Μεγάλη απούσα, η επόμενη μέρα

Η κρίση της πανδημίας βρήκε την ανθρωπότητα απροετοίμαστη, επιφέροντας σημαντικά πλήγματα στις οικονομίες με ανυπολόγιστες συνέπειες στον κοινωνικό ιστό. Μέλημα των πολιτικών ηγεσιών είναι η ανάλυση των δεδομένων για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή μέτρων για τον περιορισμό της οικονομικής ύφεσης και της προετοιμασίας των συστημάτων υγείας για το ενδεχόμενο νέας πανδημικής έξαρσης. Εξετάζοντας την ελληνική περίπτωση, είναι δεδομένο ότι η αντιμετώπιση της πρωτοφανούς κατάστασης θα επηρεαστεί από τις αποφάσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Λαμβάνοντας όμως υπόψη τα διδάγματα της προηγούμενης δύσκολης δεκαετίας, οι κρίσιμες αποφάσεις διαχείρισης της κρίσης θα έπρεπε να αποτελούν αντικείμενα ενός ευρέος δημόσιου διαλόγου, που ωστόσο δεν γίνεται.

Κύρια συστατικά μιας ικανοποιητικής αντιμετώπισης των πολυεπίπεδων προβλημάτων είναι το μέγεθος και η χρονικότητα των κυβερνητικών παρεμβάσεων. Οι αδύναμες ευρωπαϊκές χώρες, λόγω των περιορισμένων δημοσιονομικών πόρων, δεν μπορούν να καλύψουν επαρκώς τις διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες, γεγονός που επιτείνει τους υφεσιακούς ρυθμούς. Οι πρόσφατες εκτιμήσεις προβλέπουν την καταγραφή μεγαλύτερων ποσοστών επιδείνωσης των μακροοικονομικών μεγεθών των χωρών του Νότου λόγω των δομικών στοιχείων και αδυναμιών των οικονομιών τους. Ως εκ τούτου, η συνεισφορά των ευρωπαϊκών κονδυλίων είναι απαραίτητη για την ενίσχυση του «οπλοστασίου» για στοχευμένες παρεμβάσεις και μέτρα. Παρά την αρχική δυστοκία των ευρωπαϊκών ηγεσιών, η κοινή στάση Γαλλίας – Γερμανίας προκάλεσε τη «γέννηση» της πρόσφατης πρότασης της Κομισιόν για το Recovery Fund που αποτελεί αδιαμφισβήτητα ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, με την προϋπόθεση έγκρισής της στη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου. Η ελληνική πλευρά πρέπει να συμβάλει προς αυτήν την κατεύθυνση, διεκδικώντας παράλληλα τη γρήγορη εφαρμογή των αποφάσεων για τα προγράμματα SURE και Εγγυήσεων από ΕΕ και ΕΤΕπ αντίστοιχα και την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας αλλά και των στόχων των πρωτογενών πλεονασμάτων για τα επόμενα κρίσιμα έτη.

Ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στο σκέλος της κρατικής χρηματοδότησης των επιχειρήσεων είτε μέσω της εγγύησης τραπεζικών δανείων, είτε μέσω της ενίσχυσης του μετοχικού κεφαλαίου τους. Το εύρος των κρατικών παρεμβάσεων συσχετίζεται με τις δημοσιονομικές δυνατότητες και παρατηρείται το φαινόμενο οι μεγάλες χώρες να προχωρούν σε σημαντικές κινήσεις σωτηρίας των μεγάλων επιχειρήσεών τους. Η ύπαρξη κοινών κανόνων, που θα πρέπει να αποφασιστούν στο επίπεδο της ΕΕ, είναι απαραίτητη προκειμένου να αποφευχθούν οι κίνδυνοι στρέβλωσης του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά και χρεοκοπίας εταιρειών σε χώρες με πιο περιορισμένες δυνατότητες.

Στο εθνικό επίπεδο τα μέτρα που λαμβάνονται θα πρέπει να έχουν ως γνώμονα τη διατήρηση της λειτουργίας των επιχειρήσεων, τη διασφάλιση της πλειονότητας των θέσεων απασχόλησης και την ενίσχυση των κοινωνικών δομών. Ωστόσο η συσσωρευμένη εμπειρία από την αντιμετώπιση της κρίσης της προηγούμενης δεκαετίας θα έπρεπε να μας είχε οδηγήσει σε μια διαφορετική προσέγγιση. Ιδεατά θα έπρεπε να λάβει χώρα ένας ευρύς, δημόσιος διάλογος με τη συμμετοχή πολιτικών κομμάτων, κοινωνικών εταίρων και επιστημονικών φορέων προκειμένου να καταγραφούν και να συζητηθούν προτάσεις και λύσεις τόσο για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης όσο και για τη μετά τον COVID-19 εποχή. Ειδικά το ζήτημα της επόμενης μέρας απουσιάζει παντελώς από τη δημόσια συζήτηση. Η σημερινή κατάσταση μας αφορά και μας ξεπερνάει όλους, τη στιγμή που καμία λύση δεν είναι μοναδιαία ως η πλέον άριστη και αποτελεσματική.

* Ο Δημήτρης Λιάκος είναι οικονομολόγος – πρώην υφυπουργός στον Πρωθυπουργό