Η Αριστερά της άρνησης

Η απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ να ψηφίσει «παρών» στη συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου είναι μια υπεκφυγή. Σε ένα θέμα που καίει, σε ένα θέμα που ενόχλησε ιδιαίτερα την Τουρκία και τους στρατηγικούς σχεδιασμούς της για την Ανατολική Μεσόγειο και τη Βόρεια Αφρική (μέσω Λιβύης), οι κοινοβουλευτικοί του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης νίπτουν τας χείρας των. Δεν λένε ούτε ναι στη συμφωνία, ούτε όχι. Αποφεύγουν την όποια ευθύνη.

Το κείμενο ανακοίνωσης της Κοινοβουλευτικής Ομάδας που συνοδεύει αυτή την απόφαση είναι εξίσου αμήχανο, και αντιφατικό. Ο ΣΥΡΙΖΑ ισχυρίζεται ότι η Τουρκία έχει αναβαθμίσει την επιθετικότητά της επειδή έχει στρατηγικούς στόχους, αλλ’ ότι η κυβέρνηση δεν βρίσκεται στο ύψος των περιστάσεων με αποτέλεσμα να εξασθενούν οι θέσεις της Ελλάδας. Επικρίνει την εξωτερική πολιτική της χώρας, όπως την ασκεί η κυβέρνηση, διότι δεν συμβάλλει στη συστράτευση της Ευρώπης και, επιπλέον, δεν προωθεί κυρώσεις στην Τουρκία του Ερντογάν. Και παρ’ όλ’ αυτά, ζητεί από την κυβέρνηση εθνική στρατηγική που «να εργάζεται για την επανεκκίνηση των διερευνητικών για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, με προσφυγή στη Χάγη, εάν αποτύχουν». Ο,τι να ‘ναι.

Στην ουσία, ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να μετατρέψει σε πολιτική για τις διεθνείς σχέσεις της χώρας το εσωτερικό του πρόβλημα. Η συμφωνία της Ελλάδας με την Αίγυπτο προκάλεσε στο κόμμα της αντιπολίτευσης αυτό που ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθούσε να προκαλέσει στη ΝΔ η Συμφωνία των Πρεσπών: έναν βαθύ εσωτερικό διχασμό. Μέχρι στιγμής, τη συμφωνία έχουν επιδοκιμάσει η κίνηση των 53+ γύρω από τον Ευκλείδη Τσακαλώτο, ο συνεπής μειονοτικός σε αυτά τα θέματα Νίκος Μπίστης, ο εκ της ανανεωτικής Αριστεράς Σωτήρης Βαλντέν και, χωρίς να έχουν λάβει θέση, πρέπει να την επιδοκιμάζουν στελέχη που στο παρελθόν αντιτάχθηκαν σε υπερπατριωτικές θέσεις. Κατά της συμφωνίας είναι πολλοί προερχόμενοι από το ΠΑΣΟΚ, που σήμερα καλύπτονται από την ομπρέλα Τσίπρα-Πολάκη (Τζάκρη, Ξενογιαννακοπούλου, Μωραΐτης κ.ά.), σε αυτούς συγκαταλέγεται και ο επίσης πασοκογενής (παρότι και κουκουεδογενής) τέως υπουργός Εξωτερικών. Εικάζω ότι στους προεδρικούς και στους πασοκογενείς συγκαταλέγονται ο θεωρητικός του Τσίπρα, Νίκος Καρανίκας, και ο Μεγάλος Δάσκαλος της Δημοσιογραφίας, δύο σημαίνοντα πρόσωπα στην εθνική πινακοθήκη του ΣΥΡΙΖΑ που κάποια στιγμή, δεν μπορεί, θα λύσουν τη σιωπή τους.

