«Η φαντασία δεν τελειώνει ποτέ»

Ο πολύπειρος σχεδιαστής Μάκης Τσέλιος είναι σε φάση παράδοσης και παραλαβής για τον οίκο μόδας του. Εχει αποφασίσει και το έχει πει πως διάδοχός του θα είναι η ανιψιά του και γνωστή ηθοποιός Ελισάβετ Μουτάφη. Η όλη νέα φάση συνοδεύεται από έναν αναπόφευκτο αναστοχασμό και ένα φλας μπακ για τον Τσέλιο και τη μεγάλη πορεία του στη μόδα. Την κάνουμε μαζί, ένα απόγευμα στο Athenee και ουσιαστικά ο Τσέλιος ξαναγυρίζει τις σελίδες της ζωής του και της καριέρας του, τη συνεργασία – σταθμό με τoν αξέχαστο Μπίλι Mπο, τα χρόνια του Κολωνακίου, της Μυκόνου, της Αμερικής. Οι σελίδες είναι από ένα σημείο και μετά ασπρόμαυρες, είναι η ασθένεια του Μπίλι Μπο που συγκλόνισε την Ελλάδα, ίσως το πρώτο διάσημο θύμα του AIDS. Οι σελίδες όμως της αφήγησης έχουν και πολύ φως, αφού ο Τσέλιος δεν το έβαλε κάτω και χάραξε τη δική του γραμμή, φως από τον ήλιο της Μυκόνου και των φλας των φωτογράφων. Συνδιαμορφωτής ο ίδιος εξάλλου και μιας εποχής με ουσιαστική κοσμικότητα όπου οι μόδιστροι έγιναν σχεδιαστές για τον κόσμο και που η υψηλή ραπτική πήρε τη θέση της στην Αγορά και την Τέχνη στη χώρα μας. Σήμερα μοιάζει αυτονόητο. Τότε στη δεκαετία του ’80 δεν ήταν.

Διάβασα πως μεταβιβάσατε τον οίκο σας. Αυτό τι σημαίνει;

Δημιούργησα τη διαδοχή μου, κάτι που είναι απαραίτητο για κάθε οίκο μόδας που σέβεται τη διαδρομή και την ιστορία του. Δεν ήθελα να χαθεί. Αυτό στο εξωτερικό είναι γνωστό, κάθε οίκος μόδας έχει ζωή, ήθελα να το συνεχίσω με έναν άνθρωπο που το αγαπάει. Προσπάθησα να βρω μαθητές μου που δούλεψαν μαζί μου, ήμουν δέκα χρόνια καθηγητής στο ΙΕΚ Ακμή, δεν βρήκα κάτι. Πρέπει να βάλω φρέσκο αίμα σκέφτηκα.

Ψάχνοντας σκέφτηκα την Ελισάβετ (σ.σ. Μουτάφη). Η Ελισάβετ έχει έναν μεγάλο έρωτα, το θέατρο. Την υπεραγαπώ. Ηταν κοντά μας, ερχόταν συνέχεια στο ατελιέ, με τη μητέρα της που μας στάθηκε από παλιά, κάπως έτσι της λέω: Ελισάβετ σε ενδιαφέρει; σκέψου το γιατί είναι μεγάλη απόφαση. Κατά καιρούς είχε κάνει σχέδιο, της λέω είναι η κατάλληλη στιγμή να το δεις. Μου απάντησε θετικά, της λέω: θα σε βοηθησω με τη μητέρα σου. Τα νέα παιδιά έχουν πιο φρέσκες ιδέες και πολλοί σχεδιαστές είναι νέοι αλλά δεν μπορούν να τις πραγματοποιήσουν. Δεν έχουν την τεχνική. Η Ελισάβετ έχει μπακγκράουντ, θα κάνει και θα επιτύχει πολλά. Προβλέπω, αν τελειώσουν τα προβλήματα με τον ιό, μια μεγάλη επίδειξη με την εποπτεία μου, με προσοχή, κοντά της.

