Περί απλουστεύσεων

Οι παρεχόμενες υπηρεσίες της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης του Δημοσίου (gov.gr), έχουν ξεπεράσει πλέον τις 1.000, από τις περίπου 500 όταν ξεκίνησε η λειτουργία της ένα χρόνο πριν. Η ψηφιοποίηση δημοσίων υπηρεσιών σε ένα τέτοιο εκτεταμένο εύρος αποτελεί σημαντικό χτύπημα στη γραφειοκρατία, καθώς μειώνονται σε σημαντικό βαθμό οι επισκέψεις των πολιτών σε δημόσιες υπηρεσίες.

Πίσω από τη διαδικασία αυτή, υπάρχει μια πολύ συγκεκριμένη θεσμική φιλοσοφία η οποία, όπως έχει διατυπωθεί και σε σχετική έκθεση του ΟΟΣΑ από το 2017, συνδέει τη βελτίωση των καναλιών παροχής υπηρεσιών στους πολίτες με την ανάκτηση της εμπιστοσύνης τους στο κράτος. Η κυβερνητική επένδυση στον τομέα αυτό, είτε αφορά στη θεσμική ανασυγκρότηση μέσω του επιτελικού κράτους, είτε στη δημιουργία ενός σύγχρονου ψηφιακού κράτους, δίνει τη δυνατότητα στον κρατικό μηχανισμό να λειτουργεί προληπτικά και με καινοτόμους τρόπους, όπως μέχρι σήμερα έχουν δείξει τα παραδείγματα του εμβολιασμού ή του αριθμού 13033 το οποίο ήταν μια πανευρωπαϊκή καινοτομία της χώρας μας.

Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η πολιτική για την απλούστευση των διαδικασιών, η οποία παρά το όνομά της, μόνο απλή υπόθεση δεν είναι καθώς, για να υλοποιηθεί προϋποθέτει στιβαρό διοικητικό συντονισμό, γνώση της διοικητικής πρακτικής και του θεσμικού πλαισίου και αγαστή συνεργασία φορέων. Μια επιτυχημένη πολιτική για τη βελτίωση των διοικητικών διαδικασιών θα πρέπει να βασίζεται σε τρεις πυλώνες: (α) την καταγραφή και τυποποίηση όλων των διοικητικών διαδικασιών σε ένα ενιαίο σημείο, (β) τη συνεκτική και ομοιόμορφη υλοποίηση ενός προγράμματος διοικητικής απλούστευσης διαδικασιών και (γ) τη συνεχή, ποσοτική, αξιολόγηση της μείωσης της γραφειοκρατίας στη χώρα σε μόνιμη βάση.

Η ανάγκη για τη θεμελίωση μιας συνεκτικής πολιτικής για τις διοικητικές διαδικασίες είναι αυτονόητη. Για κάθε παρέμβαση απλούστευσης, διοικητικής ή ψηφιακής, θα πρέπει να διασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή της, η «διαλειτουργικότητά» της με συγγενείς διαδικασίες και η συνεχής αξιολόγηση της εφαρμογής της. Για παράδειγμα, η απλούστευση και ψηφιοποίηση της δήλωσης γέννησης τέκνου, που υλοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2020, και στην οποία η απλή, ψηφιακή δήλωση της γέννησης στο μαιευτήριο διαλειτουργεί με συστήματα του Δημοσίου, απαίτησε ανασχεδιασμό της διαδικασίας, συντονισμό διαφόρων υπηρεσιών και μια τεράστια προσπάθεια ενημέρωσης και αλλαγής της διοικητικής κουλτούρας των υπαλλήλων που εμπλέκονται. Αν μπορούσα να ποσοτικοποιήσω την προσπάθεια, θα έλεγα πως το 20% αφορά στην τεχνική υλοποίηση και το 80% στη διοικητική. Με την υλοποίηση, όμως, πάνω από 70.000 οικογένειες δεν χρειάστηκε να επισκεφτούν τα κατά τόπους ληξιαρχεία της χώρας προκειμένου να δηλώσουν τη γέννηση των παιδιών τους, και περίπου 60.000 ΑΜΚΑ αποδόθηκαν αυτόματα με τη νέα διαδικασία χωρίς να χρειαστεί ο γονιός να μεταβεί σε κάποια άλλη αρχή.

Η απλούστευση λοιπόν αποτελεί μεγάλο στοίχημα και η κυβερνητική πολιτική στο πεδίο αυτό είναι ιδιαιτέρως δυναμική. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο για τη Γραφειοκρατία, μέχρι το καλοκαίρι του 2020, η κυβέρνηση είχε υλοποιήσει 414 παρεμβάσεις απλούστευσης σε διαδικασίες του Δημοσίου, εκ των οποίων 282 αφορούσαν στον ανασχεδιασμό κάποιας διαδικασίας ή ροής εργασιών μέσα από τη βελτίωση ή κατάργηση δικαιολογητικών ή υποχρεώσεων πληροφόρησης, 80 στην ψηφιοποίηση διαδικασιών και δράσεις διαλειτουργικότητας, 41 στην εν γένει βελτίωση ή κωδικοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου, 7 στη βελτίωση της πληροφόρησης των πολιτών ή των επιχειρήσεων και 4 στην αναβάθμιση της εξυπηρέτησης όλων των πολιτών χωρίς αποκλεισμούς από φυσικά σημεία

εξυπηρέτησης και υπηρεσίες υποδοχής κοινού. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και το νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και αφορά τη λειτουργία σχεδόν 30.000 επιχειρήσεων στη χώρα μας και το οποίο έχει αναρτηθεί στη διαβούλευση.

Η μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα αποτελεί μια πολυπαραγοντική άσκηση. Απαιτεί μεγάλη προσπάθεια και μια σειρά παρεμβάσεων τεχνολογικής και διοικητικής φύσης, καθώς και ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου και των πολιτών. Η μέχρι στιγμής πορεία των απλουστεύσεων και των ψηφιοποιήσεων και ο τρόπος με τον οποίο τις έχουμε προσεγγίσει αποδεικνύουν πως υπάρχει σχέδιο και συντονισμός. Είναι φυσικό πως τίποτα δεν αλλάζει από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά η δυναμική των τελευταίων 18 μηνών μας κάνει αισιόδοξους πως τελικά η αλλαγή έχει έρθει και έχει θετικές επιπτώσεις σε όλους, πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιο τομέα.

* Ο Λεωνίδας Χριστόπουλος είναι γενικός γραμματέας Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών