Ωρα για επιλεκτικό ιωβηλαίο χρέους

Η κρίση του COVID-19 θα αφήσει πολλούς δανειολήπτες, ιδιώτες και χώρες, φορτωμένους με μη βιώσιμο χρέος. Στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες, μεγάλο μέρος του ιδιωτικού χρέους που συσσωρεύτηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης πιθανότατα θα καταλήξει σε δημόσιους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των κεντρικών τραπεζών, και το περισσότερο πιθανότατα δεν θα εξοφληθεί ποτέ. Για να προστατεύσουν την ανεξαρτησία τους και την πολιτική νομιμότητά τους, οι κεντρικές τράπεζες δεν θα πρέπει να ενεργούν ως φορολογικές Αρχές.

Και όμως, στην περίπτωση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων είναι προφανές ότι το χρέος που σχετίζεται με τον COVID-19 θα πρέπει να διαγραφεί. Τα υπουργεία Οικονομικών θα πρέπει να αποζημιώσουν την κεντρική τράπεζα για τυχόν απώλειες.

Τα νέα δημόσια χρέη θα μπορούσαν να συνδέονται με απαιτήσεις από το πλεόνασμα του πρωτογενούς προϋπολογισμού της κυβέρνησης ή τα επιτόκιά τους θα μπορούσαν να συνδέονται με την αύξηση του ΑΕΠ. Αλλά οι φτωχότερες χώρες δεν θα έχουν αυτή την επιλογή. Σύμφωνα με το Brookings Institution, οι αναδυόμενες αγορές και οι αναπτυσσόμενες χώρες οφείλουν ήδη περίπου 11 τρισεκατομμύρια δολάρια σε εξωτερικό χρέος και αντιμετωπίζουν 3,9 τρισεκατομμύρια δολάρια σε κόστος εξυπηρέτησης χρέους φέτος. Τον Απρίλιο, η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προσέφεραν ένα μικρό ποσό για την ελάφρυνση του χρέους σε πολλές από αυτές τις χώρες και το G20 συμφώνησε σε προσωρινή αναστολή πληρωμής για το επίσημο χρέος, το οποίο άνοιξε τον δρόμο για εκατοντάδες ιδιωτικούς πιστωτές να κάνουν το ίδιο.

Ωστόσο, αυτές οι μορφές βοήθειας προσφέρουν πολύ λίγα, πολύ αργά. Το γεγονός είναι ότι τα περισσότερα από αυτά τα χρέη δεν έπρεπε ποτέ να είχαν εκδοθεί. Οι επιχορηγήσεις είναι ο σωστός τρόπος μεταφοράς πόρων σε χώρες χαμηλού εισοδήματος. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, το Σχέδιο Μάρσαλ περιλάμβανε μόνο επιχορηγήσεις. Σήμερα, τέτοιες επιχορηγήσεις σε χώρες με χαμηλό εισόδημα είναι σημαντικές.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του 1996 του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας για τις υπερχρεωμένες φτωχές χώρες, περίπου 36 χώρες έλαβαν πλήρη ή μερική απαλλαγή από το χρέος. Ηρθε η ώρα να επιστρέψουμε σε αυτή την ιδέα, ξεκινώντας με έναν ολοκληρωμένο γύρο της συγχώρεσης χρέους για τις φτωχότερες χώρες του κόσμου. Αυτό το ιωβηλαίο πρέπει να περιλαμβάνει χρέη προς το ΔΝΤ, την Παγκόσμια Τράπεζα, άλλους πολυμερείς δανειστές, χώρες, επίσημους φορείς όπως κρατικές επιχειρήσεις και ιδιώτες πιστωτές.

Το χρέος είναι ένα επικίνδυνο μέσο. Για πολύ καιρό, ο κόσμος το χρησιμοποίησε για να αποφύγει τις δύσκολες αλλά αναπόφευκτες αποφάσεις. Εν μέσω μιας άνευ προηγουμένου παγκόσμιας κρίσης κάτι θα πρέπει να γίνει.

* Ο Βίλεμ Μπούιτερ είναι πρώην οικονομολόγος της Citigroup και καθηγητής στο Columbia University