Αμερική τότε και τώρα

Οταν έφτασα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ για τα μεταπτυχιακά μου, τον Σεπτέμβριο του 1968, ο τόπος έβραζε. Στην περιοχή του Σαν Φρανσίσκο, που ήταν ιδιαίτερα φιλελεύθερη, η αντίθεση στον πόλεμο του Βιετνάμ εκδηλωνόταν με συνεχείς διαδηλώσεις. Ηταν μια χρονιά σημαδεμένη από δολοφονίες και γεγονότα. Νωρίτερα (4 Απριλίου) είχε δολοφονηθεί ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στο Μέμφις του Τενεσί. Μια δολοφονία που οδήγησε σε εξεγέρσεις των Αφροαμερικανών απ’ άκρου εις άκρον της Αμερικής.

Ηταν το ’68 εκλογική χρονιά και κατ’ αρχάς θα κρινόταν ποιος θα ήταν ο υποψήφιος του Δημοκρατικού Κόμματος που θα αντιμετώπιζε τον Νίξον, υποψήφιο των Ρεπουμπλικανών. Ο πρόεδρος Τζόνσον αποσύρθηκε από πιθανή υποψηφιότητα, πρόβαλε ως πιθανός υποψήφιος ο Ρόμπερτ Κένεντι (αδελφός του δολοφονημένου προέδρου) που εξέφραζε τη φιλελεύθερη (ας την πούμε για τα δεδομένα της Αμερικής κεντροαριστερή) άποψη του κόμματος που θα αναμετριόταν με τον Χιούμπερτ Χάμφρεϊ της «δεξιάς» πτέρυγας και τον Γιουτζίν Μακάρθι της «αριστερής», σφόδρα αντιπολεμικής πτέρυγας. Στις 6 Ιουνίου του ’68 ο Ρόμπερτ Κένεντι εξέπνευσε χτυπημένος από δολοφονικό χέρι. Στην επακολουθήσασα αναμέτρηση μεταξύ Μακάρθι και Χάμφρεϊ επικράτησε ο Χάμφρεϊ. Αυτά στο συνέδριο του Δημοκρατικού Κόμματος, τέλη Αυγούστου του ’68, στο Σικάγο, όπου έγιναν εκτεταμένα επεισόδια κατά τις αντιπολεμικές διαδηλώσεις. Τότε συνελήφθησαν και οι οκτώ του Σικάγου ως πρωτοστατήσαντες και παραπέμφθηκαν σε δίκη. Μάλιστα δύο από τους οκτώ, τον Μπόμπι Σιλ, ηγετικό στέλεχος των Μαύρων Πανθήρων, και τον Τομ Χέιντεν, ιδρυτικό μέλος της SDS (Φοιτητές για μία Δημοκρατική Κοινωνία), είχα την ευκαιρία αργότερα να τους γνωρίσω από κοντά.

Στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του ’68, ως γνωστόν, ο Χάμφρεϊ ηττήθηκε και πρόεδρος βγήκε ο Νίξον. Η ταραγμένη εκείνη περίοδος οδηγήθηκε σε σχετική ηρεμία με το τέλος του πολέμου του Βιετνάμ το 1974. Ομως το κίνημα – ή μάλλον τα κινήματα – εκείνης της εποχής άφησαν τα σημάδια τους στην αμερικανική κοινωνία, επηρέασαν ίσως και μεγάλο μέρος όλου του κόσμου. Μάλιστα, πολλές από τις διεκδικήσεις εκείνης της εποχής δεν επικράτησαν απλώς σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, αλλά έγιναν και κανόνες δικαίου. Είναι αδίκημα να αποκαλέσεις νέγρο έναν Αφροαμερικανό και βέβαια να του συμπεριφερθείς υποτιμητικά στη βάση του χρώματος του δέρματός του και ακόμα πολλά άλλα σε σχέση με την ισότητα των φύλων, τη διαφορετικότητα, το περιβάλλον κ.λπ. Το αποκορύφωμα αυτής της πορείας ήταν η επιλογή (δις) του Ομπάμα στην προεδρία. Το χρώμα του δέρματος έμοιαζε να είναι αδιάφορο στις εκλογικές προτιμήσεις.

Και μετά ήρθε ο Τραμπ. Με το περιορισμένο λεξιλόγιό του, μα κυρίως με την ανατρεπτική των κατακτήσεων του ’60-’70 φρασεολογία και πολιτική του. Για να φτάσουμε σήμερα σε μία ακόμη δολοφονία, βιντεοσκοπημένη, ενός Αφροαμερικανού από αστυνομικό που συμπεριφέρεται πνίγοντάς τον σαν να πατάει σκουλήκι. Γιατί γι’ αυτόν – και δυστυχώς για μια μερίδα λευκών Αμερικανών – πράγματι ο Αφροαμερικανός αυτός – και κάθε Αφροαμερικανός – είναι κάτι λιγότερο από άνθρωπος.

Με έναν πρόεδρο που αντί να ενώνει διχάζει, ένα αυθόρμητο κίνημα αντίδρασης όχι μόνο Αφροαμερικανών αλλά και χιλιάδων φιλελεύθερων λευκών, αντιρατσιστών ξεχύθηκε στους δρόμους ζητώντας δικαιοσύνη, ζητώντας να καταδικαστεί η ρατσιστική βία. Σε αρκετές περιπτώσεις στις διαδηλώσεις αυτές παρεισέφρησαν και μπαχαλάκηδες. Είναι αυτοί οι μπαχαλάκηδες η ελπίδα του Τραμπ. Για να εμφανιστεί ως ο πρόεδρος του νόμου και της τάξης.

Σε λίγους μήνες θα γίνουν οι προεδρικές εκλογές. Ας ελπίσουμε – και για την Αμερική, αλλά και για όλο τον κόσμο – ότι θα γίνει αντιληπτή η «κυρίαρχη αντίθεση». Και ανεξάρτητα αν σε κάποιους ο Μπάιντεν πέφτει λίγος ή λίγο συντηρητικός ή μεγάλος ή…, είναι κρίσιμο να τον ψηφίσουν, να ψηφίσουν να φύγει αυτό το όνειδος από την προεδρία της Αμερικής, να ηττηθεί τόσο σε ψήφους όσο και σε εκλέκτορες. Για να ξαναπιάσει η Αμερική σιγά σιγά το νήμα από τις κατακτήσεις που προέκυψαν πριν από μισό αιώνα και οπισθοχωρούν σήμερα. Και για να συμμετέχουν οι Αφροαμερικανοί στο όνειρο, αυτό που τόσο εναργώς και συγκινητικά είχε εκφράσει ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στον περίφημο λόγο του, τον μακρινό Αύγουστο του 1963.

Ο Σπύρος Καβουνίδης είναι δρ Πολιτικός Μηχανικός. Διετέλεσε πρόεδρος των ξένων φοιτητών του Στάνφορντ