«Με τη δουλειά αναδεικνύουμε τα προβλήματα, όχι αντίστροφα»

Είναι, κατά κοινή ομολογία, ένας από τους πλέον δραστήριους δημιουργούς και καταφέρνει να παραδίδει κάθε χρόνο, ως καλλιτεχνικός διευθυντής, ένα από τα πιο ευπρόσωπα φεστιβάλ της ελληνικής περιφέρειας: εκείνο των Φιλίππων (το πρόγραμμα του οποίου, για τις 17 Ιουλίου – 27 Αυγούστου, θα ανακοινωθεί σύντομα). Στις ιδιαίτερες συνθήκες που διαμόρφωσε ο κορωνοϊός, ο Θοδωρής Γκόνης έπρεπε λοιπόν να διαχειριστεί εκκρεμότητες. Και τελικά σχημάτισε ένα μικρό φεστιβάλ μέσα στο φεστιβάλ: το 4ο Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος, στο πλαίσιο του οποίου συνολικά 31 καλλιτέχνες παρουσιάζουν αναγνώσεις αρχαίων κειμένων. Η τέταρτη εκδοχή του, λοιπόν, θα πραγματοποιηθεί από την 1η έως τις 23 Αυγούστου δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο των Φιλίππων.

Το Εργαστήριο θα ανοίξει με τη Λυδία Φωτοπούλου, η οποία θα ερμηνεύσει τα χορικά της Αντιγόνης ως αυτόνομο λυρικό ποίημα με τη συνοδεία μουσικής της Μόνικα. Η Ολια Λαζαρίδου στην «Ιστορία της Αντιγόνης» προτείνει μια διασκευή – αφήγηση του μύθου στηριγμένη στο κείμενο του Σοφοκλή και στο βιβλίο της Αλι Σμιθ για παιδιά. «Ανάμεσα στη λογική και τη μανία» είναι ο τίτλος της παράστασης της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη, η οποία, με μαέστρο τον Μάρκελλο Χρυσικόπουλο, ερμηνεύει το έργο του τσέχου συνθέτη Γκέοργκ Μπέντα «Μήδεια», σε λιμπρέτο του Friedrich Wilhelm Gotter. Ο Ντίλαν, ο Καστοριάδης, ο Σεφέρης, το «Κομμουνιστικό μανιφέστο» και η «Τρικυμία» περνάνε μεταξύ άλλων από τις «Ιστορίες του Πρόσπερο» του Ακύλλα Καραζήση. Από την άλλη, ο Θοδωρής Γκόνης στη «Μήδεια» του Ευριπίδη, με την Εύη Σαουλίδου, διαλέγει την ηρωίδα, όχι το έργο, ως φορέα πεπρωμένου.

Ο Γιάννης Καλαβριανός θα παρουσιάσει την εργασία του πάνω στα επιγράμματα της «Παλατινής Ανθολογίας» ενώ η Ιόλη Ανδρεάδη την «Ελένη» του Ευριπίδη (ή η ανασκευή του Στησιχόρου) για μία ηθοποιό στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων. Η Ρηνιώ Κυριαζή πιάνει το νήμα του μύθου με τέσσερις ηθοποιούς, τρεις γλώσσες, δύο φύλα κι έναν τόπο στο «Βάκχες, το σώμα δίχως σώμα» και τέλος η Λουκία Μιχαλοπούλου ετοιμάζει την περφόρμανς «Κασσάνδρα», προσπαθώντας να εξερευνήσει τον χαρακτήρα της διαχρονικά. Στη διάρκεια του Εργαστηρίου θα μιλήσουν επίσης οι μεταφραστές Γιάννης Λιγνάδης και Παντελής Μπουκάλας.

Για το Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος επιλέξατε τη «Μήδεια» του Ευριπίδη. Πώς προσεγγίζετε το έργο στις δεδομένες συνθήκες;

Αυτό που μας απασχολεί είναι μια παράσταση εν δυνάμει. Δεν θα ανεβάσουμε προφανώς τη «Μήδεια». Είναι κάτι που θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε. Γιατί ουσιαστικά αυτό είναι ένα μονολογικό έργο. Το πρόσωπο που υπάρχει είναι η Μήδεια. Τα υπόλοιπα είναι σαν σκιές. Μας ενδιαφέρει λοιπόν να πούμε την ιστορία και κυρίως ότι η Μήδεια ποτέ δεν σκότωσε τα παιδιά της κατά μία έννοια, αλλά τον εαυτό της. Μας απασχολεί κυρίως η διαύγεια, όχι το πάθος. Είναι αυτή η διαύγεια, η διαλεκτική που έχει στο μυαλό της, πώς οργανώνει και πώς μιλάει γι’ αυτά που διεκδικεί. Εξάλλου είναι και η πρώτη γυναίκα που διεκδικεί τη θέση της. Ξεκινώντας το κείμενο αυτό και φτιάχνοντας τον παράλληλο μονόλογο της Μήδειας που θα ερμηνεύσει η Εύη Σαουλίδου, δίπλα θα υπάρχουν όλοι οι άλλοι ρόλοι που θα τους κάνει ο Δημήτρης Σωτηρίου ως χορευτής, χωρίς λόγο, με το σώμα του.

