Τα δικαιώματα των καταθετών

Καθώς έχουν πληθύνει οι ηλεκτρονικές τραπεζικές συναλλαγές. έχουν πολλαπλασιαστεί και τα φαινόμενα απάτης σε βάρος καταθετών και η απώλεια των τραπεζικών τους καταθέσεων. Το «phishing», με το οποίο οι δράστες «ψαρεύουν» από τα θύματα τους κωδικούς τους και τα απαραίτητα στοιχεία, για να πραγματοποιήσουν αναλήψεις και απάτες, αποτελεί μια συνηθισμένη μέθοδο. Το «sim swapping», με το οποίο οι δράστες αλλάζουν τηsim του κινητού τηλεφώνου του θύματος εν αγνοία του πετυχαίνοντας την υποκλοπή κωδικών και δεδομένων, είναι ο πλέον πρόσφατος τρόπος με τον οποίο οι καταθέτες μπορεί να δουν τα χρήματά τους να «έχουν κάνει φτερά».

Εάν κάποιος καταθέτης πέσει θύμα τέτοιας απάτης, οφείλει να κινηθεί προς δύο κατευθύνσεις. Από ποινικής σκοπιάς οφείλει να απευθυνθεί στο αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα ή την αρμόδια Εισαγγελία Πρωτοδικών και πέραν της αναφοράς του συμβάντος να υποβάλει έγκληση για τα κατά περίπτωση αδικήματα που έχουν τελεστεί.

Από αστικής σκοπιάς η κατάσταση είναι πιο σύνθετη. Και τούτο διότι σύμφωνα με πάγια νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων η τραπεζική κατάθεση φέρει τον χαρακτήρα συμβάσεως ανώμαλης παρακαταθήκης του άρθρου 830 του Αστικού Κώδικα. Υπό την έννοια αυτή η τράπεζα αποκτά την κυριότητα επί των κατατιθεμένων χρημάτων. Ο δε καταθέτης έχει αξίωση κατά της τραπέζης για την απόδοση των χρημάτων.

Αν κάποιος τρίτος με τη διάπραξη αξιόποινης πράξης πετύχει την απόδοση σε αυτόν του ποσού της καταθέσεως, η αδικοπραξία τελείται σε βάρος της τραπέζης, η οποία είναι κυρία των χρημάτων και της οποίας η περιουσία βλάπτεται από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του τρίτου. Η δε ενοχική αξίωση του καταθέτη κατά της τραπέζης, πηγάζουσα εκ της συμβάσεως ανώμαλης παρακατάθεσης παραμένει άθικτη.

Με άλλα λόγια ο καταθέτης δικαιούται να στραφεί με αγωγή κατά της τραπέζης και να αξιώσει την απόδοση των χρημάτων του υπό την προϋπόθεση όμως ότι η τράπεζα τελούσε σε δόλο ή βαρεία αμέλεια, σύμφωνα και με τους ορισμούς του άρθρου 3 του ΝΔ 17-7/13.8.1923.

Υπό το πρίσμα αυτό και λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις υφιστάμενες καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης καθίσταται σαφές ότι η πρόληψη είναι η ενδεδειγμένη λύση. Ολοι όσοι συναλλασσόμαστε με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής και χρησιμοποιούμε ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και κινητό τηλέφωνο οφείλουμε να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και υποψιασμένοι.

Δεν ανοίγουμε μηνύματα από αγνώστους αποστολείς, δεν δίδουμε κωδικούς και προσωπικά μας στοιχείαonline, χρησιμοποιούμε λογισμικό προστασίας, ανανεώνουμε τους κωδικούς μας ανά διαστήματα και ειδοποιούμε τον τηλεφωνικό μας πάροχο εάν διαπιστώσουμε ανεξήγητη απώλεια της συνδέσεώς μας ιδίως σε περιοχές με καλή εμβέλεια σήματος.

Ο Γιώργος Αρ. Μπουλούκος είναι Δικηγόρος