Οταν λείπει η ευπρέπεια

Μια 34χρονη γυναίκα δέχτηκε μια φοβερά βίαιη επίθεση με βιτριόλι στο πρόσωπο. Για τη δημοσιογραφική κάλυψη θα αρκούσε, θεωρητικώς, το αστυνομικό και το ιατρικό ρεπορτάζ. Δεδομένου ότι τα εγκλήματα αυτά «γαργαλάνε» την περιέργεια της κοινής γνώμης, απολύτως κατανοητές και οι δημοσιογραφικές αναφορές στα εγκλήματα με βιτριόλι ως «πολιτισμικό-κοινωνικό φαινόμενο» – η διατύπωση ίσως εκπλήσσει κάποιους, αλλά αναφέρεται σε ένα έγκλημα με ευθεία πρόθεση την παραμόρφωση του προσώπου, η αξία του οποίου είναι ζήτημα βαθύτατα πολιτισμικό στις κοινωνίες. Αυτό όμως που δεν είναι αντιληπτό γιατί χρειαζόταν να ξαναζήσουμε είναι τις οριακά λυρικές, «καλογυαλισμένες» αναφορές σε «εγκλήματα πάθους» που σχεδόν παρουσιάζουν τους θύτες ως θύματα των παράφορων συναισθημάτων τους. Συμβαίνει συχνότερα η αλήθεια είναι όταν το έγκλημα αφορά συντρόφους άλλου φύλου, κυρίως δε όταν οι θύτες είναι άντρες. Οσοι βιαστείτε να απορρίψετε τη διατύπωση αυτή ως μια ακόμη φεμινιστική υπερβολή, κάντε ένα κόπο να ανατρέξετε σε σχετικές αναφορές, από τίτλους δημοσιευμάτων ως στίχους τραγουδιών, και κάντε τις συγκρίσεις σας. Το δεύτερο που είδαμε ξανά στην κάλυψη της υπόθεσης της 34χρονης και που δεν εξυπηρετεί την ενημέρωση, παρά μόνο τις ατομικές φαντασιώσεις των τηλεθεατών, είναι τα ρεπορτάζ για την εμφάνιση του θύματος, τα «στενά ρούχα», το πόσο «περιποιημένη» και «σέξι» ήταν. Αλλο σύνηθες φαινόμενο αυτό, σε διάφορες περιστάσεις, οι γυναίκες να κρίνονται και να σχολιάζονται με όρους ριάλιτι μόδας, ακόμη και όταν είναι θύματα βίας. Ακόμη και στο πεδίο του πολιτικού σχολιασμού η πρακτική είναι πλέον σχεδόν απολύτως αποδεκτή. Αυτό δεν αφορά τον σχολιασμό του ενδύματος ως προς τη σημειολογία και τον συμβολισμό του, που είναι ένα πεδίο απολύτως συμβατό με την πολιτική ανάλυση. Βέβαια, θα πουν κάποιοι, ότι δεν θα έπρεπε να εξαιρούνται οι άντρες από αυτή την υπεράσπιση και θα έχουν δίκιο γιατί δεν θα έπρεπε να εξαιρείται κανείς.

Κανένας άνθρωπος που ταιριάζει ή δεν ταιριάζει στα κυρίαρχα πρότυπα «κανονικότητας» ή «ομορφιάς» δεν πρέπει να υφίσταται τέτοιο σχολιασμό στον δημόσιο διάλογο, ούτε βέβαια τέτοιες ερμηνείες όταν έχει καταστεί θύμα βίας. Διότι, εκτός των άλλων, είναι και απρεπές. Κι αν μη τι άλλο, μια κοινωνία που θέλει συχνά να επικαλείται τις παραδοσιακές αξίες της, δεν πρέπει να ξεχνά και την ευπρέπεια.