Ηταν κάποτε ο Μακρόν

Μέσα στον ορυμαγδό των ημερών, η επέτειος πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, ακόμα και στην ίδια του τη χώρα: τρία χρόνια συμπληρώθηκαν χθες από όταν ανέλαβε την προεδρία της Γαλλίας ο Εμανουέλ Μακρόν. Τότε, στις 14 Μαΐου του 2017, ήταν ο νέος σε ηλικία και πνεύμα Ηγέτης που είχε περάσει σαν οδοστρωτήρας πάνω από το γαλλικό πολιτικό σκηνικό, που είχε διαλύσει τους πατροπαράδοτους διαχωρισμούς Αριστεράς – Δεξιάς, που είχε θριαμβεύσει επί της Ακροδεξιάς, που είχε παρασύρει εκατομμύρια Γάλλους με την αισιοδοξία του ότι θα άφηναν μια και καλή πίσω τις αρτηριοσκληρύνσεις του παρελθόντος – και πολύ περισσότερα εκατομμύρια φιλευρωπαίους με αυτή την «τρελή φιλοδοξία» του για «μιαν Ευρώπη δυνατότερη, δημοκρατικότερη, στηριγμένη στον πολιτισμό της και σ’ αυτά που μας ενώνουν!» – ποιος τη θυμάται πια την ομιλία που εκφώνησε στην Πνύκα, εκείνο τον Σεπτέμβριο;

Υποθέσεις κάνουμε βέβαια, ποιητική αδεία, αλλά ο γάλλος πρόεδρος πρέπει να ξύπνησε χθες αρκετά μελαγχολικός. Οχι μόνο λόγω της πανδημίας, των 27.000 και πλέον νεκρών που θρηνεί η Γαλλία, της τριπλής, υγειονομικής, οικονομικής και κοινωνικής, κρίσης στην οποία έχει βυθιστεί, της δυσκολίας διαχείρισης και των κινδύνων που εγείρει το deconfinement – η σταδιακή αποκλιμάκωση της καραντίνας που ξεκίνησε τη Δευτέρα στη χώρα. Αλλά και γιατί οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως κρίνεται από τους πολίτες αυστηρότερα από όλους τους ευρωπαίους ομολόγους του, ακόμα και από εκείνον τον ανεκδιήγητο Μπόρις Τζόνσον, που άφησε για καιρό παντελώς απροετοίμαστη τη Βρετανία, που έφυγε δυο εβδομάδες διακοπές τον Φεβρουάριο και έχασε πέντε συνεδριάσεις της Cobra, που καυχιόταν αρχές Μαρτίου πως είχε σφίξει τα χέρια ασθενών και ανακοίνωσε την Κυριακή ένα σχέδιο αποκλιμάκωσης του lockdown τόσο συγκεχυμένο ώστε χρειάστηκε, από την επομένη κιόλας, να διαψεύσει κάποιες ανακοινώσεις.

H Βρετανία έχει πλέον περισσότερους νεκρούς από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, μόνον οι ΗΠΑ την ξεπερνούν στον παγκόσμιο κατάλογο του ζόφου. Και εντούτοις, το 66% των Βρετανών έχει θετική γνώμη για τον Τζόνσον. Το 58% επιδοκιμάζει τις ενέργειες της κυβέρνησής του. Το 50% μάλιστα είναι έτοιμο να (ξανα)ψηφίσει το κόμμα του. Την ίδια ώρα, στην άλλη πλευρά της Μάγχης, μόλις ένα 21% των Γάλλων δηλώνει ικανοποιημένο από τον Μακρόν. Και το 62% αποδοκιμάζει τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε η κυβέρνησή του την κρίση. Η δημοτικότητά του ανέβηκε βέβαια λίγο με το που εδραιώθηκε η απειλή και ξεκίνησε το lockdown, αλλά ουδέποτε έφτασε στο 50%. Μόλις ένας στους δέκα Γάλλους δηλώνει αισιόδοξος για το μέλλον. Και να πει κανείς ότι δεν προσπάθησε να τους εμπνεύσει αισιοδοξία;

