Η πρόκληση του Ασφαλιστικού

Η πρόσφατη ορκωμοσία της κυβέρνησης είχε δύο παράλληλους κόσμους. Στον μεν πρώτο οι χρήστες των social media ασχολούνταν με την «κεντροαριστερή» έκπληξη του ανασχηματισμού, δηλαδή τον οικονομολόγο Πάνο Τσακλόγλου, και στο δεύτερο παράλληλο σύμπαν δεκάδες (χιουμοριστικά) σχόλια για το πώς φόρεσε την προστατευτική μάσκα, με την οποία φαινόταν σαν να κάλυψε σχεδόν τα μάτια του. Ο νέος υφυπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης από την πρώτη ημέρα απασχολεί και θα απασχολεί. Ομως στο μέλλον θα είναι για σοβαρούς λόγους.

Εχει αναλάβει ένα δύσκολο έργο – αυτό της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης -, το οποίο πέρα από ικανότητες απαιτεί και πολιτική βούληση. Στους συνομιλητές του ο Πάνος Τσακλόγλου εμφανίζεται αποφασισμένος να βρει λύσεις. Η πρόκληση είναι αδιαμφισβήτητη: να γίνουν οι τολμηρές αλλαγές. Διότι το να «σπάσεις αβγά» έχει πολιτικό κόστος. Και το παρελθόν έχει αποδείξει πόσο δυσκίνητα προωθούνται οι απαραίτητες τροποποιήσεις σε αυτόν τον τομέα. Ηταν η «ηλεκτρική καρέκλα» για τους αρμόδιους υπουργούς, σε συνδυασμό με τον φόβο για τυχόν «σπατάλημα» του πολιτικού κεφαλαίου της εκάστοτε κυβέρνησης και φυσικά του δημογραφικού προβλήματος της Ελλάδας, που έχει φέρει το μέλλον των συντάξεων σε οριακό σημείο.

Το αποτέλεσμα είναι το 2020 να συστήνεται μια ακόμα ειδική επιτροπή, η γνωστή ως επιτροπή Πισσαρίδη. Να θυμίσουμε εδώ μία άλλη επιτροπή από τη δεκαετία του ’90, τη λεγόμενη «Σπράου», που έκανε την εμφάνισή της το 1997. Επρόκειτο για μια μελέτη που πρότεινε εναλλακτικές λύσεις και σταδιακά μεθοδευμένες αλλαγές στο Ασφαλιστικό. Δεν βρήκε ποτέ έδαφος εφαρμογής αφού προκάλεσε αντιδράσεις, με αποτέλεσμα η τότε κυβέρνηση να αποστασιοποιηθεί, παρά τις κινήσεις που έκανε αργότερα ο πρώην υπουργός Εργασίας Τάσος Γιαννίτσης. Ερχόμαστε στο σήμερα. Το έμπειρο στέλεχος την «κολασμένη» εποχή των πρώτων μνημονιακών ετών και επίσης καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Πάνος Τσακλόγλου, έγινε το πρόσωπο του ανασχηματισμού. Κατ’ αρχάς, διότι η είσοδός του ανοίγει ξανά τον φάκελο του Ασφαλιστικού – με το κεφαλαιοποιητικό σύστημα να βρίσκεται προ των πυλών (και οι αλλαγές σε επικουρικές, ανταποδοτική σύνταξη και οι εισφορές). Και δεύτερον, είναι ο τέταρτος υπουργός της κυβέρνησης που προέρχεται από τον χώρο της Κεντροαριστεράς, συμβολίζοντας το διαρκές άνοιγμα του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στον χώρο.

