Το άχρηστο «Οχι»

Δεν ξεχνώ. Σαν σήμερα, πριν από πέντε χρόνια, λίγο μετά την εξαγγελία του δημοψηφίσματος από τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, οι Ελληνες έκαναν ουρές στις τράπεζες για να πάρουν 60 ευρώ και η χώρα έπαιζε τα ρέστα της. Ο λαϊκισμός προπαγάνδιζε το ανορθολογικό Οχι και ο ΣΥΡΙΖΑ, με τα διάφορα φερέφωνα, σε καθεστώς εχθροπάθειας (ή εμείς ή αυτοί), με απόλυτη άγνοια κινδύνου, διέστρεφαν απολύτως την πραγματικότητα πιστεύοντας ότι το δημοψήφισμα ήταν το μεγάλο χαρτί για να αναγκαστούν οι δανειστές, προκειμένου να μη χάσουν τέτοιο τεφαρίκι όπως η Ελλάδα της εποχής εκείνης, να κάνουν αναδιάρθρωση, όπως έλεγαν, του ελληνικού χρέους. Τρέλες.

Το τι συνέβαινε μπορούμε να το κατανοήσουμε ρίχνοντας μια ματιά στα πρωτοσέλιδα του Τύπου εκείνης της περιόδου. Στις 27 Ιουνίου 2015, η «Εφημερίδα των Συντακτών» (εφημερίδα των συριζαίων) έλεγε ότι «Μας θέλουν αποικία», ενώ παρέθετε τη δήλωση Τσίπρα ότι «θα συνεχίσουμε τον αγώνα εκ μέρους των λαών της Ευρώπης και της Ελλάδας». Δεν του αρκούσε που θα έσωζε εμάς, ήθελε να σώσει και τους Ευρωπαίους. Η «Αυγή» μιλούσε ξένα, όπως ο αρχηγός: «Μνημόνιο; Forget it», κραύγαζε.

Την Κυριακή 28 Ιουνίου, ο Τύπος, που καταλάβαινε τι συμβαίνει, ήταν μουδιασμένος. «Το Βήμα» έκανε πρωτοσέλιδο την ουσία του δημοψηφίσματος: «Ναι ή Οχι στο ευρώ». Η έκτακτη έκδοση της «ΕφΣυν» αναπαριστούσε τον λαό με τον Γρηγόρη Λαμπράκη που πορευόταν με ανοιχτά τα χέρια διεκδικώντας, υποτίθεται, «Αξιοπρέπεια». Η «Αυγή», μεταξύ άλλων, ισχυριζόταν ότι το Οχι θα ήταν «Δημοκρατική επιλογή» «Για την κυριαρχία, την αξιοπρέπεια και την ευημερία του λαού».

Στο μεταξύ, οι δημοσκοπήσεις έφερναν το «Οχι» μπροστά, παρά τις ουρές στις τράπεζες, την αβεβαιότητα, τον φόβο για τις καταθέσεις και των συνταξιούχων για την καταβολή των συντάξεων. Στις 2 Ιουλίου, ο Τσίπρας έδωσε συνέντευξη στον ΑΝΤ1 όπου δήλωσε ότι «48 ώρες μετά το δημοψήφισμα θα έχουμε συμφωνία» και ότι όσο μεγαλύτερο θα ήταν το Οχι τόσο καλύτερη η συμφωνία.

Η επόμενη μέρα του δημοψηφίσματος, που έγινε στις 5 Ιουλίου, για τον φιλικό στην κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ Τύπο ήταν ημέρα θριάμβου. Η «ΕφΣυν» είχε ολοσέλιδο έναν έκπληκτο Ντάισελμπλουμ και παρέθετε το αποτέλεσμα: «Οχι: 61,3%. Ναι: 38,7%». Αλλά πάνω από την περήφανη νίκη του «Οχι» υπερίπτατο η λέξη Grexit, που στοίχειωσε την αγωνιώδη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών στην Προεδρία της Δημοκρατίας. Για καλή μας τύχη, οι Ευρωπαίοι δεν μας σούταραν αμέσως αλλά έδωσαν 48 ώρες διορία στην ελληνική κυβέρνηση να αποφασίσει: νέο μνημόνιο ή Grexit. Η θριαμβολογία της νίκης ήδη ξεχάστηκε. Η «ΕφΣυν» γράφει πρωτοσέλιδα: «Θέλουν παράδοση άνευ όρων». Στις 9 Ιουλίου, όντως, ο Τσίπρας έκανε μια αριστοτεχνική κωλοτούμπα και παραδόθηκε άνευ όρων. Το περήφανο «Οχι» έμεινε ένα κουρέλι, προπέτασμα της κοροϊδίας των πολιτών από μια παρέα πολιτικών τυχοδιωκτών.

Τι έμεινε από εκείνη την περιπέτεια; Μια μεγαλοπρεπής ήττα του εθνολαϊκισμού, που πάντως είχε εφεδρικές δυνάμεις. Χάρη και στην έλλειψη πολιτικής στρατηγικής της τότε αντιπολίτευσης, μείζονος και ελάσσονος, ανασυντάχθηκε και, αφού υπέγραψε το τρίτο μνημόνιο, συνέχισε να προχωρεί. Με στόχο μεγαλεπήβολο, λενινιστικό: όχι μόνο να κρατήσει την κυβέρνηση αλλά και να κατακτήσει την εξουσία. Μέρος του απολογισμού αυτής της νέας περιόδου, στα ρεπορτάζ από την προανακριτική και στις απομαγνητοφωνημένες δέλτους των συνομιλιών των πρωτοκλασάτων στελεχών του συριζαϊκού «μαγαζιού».