Μια άλλη ύπουλη επιδημία

Η Ναχίντ γεννήθηκε στο Ντιγιάρμπακιρ το 1972. Στα 18 της αρραβωνιάστηκε τον Χουσεΐν Οπούζ, στα 23 τον παντρεύτηκε, έκαναν τρία παιδιά. Αλλά εκείνος ήταν βίαιος, όλο και πιο βίαιος. Μία μέρα, χτύπησε με το αυτοκίνητο τη Ναχίντ και τη μητέρα της. Το 2001, μαχαίρωσε τη σύζυγό του επτά φορές. Η Ναχίντ επέζησε. Οι τουρκικές Αρχές συνέλαβαν και έπειτα άφησαν ελεύθερο τον Οπούζ επιβάλλοντάς του πρόστιμο περίπου 490 ευρώ. Λιγότερο από έναν χρόνο αργότερα, ο Οπούζ πυροβόλησε και σκότωσε την πεθερά του, μπαίνοντας μπροστά στο αυτοκίνητο που οδηγούσε την οικογένειά του μακριά του, στην ελευθερία και την ασφάλεια, στη Σμύρνη.

Την ίδια χρονιά, το 2002, η Ναχίντ Οπούζ προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καταγγέλλοντας τις τουρκικές Αρχές πως είχαν αποτύχει να την προστατεύσουν από τη βία του συζύγου της, και αυτό οδήγησε τελικά στον χαμό της μητέρας της. Τον είχε καταγγείλει άλλωστε επανειλημμένως, αλλά οι Αρχές επικαλούνταν πάντα «έλλειψη στοιχείων». Το 2011, σε μία ιστορική απόφαση, το ΕΔΑΔ δικαίωσε την Οπούζ, επιδικάζοντάς της αποζημίωση 30.000 ευρώ. Εκρινε πως η Τουρκία είχε παραβιάσει τρία άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που απαγορεύουν τα βασανιστήρια και τις διακρίσεις, και επιτάσσουν τη διασφάλιση του δικαιώματος στη ζωή. Επίσημα στοιχεία που είχε άλλωστε δημοσιοποιήσει εκείνη τη χρονιά η ίδια η τουρκική κυβέρνηση, αποκάλυπταν πως τέσσερις στις 10 Τουρκάλες ξυλοκοπούνταν από τους συζύγους τους, και μία στις 10 είχε κακοποιηθεί στη διάρκεια εγκυμοσύνης.

Μετά τη σύμβαση ο «ιός»

«Οπούζ εναντίον Τουρκίας»: αυτή η υπόθεση, αυτή η ετυμηγορία, έδωσε την ώθηση ώστε να φιλοξενήσει τον Μάιο του 2011 η Τουρκία τη σύνοδο της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης που κατέληξε στην υπογραφή της σύμβασης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, άλλως γνωστή ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο που θέτει κριτήρια για την πρόληψη της έμφυλης βίας. Υπογράφηκε από 45 κράτη – μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, τέθηκε σε εφαρμογή τον Αύγουστο του 2004, επικυρώθηκε από 34 κράτη. Και μετά, ενέσκηψε ο ιός.

Γιατί κάποιος ιός πρέπει να είναι, εξίσου μυστήριος και ύπουλος με τον νέο κορωνοϊό, δεν εξηγείται αλλιώς. Κάνει όσους μολύνει να θεωρούν πως η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης προωθεί «καταστροφικές ιδεολογίες φύλου» καθώς και την «παράνομη μετανάστευση» – επειδή εμπεριέχει υποχρέωση αποδοχής προσφύγων που διώκονται λόγω φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού: με αυτά τα επιχειρήματα απέρριψε το ουγγρικό κοινοβούλιο την επικύρωσή της, τον Μάιο, εν μέσω πανδημίας, με το lockdown να επιφέρει ραγδαία αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας στην Ευρώπη. Τους κάνει επίσης να πιστεύουν πως «είναι μια σύμβαση που μπορεί να επιβάλλει μια ακραία αριστερή ιδεολογία» και «μπορεί σε λίγα χρόνια να χρησιμοποιηθεί ώστε να εκβιαστεί μια αλλαγή στη νομοθεσία για τις αμβλώσεις»: με αυτά τα επιχειρήματα αποφάσισε να παραπέμψει πρόσφατα η εθνολαϊκιστική κυβέρνηση της Πολωνίας το κείμενο στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας ώστε να αξιολογήσει μια ενδεχόμενη αποχώρησή της από αυτό. Τους κάνει να τρέμουν ότι «απειλεί τις οικογενειακές αξίες» και «παρουσιάζει μία τεχνητή έννοια ενός κοινωνικού φύλου που προσφέρει στην κοινωνία ιδεολογικές κατευθυντήριες γραμμές ασύμβατες με τη φυσική αντίληψη περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων»: με αυτά τα επιχειρήματα συζητείται το ενδεχόμενο αποχώρησης από τη Σύμβαση στην Κροατία και τη Σερβία, και μη επικύρωσής της στη Λετονία.

474 γυναικοκτονίες το 2019

Είναι πολύ μεταδοτικός ο ιός αυτός, ανεξέλεγκτος, επικίνδυνος. Η Τουρκία, η χώρα όπου γεννήθηκε τρόπον τινά η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, μπορεί να γίνει την επόμενη εβδομάδα η πρώτη χώρα που αποχωρεί από αυτή. Η Τουρκία, η χώρα που κατέγραψε επισήμως 474 γυναικοκτονίες το 2019 και έχει ήδη καταγράψει (επισήμως, πάντα) 14 γυναικοκτονίες μόνο από την αρχή του lockdown, στις 11 Μαρτίου. Το τελευταίο θύμα ήταν η Πινάρ Γκιουλτεκίν, μία 27χρονη φοιτήτρια που δολοφονήθηκε από τον πρώην της στις 21 Ιουλίου, προκαλώντας παγκόσμια κατακραυγή. Κάποιοι όμως στη γείτονα θεωρούν πως «είναι μια κήρυξη πολέμου στις ισλαμικές αξίες» και πως «αν δεν αντιδράσουμε σε αυτό το πρωτόκολλο τώρα, αύριο δεν θα μπορέσουμε να αποτρέψουμε τα παιδιά μας από το να γίνουν γκέι».

«Η επιλογή είναι δική μας, η απόφαση είναι δική μας, η νύχτα είναι δική μας, οι δρόμοι είναι δικοί μας» φώναζαν προχθές οι χιλιάδες Τουρκάλες που διαδήλωσαν, για πολλοστή φορά. «Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης γεννήθηκε μέσα από το αίμα γυναικών», «Δεν θα επιτρέψουμε περισσότερες γυναικοκτονίες» διακήρυσσαν τα πανό που κρατούσαν. Λένε πως τη μάχη τους συμμερίζεται και η 34χρονη Σουμέγε Ερντογάν, το μικρότερο και πιο αγαπημένο από τα τέσσερα παιδιά του τούρκου προέδρου, αντιπρόεδρος του φιλοκυβερνητικού δικτύου Kadem (Ενωση Γυναικών και Δημοκρατίας), ενώ ο 39χρονος αδελφός της, ο Μπιλάλ, πρωταγωνιστεί στην εκστρατεία για την αποχώρηση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. «Θα φύγουμε αν οι άνθρωποί μας το θέλουν» δήλωσε ο ίδιος ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Οι ελπίδες για θεραπεία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, είναι απειροελάχιστες.