Δικαιώματα στο στόχαστρο

Το δικαίωμα στην απεργία όπως και συνολικά τα συνδικαλιστικά δικαιώματα έχουν την ιδιαιτερότητα να αποτελούν δικαιώματα στην κοινωνική σύγκρουση και αντιπαράθεση. Αποτελούν τη συνταγματική παραδοχή ότι το πεδίο της εργασίας και της οικονομίας είναι συγκρουσιακό και ότι αυτά που διεκδικούν οι εργαζόμενοι δεν είναι αυτονόητο ότι θα τα παραχωρήσουν οι εργοδότες. Μάλιστα, αποτελούν δικαιώματα στο να μπορεί η πλευρά των εργαζομένων να επιφέρει ζημιά στην εργοδοτική, ώστε η τελευταία να αναγκαστεί σε υποχώρηση. Η ιστορία των εργατικών αγώνων προσφέρει αρκετά παραδείγματα.

Γι’ αυτό είναι σχεδόν διαχρονική η δυσανεξία απέναντι σε αυτά τα δικαιώματα από τη μεριά όσων θεωρούν ότι η αγορά αποτελεί το κατεξοχήν πεδίο κοινωνικού ορθολογισμού, περισσότερο και από τις ίδιες τις δημοκρατικές διαδικασίες. Δυσανεξία που μεταφράστηκε σε επανειλημμένες απόπειρες εδώ και αρκετές δεκαετίες να μπουν περιορισμοί στη δράση των συνδικάτων και η οποία παρουσιάζεται εσχάτως ως απόπειρα «εκσυγχρονισμού» του πλαισίου λειτουργίας του συνδικαλισμού. Συνοδεύεται μάλιστα από την επίκληση της ανάγκης να απαλλαγούμε από «ρυθμίσεις του περασμένου αιώνα», η οποία παραβλέπει εντέχνως ότι οι περίοδοι στον 20ο αιώνα όπου όντως τα συνδικάτα είχαν περισσότερα δικαιώματα να δράσουν και να αποσπάσουν κατακτήσεις για τα μέλη τους ήταν και περίοδοι όπου οι κοινωνίες ήταν σαφώς καλύτερες. Εσχάτως προστέθηκε και το επιχείρημα της «ψηφιακής συμμετοχής», ενός ευφημισμού για την εξασφάλιση ότι θα είναι αδύνατη η κήρυξη απεργίας.

Αυτό που δεν συζητιέται καθόλου είναι η αληθινή κατάσταση των εργαζομένων. Σε πείσμα της προσπάθειας να κατασκευαστεί μια εικόνα «κατάχρησης» συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, η πραγματικότητα των χαμηλών μισθών, της υψηλής ανεργίας και της μεγάλης επισφάλειας παραπέμπουν σε μια συνθήκη που θα απαιτούσε πολύ πιο αποφασιστική και επιθετική δράση του συνδικαλιστικού κινήματος. Αλλωστε, το πρόβλημα με τα συνδικάτα στην Ελλάδα δεν είναι η «υπερβολική μαχητικότητα», αλλά μάλλον η αναποτελεσματικότητα της γραφειοκρατικής λειτουργίας και της αναπαραγωγής κομματικών μηχανισμών. Ομως, αυτό δεν θα αντιμετωπιστεί με κρατικές παρεμβάσεις.