Από άποψη προγραμματισμού τι βλέπετε για το Φεστιβάλ Φιλίππων;

Συζητούμε με το Εθνικό θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και κάποιες παραστάσεις από το ελεύθερο θέατρο που θα είναι τολμηρές και θα ταιριάζουν σ’ ένα αρχαίο φεστιβάλ. Από ό,τι βλέπω εγώ δεν μπορώ να αποφασίσω πριν από τις 15 Ιουνίου. Γενικώς περιμένουμε. Είναι και δύσκολα τα πράγματα. Πάντως υπάρχει αισιοδοξία ότι θα έρθουν και θα κάνουμε μια μεγάλη συναυλία. Σκεφτόμαστε να καλέσουμε και τραγουδιστές του λυρικού θεάτρου. Σε μικρά σχήματα πλέον. Παρ’ όλα αυτά το φεστιβάλ έχει τη δυναμική του. Προσπαθεί με τα λίγα που έχει, κόντρα σε πράγματα που το δυσκολεύουν, να τα καταφέρει.

Ποια θα είναι η φετινή θεματική του;

Η θεματική είναι τα κλειστά κτίρια αλλά με μια υστεροβουλία. Η Καβάλα, επειδή έχει ζήσει μια χρυσή εποχή με το καπνεμπόριο, έχει νεοκλασικά που καταρρέουν και είναι κλειστά: οι αποθήκες καπνού, το παλιό νοσοκομείο, τα παλιά δικαστήρια. Τα έβλεπα καθώς περπατάω στην πόλη κι έλεγα ότι κάποιος πρέπει να μιλήσει για αυτά. Βέβαια τώρα δεν μπορούμε να μπούμε μέσα δυστυχώς. Θα κάνουμε την καντάδα του Ρωμαίου απέξω. Θα πούμε το τραγούδι και ίσως ανοίξει κάποια γρίλια. Θα υπάρχουν συναυλίες, θα έρθουν αρχιτέκτονες όπως ο κ. Κορρές, κάποιοι δημοσιογράφοι όπως ο Νίκος Βατόπουλος για να μιλήσουν για τα κτίρια, διάφοροι άνθρωποι από δω, μια συναυλία έξω από το νεοκλασικό ενός παλιού καπνεμπόρου, την οικία Γρηγοριάδη με το ωδείο της πόλης. Με λίγα λόγια, να υπενθυμίσουμε ότι υπάρχουν και αυτά και να τα φωτίσουμε λίγο. Είχαμε μια σκέψη να κλείναμε όλα τα φώτα της πόλης και να ανάβαμε μόνο αυτά. Η αλήθεια είναι ότι θα κάναμε ένα μεγαλύτερο αφιέρωμα σε αυτά αν δεν μας έβρισκε το κακό. Αλλά θα κάνουμε ένα μικρό ώστε να το υπενθυμίσουμε.

Εσάς ο κορωνοϊός τι τρικλοποδιές σας έβαλε;

Κατ’ αρχάς ετοιμάζαμε τον «Γυάλινο κόσμο». Ηταν να κάνουμε πρεμιέρα μέσα στον Μάρτιο. Ενώ ήμασταν έτοιμοι, σχεδόν στη γενική δοκιμή, σταματήσαμε. Χαιρετήσαμε τον Τενεσί Ουίλιαμς, για του χρόνου ίσως. Είχαμε ετοιμάσει και μια μικρή περιοδεία, φτάνοντας έως την Κωνσταντινούπολη, αλλά αυτά κόπηκαν. Μετά ετοιμάζαμε το αφιέρωμα στα κλειστά κτίρια, αλλά τελικά έκλεισε ο κορωνοϊός εμάς μέσα. Ετοιμάζαμε αρκετά πράγματα. Είναι και η Καβάλα που έχει μια παράδοση, το αρχαίο θέατρο που δεν μπορεί να σε αφήσει ήσυχο. Σου μιλάει, πρέπει να κάνεις πράγματα. Για αυτό είμαστε άλλωστε και σε αυτές τις θέσεις. Δεν λειτουργούμε ποτέ ερασιτεχνικά. Και γιατί έτσι ταυτόχρονα θεμελιώνεις σε σοβαρή βάση τη δουλειά σου, το θέατρο. Εμείς βέβαια έχουμε πάρα πολύ λίγα χρήματα. Αν δεν μας έδινε το υπουργείο Πολιτισμού τις 30.000 ευρώ, δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε το φεστιβάλ. Βλέπεις και τη δυσκολία που ζει το δικό μας σινάφι, οι τέχνες. Αλλά ανέκαθεν υπήρχε αυτό. Δεν είναι πρωτόγνωρα πράγματα. Απλώς τώρα είναι πιο εμφατικά. Εχει βέβαια μια ευκαιρία ο άλλος να δουλέψει λίγο πιο δυναμικά ώστε με τη δουλειά του να αναδείξει το πρόβλημα. Και όχι το πρόβλημα να αναδείξει τη δουλειά του.