Αφού πρώτα κήρυξε τη χώρα σε κατάσταση πολέμου απέναντι στον ιό, στις 16 Μαρτίου, ο Μακρόν έσπευσε να προσφέρει στους πολίτες, στις 13 Απριλίου, την προοπτική «καλύτερων ημερών», «χαρούμενων ημερών», θέτοντας ως αποστολή του να σχεδιάσει «μέσα στις επόμενες εβδομάδες», «μαζί με όλες τις συνιστώσες του έθνους», «την πορεία που θα το καταστήσει αυτό δυνατό»· «μαζί, ενωμένοι, θα ξεπεράσουμε αυτή τη δοκιμασία», υποσχέθηκε την 1η Μαΐου, εκφράζοντας την «ισχυρή βούλησή» του να ξαναβρεί η Γαλλία «το συντομότερο δυνατό αυτές τις χαρούμενες, ενίοτε καβγατζίδικες Πρωτομαγιές που χαρακτηρίζουν το έθνος μας». Αλλά οι Γάλλοι μοιάζει να εμπιστεύονται σήμερα περισσότερο τον πρωθυπουργό του, τον Εντουάρ Φιλίπ, παρά τον ίδιο. Οι φήμες περί εντάσεων μεταξύ προέδρου και πρωθυπουργού δίνουν και παίρνουν. Μία ομάδα κεντροαριστερών βουλευτών του LREM, του κόμματος του Εμανουέλ Μακρόν, απειλεί να αποσπαστεί συγκροτώντας νέα κοινοβουλευτική ομάδα – και στερώντας του την απόλυτη πλειοψηφία. Το γαλλικό Δικαστήριο που είναι αρμόδιο να κρίνει μέλη της κυβέρνησης για εγκληματικές πράξεις έχει ήδη δεχθεί 63 καταγγελίες για κακοδιαχείριση της κρίσης. Και η σταδιακή επιστροφή σε μία (νέα) κανονικότητα απειλεί να αυξήσει ξανά την πίεση στην κοινωνική χύτρα ταχύτητας που αποτελεί εδώ και αιώνες η Γαλλία – αυτή τη φορά όμως σε ένα πλαίσιο βαθιάς οικονομικής ύφεσης και επιδείνωσης των ανισοτήτων.

Η χώρα βυθίστηκε στην κρίση της πανδημίας με την κρίση των Κίτρινων Γιλέκων ακόμα νωπή, τη θύελλα που είχε πυροδοτήσει η προτεινόμενη από την κυβέρνηση συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση ακόμα παρούσα, τη ρετσινιά του «προέδρου των πλουσίων» να ακολουθεί τον Μακρόν παρά την αυτοκριτική και τις διορθωτικές του κινήσεις. Και ο Μακρόν έκανε λάθη, κακώς υπέκυψε στην πίεση της αντιπολίτευσης και προχώρησε εν μέσω πανδημίας στη διεξαγωγή του πρώτου γύρου των δημοτικών εκλογών, κακώς δεν είπε εξαρχής την αλήθεια όσον αφορά την ανεπάρκεια των αποθεμάτων σε μάσκες – δεν είναι εξαντλητικός ο κατάλογος, αλλά αυτά μάλλον είναι τα δύο σοβαρότερα. Φτάνουν για να αιτιολογηθεί η απαισιοδοξία των Γάλλων; Η απαισιοδοξία των Γάλλων, έτσι καθώς τροφοδοτείται εδώ και χρόνια από τον φόβο ενός τριπλού, κοινωνικού, ευρωπαϊκού και παγκόσμιου, υποβιβασμού, χρειάζεται διατριβή ολόκληρη προκειμένου να εξηγηθεί. Δεν χρειάζεται, απεναντίας, μεγάλη προσπάθεια για να καταλάβει κανείς γιατί ο υποβιβασμός αυτός, γιατί η αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής φωνής του Εμανουέλ Μακρόν, είναι ένα από τα μεγαλύτερα βαρίδια με τα οποία ξεκινά αυτό το περιβόητο deconfinement ολόκληρη η Ευρώπη.