Θα γινόταν τώρα έτσι;

Ναι αλλά πώς με τέτοιες συνθήκες; Οταν επιτρέψουν οι συνθήκες οι ιατρικές θα κάνω επίδειξη και θα παραδώσω. Θα δώσω το δεύτερο κλείδι. Τώρα έχω δώσει το ένα: το πρετ α πορτέ, παραγγελιά σε βραδινά και νυφικά. Το δεύτερο κλειδί θα το πάρει όταν γίνει η επίδειξη, όταν πάρει πρωτοβουλίες σε σχεδιασμό. Θα την παρουσιάσω εγώ και θα κάθομαι στις καρέκλες πια.

Εχει και μια συγκίνηση όλο αυτό…

Βέβαια. Τις αποφάσεις μου όμως τις παίρνω και τις έχω μελετημένες, τις στήνω, τις οργανώνω, δεν έχουμε πολλά περιθώρια για λάθη.

Τώρα που γίνεται όλο αυτό είναι και μια αφορμή να κοιτάξετε πίσω τη διαδρομή σας;

Ναι. Πολύ. Κάνω ένα φλας μπακ, η μόδα είναι φλας μπακ!

Γιατί;

Γιατί στη μόδα πάντα επιστρέφεις στις εποχές τις παλιότερες, πας πίσω, στα 40s, στα 50s, στα 60s…

Τα 70s τα ρούχα π.χ. οι καμπάνες μας δημιουργούν μια ιδιαίτερη εποχή.

Κυρίαρχο πρόσωπο το ’70 ποιος ήταν τελικά;

Η μόδα δεν γεννιέται στην Ελλάδα παρά ως αντανάκλαση. Εμένα και τον Βασίλη (σ.σ. Κουρκουμέλη, γνωστότερο ως Μπίλι Μπο) μας επηρέασε ο Υβ Σεν Λοράν και στα βραδινά ο Βαλεντίνο. Στη Ρώμη είχαμε έναν πολύ καλό φίλο τον Γκασπάρ Τζόλα που είχε παίξει στον «Γατόπαρδο» του Βισκόντι. Αυτός είχε σε μια αυλή εσωτερική ατελιέ που έπαιρνε παραγγελία υφάσματα. Ηταν η πρώτη μας επαφή κανονικά με τη μόδα στο κομμάτι τού τι κατεύθυνση θα πάρουμε. Ηλθαμε Αθήνα, και με τον Βασίλη και μετά το στυλ 70s με τα διπλοκάμπανα, τα εφαρμοστά πουκάμισα, δώσαμε ένα μοντέρνο μα κλασικό ρούχο. Αυτό ήταν! Ηταν ξέρεις η εποχή να αλλάξουμε και πετύχαμε το κατάλληλο τάιμινγκ. Πετάξαμε στην κυριολεξία. Ο Βασίλης, ένα παιδί απ’ τα Καμίνια.

Εσείς;

Από Ιθάκη. Αγάπησα πιο πολύ τη Μύκονο όπως φαίνεται όμως. Ο Βασίλης ήθελε να γίνει κάτι. Είχε ταλέντο. Και ήταν από μεσοαστικό σπίτι που όμως πνιγόταν. Μου ήταν αγαπητός πολύ, τον ήξερα από τη γειτονιά.

Ποια;

Στον Πειραιά. Κοντά στον Αγιο Βασίλη. Ημασταν 18 χρόνια μαζί – μέχρι που έφυγε. Κάνουμε μια γωνιά μαζί αρχικά. Σόλωνος και Κανάρη ένα μαγαζάκι που λεγόταν Κλειδαρότρυπα. Το τροποποιήσαμε, είδα χρώματα σε Λονδίνο στην μπουτίκ της Μπίμπα, πήρα ιδέες και ανοίξαμε στις 24 Γενάρη του 1974. Μέχρι το καλοκαίρι πετάξαμε. Δημιουργούσα κι εγώ κολεξιόν αλλά έβαζε μια πινελιά ο Βασίλης και τα έκανε όλα καλύτερα. Γι’ αυτό σε αυτά τα επαγγέλματα είναι δύο άνθρωποι, αυτό είναι το καλύτερο σχήμα.

Γιατί;

Ο ένας να ασχολείται και με τα οικονομικά. Γιατί ο καλλιτέχνης συνήθως δεν γνωρίζει από χρήματα. Εγώ είχα τη διαχείριση, δούλεψα δέκα χρόνια και σε μια μεγάλη εταιρεία γερμανική ως πωλητής αυτοκινήτων, σπουδαίο σχολείο. Αψογη οργάνωση. Ημουν καλός πωλητής αλλά ήξερα και τα οικονομικά. Είχα στην πλάτη μου μεγάλο κομμάτι οργανωτικό αλλά είχαμε μια σύμπνοια με τον Βασίλη, δεν τσακωθήκαμε ποτέ. Είχαμε παραγγελιά υφασμάτων. Με ένα νεύμα συνεννοούμασταν. Πολλές φορές με πίεζε για ακριβά υφάσματα. Η ζωή μας έγινε πολύ ενδιαφέρουσα. Ανεβήκαμε αμέσως, τότε μας γνώρισαν όλοι, μέσα στον πρώτο χρόνο, πιένες και γνωριμίες. Πήραμε και το δίπλα μαγαζί. Παίρνουμε τον κήπο του γέρου Λόντου και το φτιάχνουμε όλο με μπαμπού και καθρέφτες, όλη η Αθήνα ερχόταν. Δεν καθόμασταν καθόλου. Πήραμε και τον πάνω όροφο και το 1978 κάναμε και τις πρώτες επιδείξεις μας.

Πάντα στο ίδιο σημείο;

Βέβαια Σόλωνος και Κανάρη. Το διαμορφώσαμε ατελιέ μεγάλο, πήραμε πολλές μοδίστρες, για 15 μέρες μετά την πρώτη μας επίδειξη έρχονταν κυρίες να παραγγείλουν αυτά που είδαν. Ερχεται η Μαρίνα Δημητροπούλου που έγραφε τότε στη Βραδυνή, ήταν εκπρόσωπος της Vogue στην Ελλάδα και γράφει: ένας νέος Βαλεντίνο γεννιέται στην Ελλάδα. Ο Βασίλης φωτογραφιζόταν, ήταν πανέμορφος, το δίδυμο έτσι εργάζεται. Το δεύτερο μέλος είναι κρυφό, πρέπει να μην κάνει θόρυβο, να κάνει το ένα πρόσωπο. Δεν μας χώραγε πια ο χώρος. Πάμε στο King George και κάνουμε τις επιδείξεις. Ως τότε στις προσκλήσεις είχαμε ένα  κείμενο. Μου λέει ο Βασίλης: να το τολμήσουμε να βάλουμε φωτογραφία μου; Η πρόσκληση πήγε σε χίλιους τόσους ανθρώπους, που δεν τη φέρνανε στην επίδειξη για να την κρατήσουν!

Η Μύκονος πώς ξεκινάει για εσάς επαγγελματικά;

Ξεκινάμε από Κολωνάκι, πάμε Θεσσαλονίκη όπου ανοίγουμε το 1978 – χειμώνα. Η πρώτη μας σκέψη επειδή πηγαίναμε Μύκονο ήταν να κάνουμε κι εκεί μαγαζί. Βρίσκουμε το 1979 ένα παλιό χασάπικο. Πήγα τον βρήκα, ήταν δέκα χιλιάδες δρχ. Το ενοίκιο. Ενώ το έχω κλείσει βρίσκω στο Ματογιάννι ένα άλλο που ήταν μπακάλικο του «Καμπόνη», ήθελε 35.000 όμως. «Αυτό θέλουμε», μου λέει ο Βασίλης. Μας βοήθησε η Μύκονος πολύ για το εξωτερικό. Το σκαλοπάτι μας. Να σκεφτεί ο κόσμος πως στη Μύκονο απ’ το ’78 ήταν υψηλά τα ενοίκια. Δώστα μου λέει ο Βασίλης και ήλθε κάτω.

Τι χρόνια!

Δεν έχω κάτι άσχημο να θυμηθώ από τότε στη Μύκονο, όλοι νόμιζαν ότι το κάνουμε… χασάπικο. Είχαμε βάλει τσιγκέλια στους τοίχους. Ασπρα μπλε πλακάκια, κίτρινες πόρτες, καναρινί. Τα έπιπλα κίτρινα. Φέρνουμε κάτι ρούχα, τότε. Ανοίγει και γίνεται σημείο συναντήσεως όλων: ο Μιγκλέρ, ο Βαλεντίνο, έβγαινε ο Βασίλης στην πόρτα και γινόταν χαμός. Κάναμε τότε επίδειξη στο Θεατράκι της Λάκκας στη Χώρα. Το ανοίξαμε, το καθαρίσαμε, βάλαμε ξύλα, κάτω, μαξιλαράκια και 300 φαναράκια. Βγαίνανε τα μοντέλα από στενάκι κάτω από το συγκρότημα κατοικιών του Τριανταφυλλίδη, από το γεφυράκι. Υπέροχη επίδειξη, μαγεία. Ολη η Μύκονος ήλθε. Δεν δούλευαν τα μαγαζιά το βράδυ. Ε δεν ήταν και πολλά ακόμη. Πρόλαβα το νησί άκτιστο τότε. Χωριουδάκια όμορφα.

Μιλάτε μυκονιάτικα…

Βέβαια. Τόσα χρόνια εκεί. Μαγικά χρόνια.

Συμπαρασύρατε ένα ρεύμα;

Ακριβώς, αυτό ήταν το σοβαρότερο. Ως τότε τους έλεγαν μόδιστρους, και πια άρχισαν να μας λένε σχεδιαστές. Ο σχεδιαστής δίνει στυλ, έχει το δικό του ύφος. Λέμε: αυτά τα ρούχα είναι του τάδε. Τότε να πω πως ζούσε ο Azzedine Αlaia. Απ’ τους σημαντικότερους. Ηταν από Τυνησία. Κοντός, μαυριδερός, με κατσαρά μαλλιά, έκανε θαύματα. Πηγαίνανε ηθοποιοί του Χόλιγουντ σπίτι του, τους έραβε. Πολύ σοβαρή περίπτωση, μας επηρέασε πολύ. Από το εξωτερικό τότε επηρεαζόμαστε απόλυτα, αλλά ψάχνουμε το δικό μας στυλ. Βάζουμε το Made in Hellas. Το 1985 κλείνουμε τη Μύκονο, αφού έχουμε συμφωνία για Νέα Υόρκη. Για ένα χρόνο ετοιμάζουμε ένα μαγαζί, το ’84 το ξεκινήσαμε. Γωνία 59ης Οδού και Παρκ Αβενιου, το καλύτερο σημείο της Νέας Υόρκης. Ιδιοκτήτης του χώρου ήταν ένας τεξανός εκατομμυριούχος, μας έκανε το τραπέζι και συμβόλαιο για 15 χρόνια. Συμπάθησε πολύ τον Βασίλη. Το ’86 που το μαγαζί ετοιμάζεται, τον Σεπτέμβρη ο Βασίλης βρίσκει το πρόβλημα υγείας του. Ολα αλλάζουν, εγώ πάω κι έρχομαι βέβαια Νέα Υόρκη…

Πού είναι;

Τα βραδινά ρούχα. Η μεγάλη αγάπη του κάθε σχεδιαστή.

