Επικίνδυνες ευαισθησίες

Εχω γράψει πολλές φορές στα τουρκικά μέσα επικοινωνίας για την «υπερευαισθησία» του Ρ.Τ. Ερντογάν  στο θέμα της προσβολής. Εκεί εκατοντάδες έχουν διωχθεί και πολλοί καταδικάστηκαν επειδή υποτίθεται ότι προσέβαλαν τον ισχυρό άνδρα της χώρας. Συχνά ως θετικό παράδειγμα έδειξα την δημοκρατική Ελλάδα όπου οι πολιτικοί ανέχονται την κριτική ακόμα και αν είναι ακραία και άδικη.

Δεν περίμενα ότι θα έγραφα για το ίδιο θέμα και στην Ελλάδα. Εδώ όπου ειδικά οι πολιτικοί σε σχέση με έναν απλό πολίτη είναι στην ουσία πιο ισχυροί, δεν προσβάλλονται πολύ συχνά και πολύ εύκολα. Ο κ. Μητσοτάκης π.χ., ανέχεται την «κριτική» του κ. Αλ. Τσίπρα η οποία σε πολλές χώρες θα την έκριναν υβριστική, συκοφαντική και προσβλητική ή έστω απόμακρη από την αστική ευγένεια.

Ως παράδειγμα αυτής της κριτικής παραθέτω τους χαρακτηρισμούς που ο κ. Τσίπρας χρησιμοποίησε πρόσφατα στον λόγο του στη Βουλή κατά του αντιπάλου του μέσα σε μια μόλις ενενηντάλεπτη ομιλία. (Συζήτηση για την πανδημία Covid-19, 15.1.2021). Ο κ. Μητσοτάκης, σύμφωνα με τον θιγέντα για τη «βίλα του» πρώην πρωθυπουργό, έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

«Ιδεοληψία (4 φορές), αλαζονεία (2), σύνδρομο του παντογνώστη, ανεμελιά (2), αμέλεια, έλλειψη συναίσθησης πραγματικότητας, αυταρέσκεια, εμμονές, υποκρισία, συκοφαντία, ελαφρότητα, καμιά αίσθηση ευθύνης, αδιαφορία, όχι καθαρό μυαλό, είναι ξεκομμένος από την πραγματικότητα, διχαστικός (2), ανίκανος (3), ανεύθυνος, χυδαίος, χωρίς αξιοπρέπεια, υπέρ της ελίτ, υπέρ της κερδοσκοπίας, λέει ψέματα». Μπορεί και να μου διέφυγαν ορισμένες άλλες «μομφές».

Είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πότε ο κ. Τσίπρας θα είναι ευαίσθητος και θα μηνύει όποιον θα αναφέρεται στο όνομά του με «τρόπο προσβλητικό της προσωπικότητάς του» και πότε ο ίδιος θα μπορεί να μιλά όπως έκανε στη Βουλή για τους αντιπάλους του.

Déjà vu που λένε! Σε ένα τελείως διαφορετικό πολιτικό καθεστώς είδα μια τάση και στον Ρ.Τ. Ερντογάν. Στολίζει τους αντιπάλους του με άφθονα υποκοριστικά επίθετα, όπως πουλημένοι σε ξένες σκοτεινές δυνάμεις, δηλαδή προδότες, (που στην Ελλάδα αυτό θα αντιστοιχούσε στο «γερμανοτσολιάδες»), εχθροί του λαού, υπερασπιστές των κέντρων συμφερόντων, ας πούμε των ελίτ, αλλά όταν του ασκούν κριτική μετατρέπεται σε έναν ευαίσθητο άνθρωπο που θίγεται εύκολα.

Εγώ ήμουν πάντα επιφυλακτικός απέναντι στους «ευαίσθητους». Εγραψα συχνά ότι δεν συμμερίζομαι, π.χ., τα κριτήρια αυτών που ενοχλούνται με τις γελοιογραφίες του Προφήτη. Πιστεύω ότι η «προσβολή» είναι ένα πολύ υποκειμενικό αίσθημα. Αν γίνει χρήση της «προσβολής» από τους ισχυρούς, εννοώ τους πολιτικούς, τα δημοκρατικά καθεστώτα αρχίζουν να θυμίζουν πολιτεύματα όπου η κρίση του ενός είναι η νόρμα.

Βέβαια πολύ καλή είναι η ευγένεια, αλλά αν ήταν να επιλέξω μεταξύ της αγένειας και του περιορισμού της κριτικής θα επέλεγα την πρώτη. Ηδη, όταν περιοριστεί η κριτική δεν εξαλείφονται η αγένεια, η αυθαιρεσία ούτε ο αυταρχισμός.

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι πολιτικός επιστήμονας, πολιτικός μηχανικός