Μοντέλο

Oλα δείχνουν ότι οι ημέρες του Αλεξάντρ Λουκασένκο στην εξουσία είναι μετρημένες. Πολλοί αναλυτές συγκρίνουν την κατάσταση στη Λευκορωσία με την Πορτοκαλί Επανάσταση (2004-2005) και την Επανάσταση του Μεϊντάν (2014) στην Ουκρανία. Ομως η εξέγερση αυτών των ημερών είναι διαφορετική. Αυτά που παίζουν κεντρικό ρόλο είναι τα εσωτερικά ζητήματα, ενώ απουσιάζουν τα ερωτήματα για τον προσανατολισμό της χώρας προς την Ευρώπη ή τη Ρωσία. Οι Λευκορώσοι έχουν απλώς κουραστεί με τα 26 χρόνια παραμονής του Λουκασένκο στην εξουσία. Το έμβλημα της επανάστασης είναι η απαγορευμένη ερυθρόλευκη σημαία της Λευκορωσίας, που μάλλον θα γίνει σύντομα η εθνική σημαία της χώρας (όπως το 1918 και το 1991-95).

Αν πρέπει να επιλέξουμε ένα μοντέλο που θα μας δείξει τη συνέχεια, θα προτιμούσα την Αρμενία την άνοιξη του 2018, όταν οι μαζικές διαδηλώσεις οδήγησαν στην παραίτηση του προέδρου Σερζ Σαργκσιάν και στο ξεκίνημα μιας νέας δημοκρατικής εποχής για τη χώρα. Στη διάρκεια εκείνων των διαδηλώσεων είχαν εκφραστεί φόβοι ότι η Ρωσία θα επενέβαινε για να αποτρέψει άλλη μια «χρωματιστή επανάσταση» σε μια πρώην σοβιετική δημοκρατία. Επειδή όμως δεν υπήρχε προοπτική να αλλάξει ο γεωπολιτικός προσανατολισμός της Αρμενίας, το Κρεμλίνο συγκρατήθηκε.

Για να δημιουργήσει τις συνθήκες του «αρμενικού μοντέλου», η ΕΕ πρέπει να σχεδιάσει τις κυρώσεις της με τρόπο που να στοχοποιούνται μόνο οι υπεύθυνοι για τη νόθευση των εκλογών και τη βίαιη καταστολή που ακολούθησε. Οποιαδήποτε ενέργεια επιβάλλει κόστος στην κοινωνία και την οικονομία της χώρας αυτής θα αποβεί αντιπαραγωγική.

Η Ευρώπη και οι άλλες δυτικές δυνάμεις θα πρέπει επίσης να δεχθούν ότι μια δημοκρατική Λευκορωσία θα εξακολουθήσει, τουλάχιστον προς το παρόν, να εξαρτάται οικονομικά από τη Ρωσία. Και επειδή μια συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ σαν κι αυτή που υπέγραψε η Ουκρανία δεν είναι τώρα δυνατή, θα πρέπει να ενταχθεί η Λευκορωσία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και να ενισχυθεί από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Ορος και για τις δύο αυτές διαδικασίες θα είναι η εφαρμογή οικονομικών μεταρρυθμίσεων, τις οποίες ελπίζεται ότι ένα δημοκρατικό καθεστώς γρήγορα θα υιοθετήσει.

Το κατά πόσον βέβαια ο ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα δεχθεί μια τέτοια λύση είναι άγνωστο. Πολλοί στον στενό του κύκλο θα υποστηρίξουν ότι η ολισθηρή πορεία της Λευκορωσίας θα οδηγήσει μοιραία στην αφομοίωσή της από το ΝΑΤΟ. Για να διασκεδαστούν τέτοιες ανησυχίες, η Δύση θα πρέπει να ξεκαθαρίσει ότι θα στηρίξει ακόμη και μια δημοκρατική Λευκορωσία που θα επιλέξει να έχει στενές σχέσεις με τη Ρωσία. Αν ασκηθεί με ευφυή τρόπο, η δυτική διπλωματία μπορεί να βοηθήσει τον λευκορωσικό λαό να φτάσει σε ένα δημοκρατικό αποτέλεσμα.