβιασμού.

Ποιος θα τολμήσει να μην ενδώσει σε έναν εκβιασμό που θα ασκηθεί με μια υπόνοια ότι θα τον καταγγείλουν για παρενόχληση, αν ξέρει ότι την άλλη μέρα θα έχει χάσει τα πάντα; Μερικές αρχές της Δικαιοσύνης δεν είναι καθόλου τυχαίες ή αμελητέες. Είναι αποτέλεσμα πείρας πολλών αιώνων και πολλών κοινωνιών. Εννοώ το τεκμήριο της αθωότητας. Ισχύει για όλους, και για αυτούς που απεχθανόμαστε. Μα έχουμε και άλλη επιλογή;

Λένε, «αλλά είναι απεχθείς οι πράξεις!» Θα πω πάλι το αυτονόητο: Ολες οι παραβάσεις και όλα τα εγκλήματα κρίνονται από τη Δικαιοσύνη, δεν υπάρχουν εξαιρέσεις!

Βέβαια το ένστικτό μας θέλει την αυτοδικία και την εκδίκηση. Αυτό το αίσθημα δεν ξενίζει. Αλλά τρομάζει το να βλέπεις τις αυτοσχέδιες κρεμάλες του Far West όταν κάποιοι κρίνουν ότι υπάρχει ένα απεχθές έγκλημα.

Υπάρχει και η θέση: «Aν πρέπει ορισμένοι κάπως να αδικηθούν και κάποιοι κανόνες λίγο να παραβιαστούν για να παταχθεί η σεξουαλική βία, ναι, ας γίνει!». Εγώ είχα ακούσει μια άλλη αρχή της Δικαιοσύνης, αυτήν του Blackstone (1760), ότι είναι καλύτερα δέκα ένοχοι να μείνουν ατιμώρητοι παρά να τιμωρηθεί κάποιος αθώος. Ξέρω βέβαια ότι τα αυτονόητα είναι σχετικά. Ανέφερα τα δικά μου αυτονόητα και τη μοναξιά.

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι πολιτικός επιστήμονας, πολιτικός μηχανικός και μεταφραστής