Aδράνεια και προστασία

«Αυτοί που μελετούν την πολιτική ονομάζονται πολιτικοί επιστήμονες και θα πρέπει επί του παρόντος να θεωρήσουμε την πολιτική ως επιστήμη. Πρώτα όμως θα πρέπει να δούμε τι είναι αυτό που οι πολιτικοί επιστήμονες μελετούν: την εμπειρία της ενασχόλησης με την πολιτική» (Kenneth Minogue 1995).

Tο γεγονός ότι η σημερινή ελληνική κυβέρνηση αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει σωρεία αντίξοων καταστάσεων είναι γενικώς αποδεκτό. Στις προθέσεις της τουλάχιστον έδειξε εξαρχής ότι θα μπορούσε να προβεί σε μια σειρά «άμεσων μεταρρυθμίσεων που θα διαρρήξουν πάγιες παθογένειες του πολιτικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης» (Γ. Γεραπετρίτης, «ΤΑ ΝΕΑ» 16/1/21). Αναλογίζομαι όμως και αμφιβάλλω αν το πολιτικό προσωπικό και η δημόσια διοίκηση έχουν ωριμάσει επαρκώς, ώστε να παράξουν και κυρίως να εφαρμόσουν νομοθετικές μεταρρυθμίσεις βασιζόμενες σε μια minimum συναινετική πλατφόρμα και να «ταρά-ξουν τα λιμνάζοντα ύδατα». Οι πάγιες ιδεολογικές αποκλίσεις ή/και αγκυλώσεις μεταξύ ατόμων και κοινωνικών ομάδων είναι εμφανείς ακόμη και σε περιπτώσεις που θα ανέμενε κανείς μια συμπόρευση σε ζητήματα που θεωρητικά διέπονται από ορθολογισμό και κοινή λογική. Ακούγοντας τον αρχηγό της μείζονος αντιπολίτευσης χθες στη Βουλή, είχα την εντύπωση ότι άκουγα ένα «μειράκιον αγορεύον» σε δεκαπενταμελές ενός λυκείου…

Ανάμεσα στα παραμιλητά του Ερντογάν, τις παραλλάξεις του COVID-19 και το δημόσιο χρέος να καλπάζει, ενέσκηψε και η «Μήδεια» με ασυνήθιστης έντασης φαινόμενα φυσικής καταστροφής. Παρά τις φιλότιμες – μέχρι ηρωισμού – προσπάθειες των εμπλεκόμενων φορέων, εμφανίστηκε και πάλι η χρόνια παθογένεια της έλλειψης επαρκούς και σοβαρού σχεδιασμού, αλλά κυρίως ο ανεπαρκής συντονισμός, που επέτρεψε εις μεν την αντιπολίτευση να λαϊκίζει με «ασθενή μνήμη», εις δε τους αρμόδιους φορείς να επιρρίπτουν τις ευθύνες μεταξύ αλλήλων… Με θλιβερή μελαγχολία ήρθε στη μνήμη μου η μεγάλη δασική πυρκαγιά του Αγίου Ορους – Σιμωνόπετρας (1990) – όπου υπήρξε χαρακτηριστική έλλειψη συντονισμού – και σε μια άλλη σύσκεψη κρατικών φορέων για θερινές δασικές πυρκαγιές (1993 επί υπουργού Γεωργίας ΠΑΣΟΚ Γ. Μωραΐτη) ως εκπρόσωπος του ΥΜΑΘ.

O Kenneth Minogue (1930-2012), καθηγητής στη LSE, αναφέρει στο εγχειρίδιό του με τίτλο «Πολιτική» (Politics 1995) μεταξύ άλλων: Η προφορική εκπροσώπηση (spokesmanship) και το αξίωμα (office) αποτελούν τους πόλους γύρω από τους οποίους περιστρέφονται άνδρες και γυναίκες που εισέρχονται στην πολιτική […]. Προφορική εκπροσώπηση σημαίνει αντιπροσώπευση: η διακυβέρνηση στις σύγχρονες δημοκρατίες γίνεται από αντιπροσώπους των πολιτών […]. Οι επιπόλαιοι κριτές των πολιτικών δεν θα δυσκολευτούν να εντοπίσουν την ασάφεια και την αοριστία που διακρίνουν συχνά τον πολιτικό λόγο, αλλά δεν θα εκτιμήσουν σωστά το μέγεθος της δεξιοτεχνίας, η οποία χρειάζεται για την εξεύρεση της θέσης που να γεφυρώνει τις διιστάμενες απόψεις.

Ο Κυριάκος Παπαϊωάννου είναι ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