Η Χρυσή Αυγή {LF}και το μετά

Ενώ η άνοδος της Χρυσής Αυγής στην πολιτική σκηνή στην Ελλάδα της κρίσης υπήρξε απρόσμενη, η κάθοδός της ήταν προδιαγεγραμμένη. Κανένα κόμμα με αυτό το προφίλ (ναζιστικό, βίαια εξτρεμιστικό, παραστρατιωτικό) δεν μπορεί να επιβιώσει επί μακρόν στο πλαίσιο μιας σύγχρονης, λειτουργικής, κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Οι ψηφοφόροι που το στηρίζουν εκτονώνουν την πικρία τους απέναντι στους θεσμούς, ενώ και οι θεσμοί – τυπικά ή άτυπα – κινητοποιούν μηχανισμούς ελέγχου και «καραντίνας», με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι πολιτικές ευκαιρίες για κόμματα με ένα τέτοιο προφίλ.

Η Χρυσή Αυγή ανέβηκε στην πολιτική σκηνή εν μέσω συνθηκών ακραίας πόλωσης. Από υπάρξεώς της υπήρξε ένας χώρος στεγανοποιημένος, με τον αρχηγό της να κρατά τα ηνία της οργάνωσης ακολουθώντας το Führerprinzip, σύμφωνα με το οποίο η οργάνωση δρα υπό τον απόλυτο έλεγχό του. Το ότι αυτή διατηρήθηκε συνεκτική έως πρόσφατα οφείλεται στο ότι απέφυγε τις εσωτερικές συγκρούσεις, ενώ η ηγεσία επιβλήθηκε στο εσωτερικό της.

Πριν από τις ευρωεκλογές του 2019, στις οποίες επιβίωσε οριακά, και τις τελευταίες εθνικές εκλογές που την άφησαν έξω από τη Βουλή, η Χρυσή Αυγή είχε εισέλθει σε μια διττή δίνη: κατά πρώτον, το μεγαλύτερο μέρος των εκλογέων της των διπλών εκλογών του 2012 την έχει εγκαταλείψει. Κατά δεύτερον, η οργάνωση κλυδωνίζεται εσωτερικά, με τα διαλυτικά φαινόμενα να πιστοποιούνται από αποχωρήσεις πρώην βουλευτών και ευρωβουλευτών της, αλλά και πρώην ηγετικών στελεχών της που δημιούργησαν διάδοχα σχήματα (ΕΛΑΣΥΝ) και κινήσεις (Κασιδιάρης).

Τι προοπτικές μπορεί να έχουν τέτοια σχήματα εφόσον βγουν στην εκλογική αρένα; Παρατηρώντας τα κομματικά συστήματα ευρωπαϊκών χωρών, η Ακρα Δεξιά στην εθνικολαϊκιστική εκδοχή της καταδεικνύει μακροβιότητα σε αρκετά από αυτά λειτουργώντας ως απορροφητήρας της πολιτικής δυσαρέσκειας και καταφύγιο εκλογικού κοινού από τα κατεστημένα κόμματα που αποταυτίζεται από αυτά. Το χαρακτηριστικό των εκλογικά επιτυχημένων εθνικολαϊκιστικών κομμάτων είναι ότι αποτελούν ένα οριακό περιθώριο στην ακτίνα του συνταγματικού τόξου. Τα διάδοχα σχήματα που δημιουργούν πρώην στελέχη της Χρυσής Αυγής φέρουν εξαρχής ένα ολοκληρωτικό – ναζιστικό – φορτίο, ενώ οι επικεφαλής τους είναι απόλυτα ταυτισμένοι με τη Χρυσή Αυγή, με τις ψήφους και υπό την αιγίδα της οποίας κατέχουν ακόμα θέσεις σε αντιπροσωπευτικά Σώματα (Ευρωβουλή, Δημοτικά Συμβούλια).

Η παρούσα συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή για τους εθνικολαϊκιστές ανά την Ευρώπη που διάγουν περίοδο πολιτικής αμηχανίας και αναζήτησης νέου αφηγήματος. Το timing δεν είναι ευνοϊκό και για τα εγχώρια σχήματα αν ο στόχος τους είναι να κινηθούν στη μεγάλη περιοχή του υπερεθνικιστικού ακροατηρίου. Προφανώς αυτό που σε πρώτη φάση στοχεύουν είναι η διαχείριση του εναπομείναντος εκλογικού ποσοστού της Χρυσής Αυγής και διείσδυσης σε ένα κομμάτι της Ελληνικής Λύσης. Τα σχήματα εξαγγέλλονται υπό την πίεση που δημιουργεί μια φημολογία περί πρόωρων εκλογών, ενώ δείχνουν την αγωνία των πρωταγωνιστών τους ενόψει της ολοκλήρωσης της δίκης της Χρυσής Αυγής. Ωστόσο, ένα rebranding ατόμων δεν είναι εύκολο να συμβεί σε μια προοπτική λεπενοποίησης ενός περιβάλλοντος που έχει επί χρόνια και συστηματικά κινηθεί με τη λογική παραστρατιωτικής μιλίτσιας.

Η Βασιλική Γεωργιάδου είναι καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης, Πάντειο Πανεπιστήμιο