«Λεφτά για έρευνα παίρνουν μόνο οι ημέτεροι»

Η σφοδρή δεκαετής οικονομική κρίση ως γνωστόν οδήγησε εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες, σε μεγάλο ποσοστό νέους και μορφωμένους, να μεταναστεύσουν, αναζητώντας τις προϋποθέσεις για επαγγελματική ανέλιξη. Η τρέχουσα υγειονομική κρίση που έφερε στην Ελλάδα και παγκοσμίως μια νέα βαθύτατη οικονομική κρίση καθιστά ακόμα πιο αβέβαιη την πολυπόθητη επιστροφή τους ώστε να βοηθήσουν στην ανασυγκρότηση της χώρας. Ωστόσο, πολλοί επιστήμονες-ερευνητές παγκοσμίου βεληνεκούς παραμένουν και διαπρέπουν στην Ελλάδα. Κάποιοι έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο στη μελέτη της συμπεριφοράς, εξάπλωσης και θεραπείας του ιούSARS-CoV-2. Ο καθηγητής Καρδιολογίας Σπύρος Δευτεραίος και η ομάδα του πέτυχαν μια παγκόσμια πρωτιά στις ιδιαίτερα πολύπλοκες και δύσκολες προσπάθειες για ανεύρεση φαρμακευτικής θεραπείας των νοσούντων με τη χρήση της κολχικίνης για την επιβράδυνση ή και την ανάσχεση της προόδου της νόσου.

Σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Δευτεραίος αποκαλύπτει τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζουν οι παλαιότεροι και καταξιωμένοι αλλά και οι νέοι επιστήμονες από ένα δυσλειτουργικό και ευνοιοκρατικό σύστημα χρηματοδότησης. Είναι, κατά τον ίδιο, ένα σύστημα που κυριαρχείται από ομάδες και κυκλώματα ταγμένα στην προώθηση ημετέρων, όπου οι εκάστοτε κρατούντες ευνοούν «τους δικούς τους» στην έγκριση ερευνητικών προτάσεων. Το θέμα δεν αφορά απλώς τις δράσεις οποιασδήποτε μεμονωμένης κυβέρνησης αλλά μια βαθιά, διαχρονική και δομική δυσλειτουργία.

Τώρα, ακόμα και μετά την πανηγυρική διεθνή αναγνώριση, ο ερευνητής και η ομάδα του δεν έχουν τη δυνατότητανα μετέχουν σε έρευνα του ΠανεπιστημίουYale για χορήγηση συνδυασμού κολχικίνης και στατίνης στη θεραπεία ασθενών που νοσούν βαρύτερα από εκείνους της πρώτης μελέτης.

Το ΕΚΠΑ – από τον Αύγουστο που ξεκίνησε η έρευνα μέχρι σήμερα – δεν συμμετέχει επειδή η ομάδα Δευτεραίου δεν διαθέτει τα απαραίτητα 50.000 ευρώ για την ασφάλιση των 200 ασθενών που έχει ζητήσει το κορυφαίο αμερικανικό εκπαιδευτικό ίδρυμα.

Από πού πιάσατε το νήμα για αυτή την έρευνα – δεδομένης της εμπειρίας σας ως καρδιολόγου – με την κολχικίνη;

Ηρθε σαν σκέψη της στιγμής. Να δοκιμάσουμε, λόγω του ότι είναι αντιφλεγμονώδες, τι γίνεται με τηνCovid-19. Εχοντας αυτή τη σκέψη στο μυαλό συναντήθηκα με τους συνεργάτες μου και ξεκινήσαμε να μελετούμε αν έχει επίδραση η κολχικίνη στηνCovid-19. Ετσι λοιπόν απευθυνθήκαμε σε 16 κέντρα στην Ελλάδα.

Ηρθαμε σε επαφή με το Πανεπιστήμιο Yale και με τους συναδέλφους εκεί μαζί με άλλους στοMount Sinai στο Μανχάταν και ένα πανεπιστήμιο στο Μιλάνο. Αποφασίσαμε λοιπόν να προχωρήσουμε αυτή τη μελέτη.

Σε ποιο ποσοστό των ασθενών η κολχικίνη εμπόδισε την εξέλιξη της νόσου;

Στατιστικά σημαντικό. Μείωσε τη διασωλήνωση στατιστικά σημαντικά. Ηταν άνθρωποι που νοσηλεύονταν, γιατί τον περασμένο Μάρτιο που ξεκινήσαμε εμείς σε όλους του ασθενείς μεCovid-19 γινόταν εισαγωγή στα νοσοκομεία.

