ΟΧΙ«Too little, too late»

Μία επιχείρηση με 400.000 ευρώ τζίρο και 15 εργαζόμενους έχει λάβει ή θα λάβει σύντομα δάνειο 8.000 ευρώ από την επιστρεπτέα προκαταβολή. Πιθανόν και κάτι ακόμα από το 1 επιπρόσθετο δισ. που έχει προαναγγελθεί. Οι 15 εργαζόμενοι έχουν λάβει 800 ευρώ για ενάμιση μήνα. Πληρώνει μειωμένο ενοίκιο. Η επιχείρηση ανοίγει ξανά. Θεωρητικά κάτι ανέμενε από το πρόγραμμα επιδότησης επιτοκίου για δύο χρόνια, το «ΤΕΠΙΧ 2», αλλά αυτό έκλεισε πριν προλάβει να ανοίξει. Φαίνεται πως οι τράπεζες το διοχέτευσαν στους «σίγουρους πελάτες».

Μένει το «πρόγραμμα εγγυήσεων». Θεωρητικά, σε αυτό θα μπορεί να δανειστεί μέχρι 80.000 ευρώ. Η τράπεζα όμως ζητάει επιπρόσθετες εγγυήσεις. Η παροχή του 80% της κρατικής εγγύησης, με την ακατανόητη «οροφή» του 40%, που θέσπισε η κυβέρνηση, το καθιστά ανενεργό.

Δύσκολα η επιχείρηση θα δεσμεύσει επιπρόσθετα περιουσιακά στοιχεία τώρα. Η εξυπηρέτηση των φορολογικών υποχρεώσεών της έχει ανασταλεί και υποθέτουμε ότι θα ανασταλεί και σημαντικό μέρος της προκαταβολής φόρου για το 2021 (αφού υπολογίζεται με βάση τα αποτελέσματα του 2019). Ολιγόμηνη αναστολή έχει πάρει και η εξυπηρέτηση των υπαρχόντων δανείων προς τις τράπεζες. Αναμονή υπάρχει για το τι μέτρα θα ανακοινωθούν (ΦΠΑ ή άλλα).

Κεντρικό θέμα είναι οι εργαζόμενοι. Τι θα γίνει με τους εργαζόμενους; Να τους απολύσει στις 45 ημέρες, πληρώνοντας φυσικά αποζημιώσεις; Να τους κρατήσει με κάποιου τύπου κοινή συμφωνία με μισή αμοιβή; Να περιμένει να δει αν θα υπάρξουν πιο θαρραλέες ρυθμίσεις, όταν και αν ενεργοποιηθούν τα προγράμματα που αφορούν την εργασία (SURE);

Δύσκολη εξίσωση για την επιχείρηση, με τόσους αγνώστους όσες και οι μεταβλητές. Τι θα έπρεπε να κάνει η κυβέρνηση και δεν κάνει: Να μειώσει τις άγνωστες μεταβλητές. Να καταστήσει το πλαίσιο σαφέστερο. Και να διαμορφώσει ουσιαστικές συνθήκες στήριξης της εργασίας και της επιχείρησης.

Τέσσερα οριζόντια μέτρα. Πρώτον, συνεχίζεται η κάλυψη του εργασιακού κόστους – μισθός, ή διαφορά μισθού, και ασφαλιστικές εισφορές για όσους μήνες χρειαστεί, κατά ένα μεγάλο ποσοστό (βλ. προγράμματα Γαλλίας, Δανίας κ.λπ.). Το κράτος γίνεται ο «εργοδότης της ύστατης στιγμής» για ένα χρονικό διάστημα, αναμένοντας τον ρυθμό αποκατάστασης της οικονομίας. Δεύτερον, εξαγγέλλονται το σύνολο των φορολογικών μέτρων τώρα, με ημερομηνία λήξης σε κάποια, αλλά με σαφές πλαίσιο (μειώσεις ΦΠΑ, προκαταβολές φόρου, αναβολές ρυθμιζόμενων οφειλών). Τρίτον, η ζημιά της κάθε επιχείρησης θα απορροφηθεί από τον έκτακτο μακροχρόνιο δανεισμό, που θα παρέχεται όμως με πιο ελαστικά και ρεαλιστικά κριτήρια. Τέταρτον, ρυθμίζονται νομοθετικά τα μέτρα και οι κανόνες της διάσωσης μεγάλων και μεσαίων επιχειρήσεων με δημόσια συμμετοχή (μετοχικό κεφάλαιο, ομολογιακά δάνεια) με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανταγωνισμού, αλλά και τα αντίστοιχα προγράμματα πολλών ευρωπαϊκών χωρών.

Ολα αυτά σημαίνουν δημοσιονομικό κόστος. Οι πρόχειροι υπολογισμοί δείχνουν 8% του ΑΕΠ ή περίπου 15 δισ. ευρώ (SURE και ΕΤΕΠ στο 3% του ΑΕΠ, ανακατανομή πόρων ΕΣΠΑ άλλο 3% και περιθώριο προϋπολογισμού 2%). Το πρόγραμμα του ESM παραμένει ασαφές, και το Ταμείο Ανασυγκρότησης, που μπορεί να είναι πολύ καθοριστικό, θα ξεκινήσει αρχές του 2021. Οι τράπεζες έχουν πρόσβαση σε άλλα 12 δισ. ευρώ από την ποσοτική χαλάρωση. Επιπρόσθετα, το Δημόσιο έχει ευχέρεια δανεισμού. Και υπάρχει το ισχυρό «μαξιλάρι» των 37 δισ. ευρώ, με περίπου 11 δισ. ευρώ άμεσα διαθέσιμα, χωρίς να υπολογιστούν τα αποθεματικά των φορέων και οι εγγυήσεις για το δημόσιο χρέος. Κοινώς, υπάρχει περιθώριο δημοσιονομικών και νομισματικών πόρων της τάξης του 15%-20% του ΑΕΠ.

Με μια λέξη, τα μέτρα πρέπει να είναι ενιαία, σαφή, καθολικά, γνωστά και να διευκολύνουν τη σταθερότητα σε εργασία και κατανάλωση, να στηρίζουν τις επιχειρήσεις στις αποτιμήσεις τους και να επιταχύνουν την ανάκαμψη. Διαφορετικά η ανεργία και οι βίαιες προσαρμογές των επιχειρήσεων θα επιτείνουν την ύφεση και την αργή ανάκαμψη.

Ο Γιώργος Σταθάκης είναι πρώην υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος