«Προσωπικά»

Ξημέρωσε και η επόμενη μέρα. Μόνο αρκούντως συννεφιασμένη με κρύο και ψιλόβροχο. Είπα να βγω μετά από μήνες να φάω έξω, πού; Οπου πήγα τα τραπεζάκια υγρά και αφιλόξενα. Ευτυχώς βρέθηκε η Φωτεινή και μας φιλοξένησε στο αίθριο και… Τι ωραία. Σαν να μην πέρασε μια μέρα. Πώς βρέθηκε ξανά το κέφι, πώς άρχισαν τα γέλια, τα πειράγματα. Μια χαρά. Λες να τα ξεχάσουμε όλα σαν τον εφιάλτη της νύχτας που λιποθυμάει στο άγγιγμα της πρώτης αχτίδας του ήλιου; Μακάρι. Αρχισα μετά από πολύ καιρό να ξαναδιαβάζω. Ρήμαζε μόνο του το βιβλίο δίπλα στο κομοδίνο. Είχα αρχίσει πριν τον ακατονόμαστο ιό τον τελευταίο τόμο του «Αναζητώντας» αναζητώντας κι εγώ μαζί του τον χρόνο που φεύγει και πώς να τον ξανακερδίσω.

Είναι το βιβλίο που άρχισε να με συντροφεύει λίγο μετά τα 20 κι από τότε κάθε τέσσερα, πέντε χρόνια ξαναγυρνάω κι αφήνομαι να με παρασύρει για μια ακόμη φορά.

Και να σκεφτείς, όταν πρωτοέπεσε στα χέρια μου τότε, ήτανε βλέπεις η χούντα στα ντουζένια της. Εβραζε ο τόπος στο χακί, και στον φοίνικα-πουλάδα, μέχρι όλα τα σπίρτα αυτό είχανε φάτσα φόρα.

Τότε λοιπόν μου φάνηκε σαν μια φιλολό α λα φρανσέ ερωτική ιστορία (ο πρώτος τόμος που κυκλοφόρησε ήταν το «Ενας έρωτας του Σουάν») και δεν έδωσα και πολλή σημασία.

Περνώντας όμως ο καιρός (ή μάλλον όχι ο καιρός, ο Χρόνος), οι εικόνες, το ύφος, ο τρόπος γραφής, έρχονταν και ξανάρχονταν μόνες τους σαν να μου χτύπαγαν την πόρτα μες στη νύχτα και ζητούσαν τη φιλοξενία μου.

Ανοιξα λοιπόν την πόρτα, άνοιξα την πρώτη σελίδα από τη «Μεριά του Σουάν» κι ένας καινούργιος κόσμος, όχι κόσμος είναι λίγο, ένα ολόκληρο Σύμπαν παρουσιάστηκε εντός μου.

Το Παρίσι ολοζώντανο από τη μπελ επόκ μέχρι και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο να σπαρταράει στις σελίδες, οι έρωτες, οι πόλεμοι, τα μίση, οι τάξεις, στην αρχή θεόκλειστες, από τη μια η μεριά της Μελεγκλίζ (οι αστοί, οι καλλιτέχνες, οι γιατροί οι γυναίκες του ημικόσμου) κι απ’ την άλλη η «Μεριά του Γκερμάντ» μια Αριστοκρατία, μια κάστα σκληρά οχυρωμένη κάπου γοητευτική κάποτε σκληρή σχεδόν γελοία, κι ο τρόπος που αυτοί οι δυο αντίθετοι κόσμοι μετά το τέλος του πολέμου έρχονται να συνάψουν έναν ανίερο γάμο και να καταστρέψουν ό,τι δεν κατάφερε να καταστρέψει ο πόλεμος.

Και κοντά σ’ αυτά να μιλάει για τις τέχνες μ’ έναν τρόπο σαν να σου αποκαλύπτει για πρώτη φορά τη λειτουργία τους και το βαθύ τους νόημα.

Η ζωγραφική, με αφορμή τον Ελστίρ έναν ζωγράφο που ουσιαστικά είναι ο Βερμέερ, πως σου δείχνει τον τρόπο να συνομιλήσεις με έναν πίνακα να μπεις μέσα στο κάδρο και να ζήσεις τη ζωή του.

Το θέατρο. Η Μπερμά, μια μεγάλη ηθοποιός και η υψηλή της τέχνη, και δίπλα σ’ αυτήν μια Θεατρινούλα η Ραχήλ υπόπτου ηθικής και ανύπαρκτου ταλέντου που στο τέλος την εξαφανίζει.

Η Συγγραφή, μέσω του Μπερκότ και τα χίλια μυστικά της.

Η Μουσική με αφορμή τον συνθέτη Βιντέιγ, που κατ’ άλλους είναι ο Φρανκ κατ’ άλλους ο Ντεπισί, και η δύναμη που έχει μέσα από τους ήχους της να σε κάνει δικό της. Να σου αναδεικνύει μέσα από τις νότες, το πραγματικό, δικό σου αίσθημα που έκρυβες για καιρό.

Με είχε παρασύρει τόσο αυτός ο κόσμος, που είχα αρχίσει, όπως κάθε νεοφώτιστος, να μιλάω σαν ο αφηγητής του βιβλίου.

Και την κατάλαβαν κι οι γύρω μου, όλη αυτή τη μανία μου με τον Προυστ, κι άρχισαν την πλάκα.

– Να, τώρα ο Σταμάτης άρχισε τις Προυστιές.

Τα έλεγα, δεν ξέρω γιατί και πώς, στο χθεσινό τραπέζι, στα παιδιά του θεάτρου, και μετά σκεφτόμουν πού τα λέω όλα αυτά;

Πόσο παλιακά κι εκτός πραγματικότητας θα τους φανούν.

Δεν πρόλαβα να μπω στο σπίτι, είχα μήνυμα. Ο Μέμος.

«Σταμάτη αυτό εννοείς;».

Κι από κάτω είχε κόπι-πέιστ το ενημερωτικό δελτίο της ΕΣΤΙΑΣ με όλες τις λεπτομέρειες της επανέκδοσης του «Αναζητώντας το Χαμένο Χρόνο».

Τελικά ήταν ωραία η χθεσινή βραδιά.

Πολύ ωραία.