Επομένως, τη μελέτη τη δική μας δεν μπορείς εύκολα να την κατατάξεις. Ηταν σε νοσηλευομένους; Ηταν σε ασθενείς που σήμερα θα μπορούσαν να είναι έξω, θετικοί και να μπορούν να περιμένουν; Ηταν άλλες οι εποχές.

Ενώ στην έρευνα που έγινε τώρα στον Καναδά αυτοί ήταν στα σπίτια τους, έπαιρναν το φάρμακο, και εσύ απλώς τους έπαιρνες τηλέφωνο να δεις αν είναι καλά ή αν μπήκαν στο νοσοκομείο.

Γιατί δεν χρηματοδότησε τότε το ελληνικό κράτος μια πρωτοποριακή έρευνα;

Γιατί και τώρα, αυτή τη στιγμή που μιλάμε, έχουμε από τον Αύγουστο πρόταση από τοYale να κάνουμε μια νέα μελέτη που την έχουν ξεκινήσει αυτοί – και καταλαβαίνετε ότι είναι σημαντικό να σε εμπιστεύονται σαν πανεπιστήμιο – με κολχικίνη σε συνδυασμό με στατίνη.

Γιατί δεν προχωρούμε; Διότι δεν έχουμε καμία επιδότηση. Στο κράτος δεν έχουν τον χρόνο μάλλον ή τη θέληση να χρηματοδοτήσουν εμάς. Χρηματοδοτούν άλλες ενέργειες. Δεν ξέρω. Είναι πολιτικό θέμα. Δεν θέλω να μπω σε αυτό.

Εχετε καταθέσει κάποιο αίτημα στο υπουργείο Υγείας;

Οχι. Δεν έχω καταθέσει. Γιατί έχω αηδιάσει από την αντιμετώπιση στην πρώτη έρευνα. Την πρώτη φορά το κόστος ήταν 150.000 ευρώ και το χρηματοδότησα με τρεις-τέσσερις εταιρείες – την ΕΛΠΕΝ, τη Νοσοκομειακή Γραμμή και τηνAcardia -με 15.000 ευρώ.

Ο πρωθυπουργόςτου Κεμπέκ έβγαινε σε τακτά διαστήματα και παρακαλούσε τον πληθυσμό να ενταχθεί στη μελέτη. Σε εμάς δεν έγινε ούτε μία διαφήμιση στην τηλεόραση για να μπει ο κόσμος στη μελέτη. Γιατί αν εγώ πήγαινα να κάνω μια διαφήμιση στην τηλεόραση πόσο θα μου ζητούσαν το λεπτό; 5.000 ευρώ; 10.000 ευρώ;

Εμείς δουλέψαμε χωρίς ένα ευρώ, με δικά μας έξοδα. Το καταλάβατε; Μεγάλη Παρασκευή, Ανάσταση, και όλα εθελοντικά. Είχαμε πέντε άτομα στην ομάδα μας εδώ, ένας γιατρός στην Κοζάνη, στην Πτολεμαΐδα 10, στην Αλεξανδρούπολη 12, στην Καστοριά 15, στη Θεσσαλονίκη 17.Ολοι αυτοί οι άνθρωποι δεν πληρώθηκαν ούτε ένα ευρώ, και έμπαιναν στη φωτιά, διότι ο κορωνοϊός είναι μεταδοτικός και έμπαιναν να τους παίρνουν αίματα συνέχεια.

Αν σας καλούσε ο Πρωθυπουργός και σας έλεγε «θα ήθελα να με συμβουλέψετε πώως θα μπορούσα να υποστηρίξω με τρόπο αποτελεσματικό την επιστημονική έρευνα στην Ελλάδα», τι θα του λέγατε;

Πρώτον, θα του έλεγα είναι αυτά τα λίγα χρήματα που λείπουν – 50.000 με 60.000 ευρώ -, να μας επιδοτούσε τώρα για να συνεχίσουμε τη μελέτη με τοYale. Δεύτερον, θα ζητούσα να υπήρχε μια επιτροπή – η οποία να έχει ανοιχτά αφτιά και μάτια -, να είναι εύκολο να τους πλησιάσεις, να τους βρεις, να τους επισκεφθείς, να στείλεις το βιογραφικό σου, για να μπορούν να σε βοηθήσουν. Τώρα υπάρχει μια τεράστια γραφειοκρατία όπου νομίζω πως ο εκάστοτε επιδοτεί και χρηματοδοτεί τους δικούς του.