Προσδεθείτε, αναταράξεις

Ενα σύστημα θεωρείται ευσταθές, όταν είναι προβλέψιμη η μεταβολή του στον χρόνο. Στα σχετικά απλά συστήματα, όπως είναι οι μηχανές, τα παιδικά παιχνίδια ή ακόμη η εκτόξευση αντιαεροπορικών πυραύλων η τεχνολογία έχει δώσει λύσεις. Από σερβομηχανισμούς παλιάς γενιάς, μέχρι τη χρήση μηχανισμών με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, μπορούμε σε μεγάλο βαθμό να ελέγξουμε το σύστημα, ώστε να μην περάσει σε κατάσταση «θετικής ανάδρασης». Σε αυτήν την περίπτωση ο έλεγχος χάνεται και το σύστημα καταλήγει σε απρόβλεπτες ή χαοτικές καταστάσεις.

Λίγο μετά την ορκωμοσία του ο προέδρος Μπάιντεν μίλησε στα στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών, αρχίζοντας την ομιλία του για τις διεθνείς σχέσεις με τις φράσεις «η Αμερική επέστρεψε, η διπλωματία επέστρεψε». Τώρα πια οι διεθνείς σχέσεις θα ασκούνται από τον νέο υπουργό Εξωτερικών Μπλίνκεν σε στενή συνεργασία με το «βαθύ κράτος», όπως περιφρονητικά αποκαλούσε ο πρώην προέδρος τις υπηρεσίες του δημόσιου τομέα. Είναι γνωστές οι χαοτικές καταστάσεις που προκλήθηκαν με την προσωπική διπλωματία του Ντ. Τραμπ σε ζητήματα που έβλαπταν τα αμερικανικά συμφέροντα και αποσυντόνιζαν ολόκληρες περιοχές. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις τα συμφέροντά του υπερίσχυσαν του δημόσιου συμφέροντος, όπως η υπόθεση Χαλκμπάνκ, η εμπλοκή δηλαδή των δυο γαμπρών σε περίεργες δοσοληψίες. Η πολιτική αυτή οδήγησε σε λανθασμένη ανάγνωση της διεθνούς ισορροπίας από τον Ερντογάν. Η σχετική δίκη θα διεξαχθεί στην Ουάσιγκτον τον Μάρτιο.

Για να είμαστε δίκαιοι, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε την επιτυχία της πολιτικής ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο. Από την άλλη, όμως, το κενό της απόσυρσης των ΗΠΑ από την περιοχή οδήγησε στην προδοσία των κούρδων μαχητών κατά του Ισλαμικού Κράτους. Καθώς λοιπόν «η Αμερική και η διπλωματία» επιστρέφει, κάποιες χώρες και καθεστώτα αισθάνονται ρίγη υπαρξιακά. Αν προσθέσουμε και την εμμονή του νέου προέδρου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κατάσταση περιπλέκεται.

Πρώτος σύμμαχος, και δικός μας, το Ισραήλ βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο. Οχι μόνο γιατί ο πρόεδρος δεν μίλησε ακόμη με τον Νετανιάχου, αλλά και γιατί η πολιτική του εξαγγελία για συντονισμό με την ΕΕ σε σχέση με τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους  θέτει σε αμφισβήτηση τη «Συμφωνία του Αβραάμ». Βέβαια, ο νέος αμερικανός ΥΠΕΞ δήλωσε ότι σε σχέση με την κατοχή του υψιπέδου του Γκολάν είναι στρατηγικής σημασίας για το Ισραήλ, και δεν αμφισβητείται. Ομως η επάνοδος στις αρχές της συμφωνίας του Οσλο, δεν ευνοεί το Ισραήλ στη σημερινή συγκυρία.

Ο δεύτερος πόλος αστάθειας και χάους, το Ιράν των φρουρών της επανάστασης, όχι μόνο κάνει πως δεν καταλαβαίνει, αλλά προκαλεί με τις δηλώσεις του Αγιοταλάχ, ότι για να επανέλθει στη διαδικασία διαλόγου σχετικά με την πυρηνική του πορεία, απαιτεί να αρθούν οι αμερικανικές κυρώσεις. Επιπλέον δεν δέχεται την παρουσία ελεγκτών του Παγκόσμιου Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Για τον τρίτο πόλο, την Τουρκία, αναφερθήκαμε ήδη. Η νέα αμερικανική πολιτική θα είναι σαφώς σκληρότερη απέναντι στη Ρωσία και στην Κίνα. Τώρα πια δεν αρκεί η ομόφωνη σχεδόν στάση του Κογκρέσου απέναντι στους S-400. Τώρα η επιλογή τού σε αποδόμηση τούρκου ηγέτη είναι σαφής. Μέλος του ΝΑΤΟ, δεν μπορεί να πατάει σε δυο βάρκες.

Υπάρχουν πολλοί ακόμη που περιμένουν με αγωνία να ξεδιπλωθεί η νέα πολιτική. Και πρώτη και καλύτερη η φίλη Μ. Βρετανία.

Υ.Γ. Λίγο πριν στεγνώσει το μελάνι, είχαμε την υπόθεση του θανάτου τούρκων στρατιωτών αιχμαλώτων του PKK. Αυτή τη φορά ο Μπλίνκεν σήκωσε το τηλέφωνο και δεν διαφώνησε με τον χαρακτηρισμό του PKK ως τρομοκρατικής οργάνωσης. Ομως όλοι γνωρίζουν ότι αυτοί που έδωσαν τη νίκη κατά της τρομοκρατίας ήταν φίλοι και σύμμαχοι της υπερδύναμης που έγινε αρνάκι στη διάρκεια της τετραετίας του χάους.

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού ερευνητικού οργανισμού διαΝΕΟσις και του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)