Η απόφαση για «παρών», πάντως, μπορεί να σκεπάζει για την ώρα τη σκόνη από τις αναταράξεις στο εσωτερικό μέτωπο, αλλά βαθαίνει τη διαίρεση στο κόμμα, στον δρόμο προς το συνέδριο. Δεν είναι μόνο οι ριζοσπάστες που κινούνται γύρω από τον Τσακαλώτο. Οι προερχόμενοι από την ανανεωτική Αριστερά, με την κουλτούρα της ανανεωτικής Αριστεράς, δεν πρέπει να κολακεύονται στην ιδέα ότι ο ΣΥΡΙΖΑ μετατρέπεται σε κόμμα του υπερπατριωτισμού. Και αυτό, ασχέτως αν η λύση που επελέγη, το «παρών», κατάγεται κυρίως από την ανανεωτική Αριστερά και, πρωτίστως, έχει τη σφραγίδα του Φώτη Κουβέλη – ο οποίος ήταν και παρά τους κλυδωνισμούς παραμένει ο μέντορας του Τσίπρα.

Σε τι συνίσταται η στρατηγική Κουβέλη; Στην άρνηση. Ιδίως στη ΔΗΜΑΡ, η συνεχής άρνηση ευθυνών, στην προσπάθεια ουδετερότητας, είχε σπάσει ρεκόρ. Ακόμα και όταν η ΔΗΜΑΡ ήταν στην κυβέρνηση, ακόμα και τότε αναζητούνταν τρόπος αποφυγής της συνευθύνης για τις κυβερνητικές αποφάσεις.

Ετσι και τώρα, ο ΣΥΡΙΖΑ επιλέγει τον στρωμένο δρόμο που έχει εμπεδωθεί από την Αριστερά της άρνησης.

Η νοσταλγία είναι απάτη

Ο θάνατος του Γιάννη Πουλόπουλου ξύπνησε, κυρίως στα κοινωνικά δίκτυα, τη χαμένη παιδικότητα πολλών, που επιστρέφοντας άρχισαν τις αναπολήσεις. Σ’ αυτές, ο τραγουδιστής, που έχει εμφανιστεί σε πολλές από τις επιτυχημένες λαϊκές ταινίες της δεκαετίας του 1960, είναι τμήμα ενός παιχνιδιού εξιδανίκευσης: τι ωραία που ήταν τότε, πόσο αγνά τα πράγματα, πόσο καθαρός ο ήχος της φωνής του, πόσο απλά και μεστά τα τραγούδια των μπουάτ, πόσο αστείες οι κωμωδίες… Και λοιπά.

Οπως η καριέρα του Πουλόπουλου είχε πολλές όψεις, έτσι και το παρελθόν της Ελλάδας δεν είναι τόσο ωραίο, όπως το εμφανίζουν οι αναμνήσεις μας. Το παρελθόν δεν μοιάζει ούτε με τις αναμνήσεις ούτε με τα χρώματα στα μιούζικαλ του Δαλιανίδη. Ανακαλώντας μια άλλη εποχή, οφείλουμε να εντοπίσουμε άλλες συνθήκες. Η δεκαετία του 1960 ήταν εποχή εσωστρέφειας για τη χώρα. Εποχή φτώχειας, δυσκολιών – και κυρίως, μια εποχή που τη σημάδευαν τα ακόμα ζωντανά τραύματα του Εμφυλίου.

Η νοσταλγία είναι απάτη. Διότι εξαντικειμενοποιεί τον υποκειμενισμό μας. Εστιάζει σε επιλεγμένες όψεις πιο πολύ του δικού μας παρελθόντος, παρά του παρελθόντος του τόπου που ανακαλεί. Και όχι, δεν ήταν όλα τόσο ωραία, σαν σε σκηνικό. Δεν νοσταλγούμε ένα καλύτερο παρελθόν. Νοσταλγούμε το δικό μας παρελθόν, το παρελθόν της νεότητάς μας. Της δικής μας νεότητας.

****

Ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος έκανε δήλωση για τον Γιάννη Πουλόπουλο, ουσιαστικά εμπιστεύτηκε τη νοσταλγική εικόνα για το παρελθόν που του μετέφεραν άλλοι ή προσέλαβε από τις ταινίες της εποχής. Σημείωσε ότι ο Πουλόπουλος «συνόδευσε εικόνες αγάπης, ονείρων, παιδικής ανεμελιάς, έρωτα και χωρισμών των Ελλήνων». Πολύ καλή η πρόθεση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά θεωρεί ότι αυτά είναι τιμητική αναφορά στον εκλιπόντα;