Ο Πάνος Τσακλόγλου έχει θητεύσει δίπλα στους πρωθυπουργούς Γιώργο Παπανδρέου (2010-2011) και Λουκά Παπαδήμο (2011-2012), ως σύμβουλος σε θέματα Απασχόλησης και Κοινωνικής Πολιτικής. Αργότερα, ο τότε υπουργός Οικονομικών και νυν διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας τον πρότεινε για πρόεδρο του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ) το καυτό «τροϊκανό» διάστημα 2012-2014 (μέλος 2002-2004 και 2009-2012). Να σημειωθεί ότι ο Πάνος Τσακλόγλου συνδέεται στενά με τον υπουργό Εργασίας Γιάννη Βρούτση, έχοντας μια κοινή διαδρομή από το 2012-2014 στην τότε κυβέρνηση. Επίσης, ήταν μέλος της Economic and Financial Committee (EFC) της ΕΕ και του Eurogroup Working Group (EWG) και αναπληρωματικό μέλος των Ecofin and Eurogroup (2012-2014) και μέλος της Economic Policy Committee (EPC) της ΕΕ (2010-2011). Εχει διατελέσει, επίσης, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ερευνας και Τεχνολογίας (2002-2005), του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων σε θέματα Απασχόλησης και Κοινωνικής Πολιτικής (2001-2002) και της Αρχής Διασφάλισης Ποιότητας Ανώτατης Εκπαίδευσης (2006-2009).

Ο ίδιος γνωρίζει ότι αναλαμβάνει ένα πόστο σε μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον του ασφαλιστικού συστήματος και ιδιαιτέρως για τις συντάξεις των νέων. Και η αλήθεια είναι πως δεν ήρθε ξαφνικά. Με τον Πρωθυπουργό έχουν προηγηθεί συζητήσεις. Δεν θα δουλέψει σε λευκές κόλλες χαρτιού, καθώς ήδη έχουν γίνει κάποιες προεργασίες για τις σχεδιαζόμενες μεταρρυθμίσεις.

Το πώς θα γίνουν όλα αυτά τα φιλόδοξα σχέδια και τι αποτέλεσμα θα έχουν θα το δείξει ο χρόνος. Ομως πριν ακόμα ορκιστεί, ο Πάνος Τσακλόγλου δέχθηκε και άστοχες επικρίσεις από μέρος της αντιπολίτευσης που εφηύρε ότι ο νέος υφυπουργός όχι μόνο εκπροσωπεί τη νεοφιλελεύθερη ατζέντα, αλλά είναι και εμμονικός, με σκοπό να εφαρμόσει μνημονιακές πολιτικές. Οσοι όμως έχουν δει την πορεία του γνωρίζουν ότι έχει εντρυφήσει σε ζητήματα οικονομικής ανισότητας, του κοινωνικού αποκλεισμού και στον αναδιανεμητικό ρόλο του κράτους.

Και εφόσον ο νυν υφυπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης Πάνος Τσακλόγλου έχει εμπειρία από τρόικα, υπάρχει ιστορία – μία από τις πολλές – που είχε ως πρόεδρος του ΣΟΕ. Κατά τη συγκυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου, η τρόικα είχε ζητήσει την περικοπή 13,5 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ο τότε πρωθυπουργός ζήτησε από τον πρόεδρο του ΣΟΕ να ετοιμάσει προτάσεις για τους τομείς όπου θα γίνονταν περικοπές, όπου στη λίστα ο Τσακλόγλου είχε «περάσει» και δύο επιλογές οι οποίες απαιτούσαν χρηματοδότηση. Ηταν το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα και η ενίσχυση των επιδομάτων ανεργίας. Τελικά παρουσιάστηκαν στην τρόικα τα δύο ισοδύναμα μέτρα για να λάβουν την απάντηση: «Εμείς ήρθαμε για περικοπές». Η Αθήνα όμως ζήτησε να μεταφερθεί η πρόταση στους προϊσταμένους τους, δηλαδή τους  Ζοζέ Μπαρόζο (Κομισιόν), Κριστίν Λαγκάρντ (ΔΝΤ) και Μάριο Ντράγκι (ΕΚΤ). Και παρά τις ενστάσεις του Πολ Τόμσεν, κάπως έτσι, με τα εν λόγω αντίμετρα, καθιερώθηκε το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.

Οι εποχές από τότε άλλαξαν, όμως οι καιροί είναι το ίδιο απαιτητικοί. Και η αξιολόγηση, αυτή τη φορά, θα γίνει από τις νέες γενιές.