Το στίγμα του «κυβερνητικού»

Φαίνεται πως οι πλημμύρες στην Εύβοια χαροποίησαν την αριστερά: ως παράταξη των κολασμένων της γης, την τροφοδοτούν οι κρίσεις· συμφορές, οι τραγωδίες· κι όταν  αυτές δεν συμβαίνουν εξαιτίας καλής τύχης ή ομαλής λειτουργίας του συστήματος, τις δημιουργεί· τις επινοεί. Ή διογκώνει ό,τι υπάρχει, το επιδεινώνει και το ρυπαίνει. Τις τελευταίες ημέρες, ενώ συνέβη μια ακόμα καταστροφή -συνδυασμός κακοκαιρίας, χρόνιων κακοτεχνιών και αυθαιρεσίας- οι άνθρωποι αυτοί δεν μπορούν να κρύψουν τη χαιρεκακία τους μαζί με μια πρόθεση εκδίκησης: Μάτι εμείς, Εύβοια εσείς· και τώρα ας κάνουμε κόντρες ποιος θα χρεωθεί περισσότερους νεκρούς, σοβαρότερες και δαπανηρότερες ζημιές. Αχά! Για το καίριο πρόβλημα των δημόσιων και ιδιωτικών έργων, των πολεοδομικών και χωροταξικών ελέγχων, για το πρόβλημα των νόμων που έχουν καταπατηθεί μεγεθύνοντας τον αντίκτυπο των φυσικών φαινομένων, σιγή: αυτό που φαίνεται να μας απασχολεί είναι ποιο κόμμα θα κερδίσει ψηφαλάκια από την καταστροφή των πολιτών· ποιος θα στιγματιστεί ως «κυβερνητικός» και ποιος θα αποκτήσει την άλω του αντιστασιακού. Αντίσταση  über alles, διότι μας απειλούν διεφθαρμένες πολιτικές οικογένειες του μεγάλου κεφαλαίου οι οποίες έχουν κατά καιρούς υπηρετήσει σκοτεινές δυνάμεις. Αντίσταση κι αγώνας κι όλα τα μέσα επιτρέπονται: ψέματα, εργαλειοποίηση της ιστορίας, συκοφαντίες – τα γνωστά δηλαδή.

Το highlight της σύγχρονης αριστεράς ήταν και παραμένει η δικτατορία των συνταγματαρχών του 1967-1974: το τραύμα και η ηθική εξύψωση ήσαν τέτοια ώστε η αριστερά εύχεται, ελπίζει και φοβάται πως η χούντα καραδοκεί στις σκιές – ως εκ τούτου, φρονεί πως όποιος δεν είναι αριστερός είναι χουντικός· συνδυασμός φασίστα, φιλελέ, ευρώδουλου, αμερικανόδουλου, ιμπεριαλιστή, «διαπλεκόμενου» και έμμισθου μυστικών υπηρεσιών και κεφαλαιοκρατικών συμφερόντων. Άρα, όποιος διστάζει να εξισώσει τόσο την πυρκαγιά στο Μάτι με την πλημμύρα στην Εύβοια, όσο και την κυβερνητική απόκριση στις δύο αυτές περιστάσεις, θεωρείται ένα από τα παραπάνω ή συνδυασμός μερικών εξ αυτών ή όλα μαζί. Είναι τέτοια η τυφλότητα, ο φανατισμός και η πολιτική αμάθεια ώστε ό,τι και να πει κανείς θα χρησιμοποιηθεί εναντίον του.

Τα μέσα ενημέρωσης έχουν συνήθως κάποιες πολιτικές και ιδεολογικές προτιμήσεις. Μερικά είναι πλουραλιστικά ή εν πάση περιπτώσει δημοσιεύουν ποικίλες γνώμες διατηρώντας αυτές τις προτιμήσεις. Ενίοτε, οι προτιμήσεις συνδέονται με συμφέροντα και προσωπικές σχέσεις, πολύ συχνότερα όμως απ’ όσο πιστεύουν οι αριστεροί συμπολίτες μας συνδέονται με ιδέες, με την πρόσληψη της πραγματικότητας, με τα διαφορετικά οράματα για τη χώρα και τον κόσμο. Οι ιδέες δεν είναι μονοπώλιο της αριστεράς: θα έλεγα μάλιστα ότι η αριστερά δεν ασχολείται με ιδέες, ασχολείται με πατροπαράδοτα δόγματα – και απεργάζεται ως συνήθως την επόμενη εκδίκησή της εναντίον όσων δεν ασπάζονται τα δόγματα. Αν οι σημερινοί αριστεροί φονταμενταλιστές άνοιγαν κανένα βιβλίο (πέραν των ιερών συγγραμμάτων της αριστεράς και του πλάνου αυτομόρφωσης του κόμματος που ίσως ακολουθούν λιγοστοί) θα μάθαιναν κατιτίς για την ιστορία των ιδεών, για το πώς, λόγου χάρη, δεν ήταν ο φτηνός τους μαρξισμός που έχτισε τον πολιτισμό στη νεωτερικότητα. Και για πώς το δικαίωμα που έχουν σήμερα να διασύρουν και να προπηλακίζουν ανενόχλητοι δεν το οφείλουν στους αγώνες της παράταξής τους -η οποία ουδόλως ενδιαφέρεται για τα «αστικά» δικαιώματα- αλλά στους αγώνες των φιλελεύθερων. Ου γαρ οίδασι τι ποιούσι.

