Κτίζοντας {LF}τον κυματοθραύστη

Το δεύτερο κύμα της επιδημίας COVID-19 βρίσκεται προ των πυλών της χώρας. Η αύξηση του δείκτη μεταδοτικότητας Ro κοντά στο 1 και τα τριψήφια διαγνωσμένα κρούσματα των τελευταίων ημερών αποτελούν ιδιαίτερα ανησυχητικά φαινόμενα, παρά το γεγονός ότι μέρος της αύξησης των κρουσμάτων οφείλεται στα περισσότερα τεστ που πραγματοποιούνται κυρίως στις πύλες εισόδου. Σε έναν βαθμό, η αύξηση ήταν αναμενόμενη λόγω της χαλάρωσης των μέτρων και του ανοίγματος των συνόρων. Αύξηση των κρουσμάτων είχε ήδη παρατηρηθεί σε χώρες που χαλάρωσαν τα μέτρα πριν από εμάς, όπως η Γερμανία και η Νότιος Κορέα. Νέα κρούσματα αναμένονταν, όπως και υπήρξαν, από την επανεκκίνηση του τουρισμού. Τα εισαγόμενα, όμως, κρούσματα είναι λίγα και αποτελούν σαφώς μικρότερο κίνδυνο από τα εγχώρια.

Τους τουρίστες που έρχονται στη χώρα μας τους καταγράφουμε, εύκολα τους εντοπίζουμε και εάν προκύψει πρόβλημα μπορούμε να τους απομονώσουμε, να ιχνηλατήσουμε τις επαφές τους και έτσι να ελέγξουμε την εξάπλωση της μόλυνσης. Αντίθετα, η μετάδοση της μόλυνσης σε ανοικτές (μπαρ, συναυλίες, κ.ά.) ή κλειστές (μέσα μεταφοράς, εκκλησίες, κ.ά.) συναθροίσεις συμπολιτών μας πολύ πιο δύσκολα περιορίζεται. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για νέους και νέες, που σε μεγαλύτερο βαθμό δεν τηρούν τα μέτρα και δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Για αυτό άλλωστε έχει μειωθεί σημαντικά ο μέσος όρος της ηλικίας των διαγνωσμένων κρουσμάτων το τελευταίο διάστημα.

Απέναντι στον κίνδυνο ενός δεύτερου επιδημικού κύματος εντός του Αυγούστου, το οποίο θα προκύψει εάν ο Ro ξεπεράσει το 1 και εάν αρχίσει να μειώνεται ο χρόνος διπλασιασμού των κρουσμάτων (δείκτης πολύ πιο σημαντικός από την αριθμητική τους αύξηση), η άμεση ανόρθωση ενός αποτελεσματικού κυματοθραύστη αποτελεί καθήκον όχι μόνο της Πολιτείας αλλά και των πολιτών.

Ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στο φιλότιμο των Ελλήνων, το οποίο στην προκειμένη περίπτωση θα πρέπει να ερμηνευθεί ως τριπλή ευθύνη για την αυστηρή τήρηση των εκάστοτε μέτρων. Την ατομική ευθύνη που έχουμε για την προστασία της υγείας μας. Την οικογενειακή ευθύνη για να προφυλάξουμε τα μέλη της οικογένειάς μας, ευθύνη που θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν κυρίως οι νέοι. Την κοινωνική ευθύνη για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας, αλλά και για τη στήριξη της οικονομίας και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Εκτός όμως από την ευθύνη των πολιτών, στα θέματα προστασίας της δημόσιας υγείας τη μεγαλύτερη ευθύνη φέρει η Πολιτεία. Αυτή είναι υπεύθυνη για την εξασφάλιση και παροχή της αναγκαίας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, για την ενημέρωση, την επιτήρηση και κυρίως για την επιλογή αλλά και εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων. Μέχρι σήμερα, οι επιδόσεις σε όλους τους παραπάνω τομείς ήταν επιτυχείς κρίνοντας εκ του αποτελέσματος. Η αποφυγή, όμως, ενός δεύτερου κύματος απαιτεί ακόμα μεγαλύτερη προσπάθεια σε όλους τους τομείς.

Τα δύο πιο κρίσιμα ζητήματα, στα οποία υπάρχει σχετική υστέρηση και τα οποία θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της επιδημίας στη χώρα μας, είναι η γενικευμένη και σωστή χρήση της μάσκας και η αποφυγή μαζικών συναθροίσεων σε κλειστούς ή ανοικτούς χώρους. Σε ό,τι αφορά τη μάσκα, η χρήση της οποίας θα έπρεπε να είχε γενικευθεί νωρίτερα, θα πρέπει να γίνει υποχρεωτική σε όλους τους κλειστούς χώρους, χωρίς εξαιρέσεις, και ταυτόχρονα θα πρέπει να υπάρξει εκστρατεία ενημέρωσης για την ανάγκη ευρείας και σωστής χρήσης της, στα πρότυπα της πολύ καλής καμπάνιας για το «μένουμε στο σπίτι».

Η αποφυγή των συναθροίσεων αποτελεί ασφαλώς πιο δύσκολο εγχείρημα. Και στο ζήτημα αυτό θα πρέπει να υπάρξει γενίκευση των σχετικών διατάξεων και αυστηρή εφαρμογή τους. Ομως, τα όργανα της Πολιτείας δεν επαρκούν για να αποτρέπουν κάθε σχετικό παράπτωμα. Και άλλοι θεσμοί, όπως η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και επαγγελματικές ενώσεις, επιστημονικοί φορείς, και κάθε φορέας της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμβάλει με κάθε δυνατό τρόπο. Τη μάχη κατά του δεύτερου κύματος θα την κερδίσουμε εάν τη δώσουμε όλοι μαζί.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής