Ψηφιδωτά Vs γκαργκόιλ

Δακρύζουν άραγε τα ψηφιδωτά; Οταν, τη δεκαετία του ’90, η Ντίσνεϊ κυκλοφόρησε την ιστορία του Κουασιμόδου σε κινούμενα σχέδια, τα γκαργκόιλ και έκλαιγαν και τραγουδούσαν και ταυτίζονταν με τον πόνο και τη χαρά του. Αν, με έναν μαγικό τρόπο, στη θέση της Αγίας Σοφίας βρισκόταν η Παναγία των Παρισίων, τα γκαργκόιλ σίγουρα θα δάκρυζαν με τη μετατροπή του μνημείου σε τζαμί – θα δάκρυζαν στο Twitter και στο Instagram, στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, θα δάκρυζαν με όποιον εφικτό ή ανέφικτο τρόπο. Οχι τόσο γιατί ένα σύμβολο του χριστιανισμού αλλάζει βίαια θρησκεία (το έχει άλλωστε ξαναπάθει στο παρελθόν), αλλά γιατί ένας χώρος που ανήκει στην ιστορία του ανήκει πια σε λίγους.

Ο μύθος της Αγίας Σοφίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την εθνικιστική ιδέα για τρεις ηπείρους και πέντε θάλασσες, με τη λανθασμένη πεποίθηση πως η σύγχρονη Ελλάδα κουβαλάει την αίγλη και τη μεγαλοπρέπεια των βυζαντινών χρόνων στην πλάτη της. Αν λοιπόν τα ψηφιδωτά δακρύσουν, τότε αυτός που φαντάστηκε το γεγονός ελπίζει ο ελληνικός μεγαλοϊδεατισμός να χτυπήσει τον τουρκικό. Σε μια χώρα που μάθαμε να παίζουμε πόλεμο με το παραμικρό, έτσι πάει το πράγμα: με τους παλαβούς ή με τους λογικούς, με τους δεξιούς ή με τους αριστερούς, με τους εθνικιστές ή με τους δημοκράτες, με τους πατριώτες ή με τους προδότες.

Η Αγία Σοφία θα λειτουργεί ως τζαμί. Το πλήγμα είναι τόσο μεγάλο όσο η φωτιά στην Παναγία των Παρισίων. Υπό μια έννοια, μεγαλύτερο – πίσω από το γεγονός κρύβεται μια πολιτική απόφαση. Ενα μνημείο που σταμάτησε να είναι τρόπαιο το 1934 τοποθετείται πάλι σε γνώριμη θέση, περιμένοντας ποιος είναι αυτός που θα το σηκώσει. Είναι μια επιστροφή που θυμίζει τέλος εποχής: κάτι απ’ όλα όσα χτίστηκαν τα τελευταία ογδόντα χρόνια, σιγά σιγά διαλύεται. Για αυτή την ήττα, όχι για την ήττα της μεγάλης Ελλάδας, αρμόζει το κλάμα όλων των γκαργκόιλ και όλων των ψηφιδωτών του κόσμου.