“Θέλω μια παράσταση της Μήδειας στην Επίδαυρο”

Τελειώνει η φαντασία ποτέ;

Ποτέ. Να, αυτός εδώ ο βασιλικός μου έδωσε μια σκέψη τώρα. Μέσα στην πόλη βασικά βλέπεις τον άνθρωπο που πρέπει να ντύσεις, τις αγωνίες του, η γυναίκα να φοράει το φόρεμα – να μην τη φοράει αυτό.

Η γραμμή σας;

Κλασική με μοντέρνες πινελιές η γραμμή μου. Εβλεπα τον κυματισμό που έσερνε την άμμο και κάτι γραμμές που σχηματίζονταν – αυτό εγώ το έκανα φόρεμα, σε επηρεάζει ο χρόνος και η εποχή. Σήμερα τα παιδιά ντύνονται αλλιώτικα. Εμείς κάναμε την κόρη να δείξει στη μαμά πώς θα ντυθεί. Οχι το αντίστροφο.

Το όνειρό σας;

Θέλω μια παράσταση στην Επίδαυρο, μια Μήδεια με καλή συνεργασία με σκηνογράφο αλλά να παίξει η Ελισάβετ η ανιψιά μου. Με υφάσματα από δικά μας ελληνικά πανιά που θα βαφτούνε σε ειδικά βαφεία.

“Ντυνόμουν σαν αστροναύτης για να μην του μεταφέρω μικρόβια”

Ηταν μεγάλο σοκ η ασθένεια του Βασίλη;

Μεγάλο. Φοβιστικό. Εβαλα μάσκα πρώτη φορά τότε για να προφυλάξω τον Βασίλη, και ξαναβάζω τώρα μάσκα. Ντυνόμουν σαν αστροναύτης για να μην του μεταφέρω μικρόβια. Πολύ ευάλωτος. Δεν είχε άμυνα…

Η κοσμική Αθήνα πώς αντέδρασε;

Το μάθανε αργά. Τον ψάχνανε. Δεν τον βρήκανε ποτέ. Στη Γαλλία τον έβαλα με άλλο όνομα στο νοσοκομείο. Κάνω τον Δεκέμβριο τα εγκαίνια του μαγαζιού στη Νέα Υόρκη. Ηλθε ο Αντι Γουόρχολ που ήταν φίλος μας.

Πώς ήταν;

Ανθρωπος ιδιαίτερος και καλός που ψαχνόταν. Ερχόταν στο μαγαζί σε ετοιμασίες, είχε φέρει και έναν φίλο του ζωγράφο τον Στίβενσον, φιλέλληνες και οι δύο. Γύρισα στο Παρίσι να δείξω φωτογραφίες στον Βασίλη στο νοσοκομείο, ούτε τις κοίταξε.

Εφυγε πότε;

Στις 13 Ιουνίου του ’87. Πολύ άσχημη εποχή. Προσευχόμουν να φύγει. Πολύ άσχημο που το λέω, αλλά βασανιζόταν. Είχε μείνει 45 κιλά.  Μετά πια δεν ξανάβαλα μάσκα, ήταν δύσκολα. Πήγαμε Αμερική για να πάρει ένα φάρμακο, που τελικά δεν πήρε, η κατάστασή του δεν το άντεχε αν το έπαιρνε. Προσπάθησα να τον κρατήσω δυνατό, να φύγει στην Ελλάδα. Είχα βρει ένα βιολόγο τον Ρεβίσι. Ρουμάνος, 45 χρόνια στο Ινστιτούτο Παστέρ ως ερευνητής. Υπέροχος, ορθόδοξος. Ο πατήρ Στεφανόπουλος μας επισκεπτόταν, μας έστειλε γράμμα ο Ιάκωβος. Ομως δεν ήθελε ο Βασίλης να έρχεται κανείς. Είχε την ομορφιά πολύ ψηλά. Εβγαλα όλους τους καθρέφτες απ’ το σπίτι όταν γυρίσαμε. Τέλος Μαΐου τον έφερα σε Ελλάδα με την Παναμέρικαν γιατί με την Ολυμπιακή θα τον έβλεπαν. Τον προφύλαξα, έκανα μεγάλο τείχος. Τον φέρνω εδώ. Πήγαμε σπίτι στη Βουλιαγμένη που είχαμε νοκιάσει αλλά μείναμε ελάχιστα μαζί με νοσοκόμα από Γαλλία που μας ακολούθησε.