Απ’ ό,τι καταλαβαίνω από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, με αφορμή τα γεγονότα στην Εύβοια, πολλοί δημοσιογράφοι και ΜΜΕ κατηγορούνται ως «κυβερνητικοί» δημοσιογράφοι. Σημειώνω ότι, θεωρητικά, υπάρχουν δύο ειδών «κυβερνητικοί»: εκείνοι που στηρίζουν μια δεδομένη κυβέρνηση επειδή τη θεωρούν έντιμη, σοβαρή, εργατική, αξιόπιστη και τα λοιπά, κι εκείνοι που στηρίζουν μια κυβέρνηση επειδή έχουν προσληφθεί ως προπαγανδιστές της, επειδή περιλαμβάνονται στο payroll κάποιου πολιτικού προσώπου ή κάποιας φατρίας. Το δεύτερο είδος είναι επιρρεπές σε κατηγορίες διότι δεν συμβαδίζει με την ανεξαρτησία των ΜΜΕ: αν οι αριστεροί ακτιβιστές πιστεύουν ότι κάποιο ΜΜΕ χρηματίζεται ως προπαγανδιστικό όργανο ας βγουν να το δηλώσουν και βεβαίως να το αποδείξουν. Στην περίπτωση που κάτι τέτοιο δεν αποδεικνύεται ας σταματήσει η λασπολογία, το κουτσομπολιό και η χωριατιά που συνδυάζει φθόνο, καχυποψία και, εν τέλει, άγνοια του κώδικα της συλλογικής ζωής στο δημοκρατικό καθεστώς. Εξάλλου, τα αριστερά ΜΜΕ ήσαν και είναι «όργανα» κομμάτων, και μάλιστα χωρίς κανένα σύμπλεγμα: ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μια ντουζίνα που τον χειροκροτούν, το ΚΚΕ έχει μισή – τα αριστερά, αριστερίστικα, αριστεροαναρχικά και αναρχο-underground έντυπα έχουν στοιχίσει τη ζωή πολλών δασών προτού γίνουν ηλεκτρονικά και κατακλύσουν το κυβερνοδιάστημα με μίσος, ψευδολογία και προτροπές τρομοκρατίας. Με κάποιον παράδοξο τρόπο οι αριστεροί δημοσιογράφοι υπερηφανεύονται όταν εγκωμιάζουν μια αριστερή κυβέρνηση (ή όταν είναι στελέχη του κυβερνώντος αριστερού κόμματος), αλλά στηλιτεύουν όσους αποδέχονται ή ενθαρρύνουν μια μη αριστερή: πόσο φασίστας μπορεί να είναι κανείς; Πολύ – αν δηλώνει αριστερός, ιδιαίτερα αν πρόκειται για αριστερό δημοσιογράφο που παραδίδει μαθήματα ηθικής, είναι φασίστας και δεν το ξέρει.

Τέλος, τίθεται το ζήτημα του τόσο παρεξηγημένου δικαιώματος της γνώμης. Είναι φυσικό και νόμιμο το να μη συμφωνούμε όλοι ότι στην Εύβοια επαναλαμβάνεται η γαϊδουριά που εκδηλώθηκε από κάθε σημείο του κρατικού μηχανισμού στην υπόθεση της πυρκαγιάς στο Μάτι. Όμως, το να μη συνεργαζόμαστε για την επίλυση των προβλημάτων που επιδείνωσαν τον αντίκτυπο των φυσικών φαινομένων στις δυο αυτές περιπτώσεις μού φαίνεται επίσης γαϊδουριά. Έτσι κι αλλιώς, η παραταξιακή τάση να δείχνουμε ενόχους και συνενόχους αντί να κάνουμε ό,τι πρέπει να γίνει για το κοινό όφελος (αντιθέτως προς τη διεστραμμένη αντίληψη της αριστεράς περί «ταξικού» οφέλους, υπάρχει «κοινό» όφελος) χαρακτηρίζει μικρόψυχες κοινωνίες και μικρόψυχους ανθρώπους: αναρωτιέμαι συχνά αν οι εκλιπόντες αριστεροί που αφιέρωσαν τη ζωή τους στους αγώνες για έναν καλύτερο κόσμο, θα ταυτίζονταν σήμερα με τούτα τα νευρωτικά φασιστοειδή που μας περιβάλλουν – ή αν γυρίζουν στον τάφο τους.