Ενόψει των «διερευνητικών»{CR}

Η προϊστορία των ελληνικών αντιδράσεων στο πεδίο των ελληνο-τουρκικών σχέσεων, μας προϊδεάζει για τα όσα θα συμβούν στο επετειακό έτος 2021. Επετειακό, αξίζει παρενθετικά να το σημειώσουμε, όχι διότι θα αποτελέσει την αφετηρία για την είσοδο της χώρας μας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης αλλά, επειδή, πριν από 200 χρόνια, μια Επανάσταση διεκδίκησε και πέτυχε την ελληνική ανεξαρτησία – και μαζί με αυτήν την κατοχύρωση εθνικής επικράτειας και κυριαρχίας.

Παραδόξως, το επετειακό αυτό έτος εγκαινιάζεται με την έναρξη ενός είδους «συνομιλιών» μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας οι οποίες θα ανοίξουν μια σειρά από κεφάλαια που σχετίζονται άμεσα με ζητήματα εθνικής επικράτειας και κυριαρχίας, που άπτονται των ορίων της ελληνικής ανεξαρτησίας. Προφανώς δεν είμαστε στο 1821, στην εποχή της επαναστατικής αισιοδοξίας και της διεκδίκησης μεγάλων οραμάτων. Διακόσια χρόνια μετά έχουμε μάθει, ως χώρα, ή μάλλον ως κυρίαρχες πολιτικές και κοινωνικές ελίτ, να βολευόμαστε με μικρά και ταπεινά. Η προϊστορία, λοιπόν, για να επιστρέψουμε σε αυτή, μας βεβαιώνει ότι οι «διερευνητικές» συνομιλίες ξεκινούν ίσως πιο σύντομα απ’ ότι πολλοί στην Αθήνα θα ήθελαν. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, πολλαπλά δέσμιες «υποχρεώσεων» προς φίλους, συμμάχους και εταίρους, αδυνατούν να εναντιωθούν στις επιταγές των κηδεμόνων της εθνικής πολιτικής. Εάν όλοι αυτοί οι (για την Ελλάδα) ισχυροί το επιθυμούν και το θέλουν, η Αθήνα δεν μπορεί παρά να υποκλιθεί στη δική τους βούληση. Υστατο ανάχωμα και ελπίδα ο περιορισμός των θεμάτων που θα τεθούν στη «διαβούλευση»: το ελληνικό πολιτικό σύστημα θα επιθυμούσε να τεθούν προς συζήτηση μόνο θέματα προσδιορισμού της υφαλοκρηπίδας και των αντίστοιχων ορίων των κυριαρχικών δικαιωμάτων των εκατέρωθεν χωρών.

Την ώρα όμως που η Αθήνα προσπαθεί να αδειάσει την ημερήσια διάταξη, η Αγκυρα φροντίζει να τη γεμίζει. Αποστρατιωτικοποίηση νησιών, διαμοιρασμός ζωνών ευθύνης στο μέσο του Αιγαίου, κατοχή τουρκικών νησιών και νησίδων από την Ελλάδα, αφαίρεση κάθε θαλάσσιου κυριαρχικού δικαιώματος από όλα τα νησιά! «Διερευνητικές» λέγονται οι συζητήσεις, «εφ’ όλης της ύλης» ερμηνεύεται προφανώς αυτό.

Δυστυχώς, το μόνο μέλημα των κυβερνήσεων της Αθήνας είναι, όπως συνήθως, το επικοινωνιακό. Δεν γνωρίζουμε με ποιον τρόπο προετοιμάζουν τις συνομιλίες, βλέπουμε όμως καθημερινά, τον τρόπο που θα σερβιριστούν αυτές -και τα όσα προκύψουν από αυτές – στην ελληνική κοινή γνώμη. Το τελευταίο «εφεύρημα» προκαλεί δάκρυα συμπόνιας για την κατάντια (πώς αλλιώς να το πούμε) της ελληνικής πολιτικής. Θα πάμε, λέγεται, στις συνομιλίες με ψηφισμένα δύο νομοσχέδια: το ένα για τα 12 μίλια στο Ιόνιο – ως το Ταίναρο, ούτε έστω ως τα Κύθηρα – και το άλλο για τα γαλλικά Rafale. Με το δεύτερο θα συνομιλήσουμε ως «ισχυροί».

Με το πρώτο, μεγαλώνουμε τη χώρα στα δυτικά, μας λένε από του Μαξίμου. Μάλλον υπονοείται ότι έτσι δεν θα πειράξει και πολύ αν την μικρύνουμε στα ανατολικά.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής σύγχρονης πολιτικής και κοινωνικής Ιστορίας στο ΑΠΘ