Εφιάλτης a la carte

Τα τραπεζάκια που βρίσκονται έξω από τα εστιατόρια στο Σόχο του Λονδίνου πλημμυρίζουν με κόσμο εδώ και μέρες. Οι πελάτες, που καταφτάνουν εκεί μαζικά, δεν εκμεταλλεύονται μόνο τον λαμπερό ήλιο, που σπανίως κάνει την εμφάνισή του στον λονδρέζικο ουρανό, αλλά και μια πρόσφατη, τελείως απροσδόκητη, απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης: κατά τη διάρκεια του Αυγούστου το κράτος στην Αγγλία πληρώνει τον μισό λογαριασμό από όσα γεύματα καταναλώνονται σε εστιατόρια, παμπ και καφέ της χώρας. Η κατανάλωση πρέπει να έχει γίνει Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη και το μέγιστο ποσό που καταβάλλεται από τα κρατικά ταμεία είναι 10 βρετανικές λίρες, δηλαδή 11,2 ευρώ κατ’ άτομο. Οι Bρετανοί δείχνουν να το απολαμβάνουν: τις πρώτες τρεις εβδομάδες εφαρμογής του «Eat Out to Help Out» (Φάε έξω για να βοηθήσεις), σερβιρίστηκαν 63 εκατομμύρια εκπτωτικά γεύματα, αριθμός ικανός για να ταϊστεί σχεδόν ολόκληρος ο βρετανικός πληθυσμός των 67 εκατομμυρίων ανθρώπων. Το πρόγραμμα έχει μέχρι στιγμής κοστίσει στο κράτος 336 εκατομμύρια λίρες και περηφανεύεται για το κοινωνικό του πρόσημο: την ενίσχυση των επιχειρηματιών της εστίασης και των εργαζομένων τους οι οποίοι επλήγησαν σοβαρά εξαιτίας της COVID-19.
Η απόφαση είναι αν μη τι άλλο πρωτότυπη. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που ζητούν αντίστοιχες πρωτοβουλίες να επεκταθούν σε άλλους τομείς της οικονομίας, σε άλλες χώρες του κόσμου.

Μπορεί, όμως, να καταπολεμηθεί έτσι η φτώχεια; Προφανώς όχι. Οταν οι οικονομολόγοι προβλέπουν τη μεγαλύτερη ύφεση στην ανθρωπότητα μετά το Κραχ του 1929, μεγαλύτερη ακόμη κι από αυτήν που προκάλεσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, μάλλον δεν μπορεί. Και δεν μπορεί, επίσης, όταν μια σειρά νέων «δοκιμασιών» έχει εισβάλει στην καθημερινότητά μας με ιλιγγιώδεις ρυθμούς τους τελευταίους μήνες. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τι μεσολάβησε στην Ελλάδα από τις 25 Φεβρουαρίου του 2020, όταν το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα SARS-CoV-2 εντοπίστηκε στη χώρα μας, μέχρι σήμερα, ακριβώς έξι μήνες μετά: χιλιάδες άνθρωποι απολύθηκαν. Ελάχιστοι μίλησαν για αυτούς. Ενα νέο είδος εργασιακής επισφάλειας προστέθηκε στα ως τότε γνωστά δεδομένα μας, πρωτόγνωρο ακόμη και για τις πιο σκληρές στιγμές της σύγχρονης οικονομικής κρίσης: η μερική ανεργία, διά της μονομερούς αναστολής των εργασιακών συμβάσεων. Ανθρωποι σε καθεστώς απόλυσης, αλλά χωρίς τις ελάχιστες παροχές του απολυμένου, χωρίς αποζημίωση, χωρίς δυνατότητα εύρεσης νέας εργασίας, με 800 ευρώ για να επιβιώσουν τρεις μήνες και με αβέβαιο μέλλον, ισορροπώντας στο κενό. Στο διάστημα αυτό πρόλαβε να καταργηθεί η κυριακάτικη αργία – και πάλι χωρίς σχεδόν κανείς, πλην των άμεσα ενδιαφερομένων, να το καταλάβει – ενώ απαγορεύτηκαν οι διαδηλώσεις. Και αναμένεται να ξεκινήσουν τουλάχιστον 8.000 πλειστηριασμοί σπιτιών που είχαν «παγώσει». Ναι, χρειάστηκαν τόσο λίγοι μήνες για να γκρεμιστούν όσα φτιάχτηκαν σε δεκαετίες.

«Ηταν μια αξιομνημόνευτη μέρα για μένα, γιατί προκάλεσε μέσα μου μεγάλες αλλαγές. Αλλά πάντα έτσι είναι η ζωή. Σκεφτείτε τη μακριά αλυσίδα από σίδερο ή χρυσάφι, από αγκάθια ή λουλούδια, που δεν θα είχε σχηματιστεί ποτέ αν δεν υπήρχε ο πρώτος κρίκος, κάποια αξιομνημόνευτη μέρα» έγραφε ο Κάρολος Ντίκενς και ίσως η παρούσα κρίση της Οικονομίας, που ήδη ασφυκτιούσε μέσα στις αντιφάσεις της, να είναι μια τέτοια στιγμή της Ιστορίας.
Νέες προκλήσεις γεννιούνται και το μισοπληρωμένο γεύμα των βρετανικών εστιατορίων ούτε κατά διάνοια δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτό το τερατώδες που φαίνεται να ξεπροβάλλει.
Το ζήτημα είναι αν μέσα στην ομίχλη και τον ορυμαγδό μπορούμε πράγματι να ξεχωρίσουμε τις στιγμές εκείνες που βαραίνουν σαν αλυσίδες στα πόδια μας – ή αν το βλέμμα μας φτάνει μόνο μέχρι τη μάσκα του προσώπου μας και η οργή εκτονώνεται στη μη χρήση της -, και να αποφασίσουμε αν θέλουμε να απαλλαγούμε από αυτές ή αν απλώς θα επιφυλάξουμε στους εαυτούς μας, ως μία μόνη και υπέρτατη ελευθερία, τη δυνατότητα να επιλέγουμε τη μορφή της σκλαβιάς μας…