Σοκ ο θάνατός του αλλά βοήθησε πολύ κόσμο τότε με την ασθένεια έτσι;  

Τα γλύκανα τότε με την αφήγηση στο βιβλίο μου. Ηταν πιο σκληρά. Οχι στη Γαλλία. Στις ΗΠΑ. Στη Γαλλία οι άνθρωποι έχουν αισθήματα.

Η Αθήνα μιλάει για το AIDS τότε;

Μιλάει έντονα. Δεν ήξεραν τίποτε. Μόνον ο Ροκ Χάντσον. Τον Βασίλη τον πήγα σε αμερικάνικο νοσοκομείο στο Παρίσι. Ηταν οι νομπελίστες Μοντανιέ ο Γάλλος και ο Γκάλο ο Αμερικάνος, τους είχαμε και τους δύο. Ερχονταν αυτοί.

Φάρμακο;

Δεν υπήρχε. Τώρα αντιμετωπίζεται. Τότε τίποτε. Καλυτέρευαν απλώς τα συμπτώματα.

Μετά τον θάνατο του Βασίλη;

Συνεχίζω το όνομα. Εξάλλου τίτλος της εταιρείας μας ήταν αλλά η οικογένειά του είχε αντιρρήσεις, το κάνω «Δύο Φίλοι» λίγο μετά και έβαλα τελικά το όνομά μου, το 1990.

Δουλειά σας πολλή γνωστή; Το μάο;

Από τους πρώτους, δική μου ναι. Αυτά φοράω κι εγώ εξάλλου.

Χαράζετε την πορεία σας, αλλά αναρωτιέμαι: σας κυνηγούσε η διαδρομή με τον Βασίλη;

Στην αρχή. Μου είπε τότε ένας φίλος ο Δημήτρης που δεν ζει πια: τον τίμησες, τον αγαπούσες, βάλε το όνομά σου. Εκανα επιτυχίες. Το μαγαζί βέβαια στη Νέα Υόρκη έκλεισε.

Στα χρόνια στη Νέα Υόρκη ζήσατε όλο αυτό το ξέφρενο με το «Στούντιο 54» κ.λπ.;

Πηγαίναμε «Φάκτορι» με τον Αντι Γουόρχολ, με τον Βασίλη. Το ’87 πέθανε και ο Αντι, αλλά και ο Ιόλας και ο Πιέρο Αμβέρσα (του γνωστού γκέι μπαρ της Μυκόνου) και ο Αντόνιο Λόπεζ. Από AIDS. Μια εποχή. Το 1988 έγινε η πρώτη μου επίδειξη στο Θέατρο Καρέζη. Εχω χαρά που εμφανίζομαι αλλά και θλίψη για τον Βασίλη που λείπει. Αρχίζω συνεργασίες, κάνω σειρά βραδινών, εκεί ανασυντάσσομαι. Κάνω δικό μου χώρο, στην Κανάρη το κάνω ένα μικρό με το όνομα Τσέλιος, πιο πάνω κάνω ατελιέ και σχεδιάζω σειρές για εργοστάσια παραγωγής. Εγώ δεν τα εμπορεύομαι, εγώ σχεδιάζω μόνον. Κάνω εσώρουχα, κάλτσες. Ανδρικά, γυναικεία, ζώνες. Με μικρές και μεγάλες βιομηχανίες, 14 συμβόλαια. Κάνω το μεράκι μου παράλληλα: την υψηλή ραπτική.