Μάθημα πρώτον{CR}

Είναι αυτό που έλεγαν πως έλειπε από την εκπαιδευτική διαδικασία. Η σχέση με την πραγματική ζωή. Με τις εκφάνσεις της καθημερινότητας. Με το βίωμα. Η γνώση που δεν είναι αποστειρωμένη, σχεδόν ξένη με τον μεγάλο κόσμο, αλλά συνδεδεμένη με αυτόν. Αλλά τώρα που οι μαθητές επιστρέφουν σε αυτές τις συνθήκες στα σχολεία; Μήπως ο τρόπος που γίνεται το μάθημα είναι από μόνος του ένα μάθημα; Ενα μάθημα που, σαν όλα τα σύγχρονα μαθήματα, συνδυάζει περισσότερες επιστήμες;

Δεν μπορεί να ξέρει κανείς πόσοι εκπαιδευτικοί είναι διατεθειμένοι να το πιστέψουν. Είναι κάτι όμως που φαίνεται να πιστεύει η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η επιστροφή στα σχολεία είναι «ένα πρώτο βήμα για την επάνοδο στη ζωντανή επαφή με τη γνώση και τον οργανωμένο βίο» έγραψε στον λογαριασμό της στα σόσιαλ μίντια. Η επιστροφή δεν είναι εύκολη. Ωστόσο «εντάσσει τα παιδιά στη νέα πραγματικότητα στην οποία θα αναγκαστούμε να ζήσουμε όσο ο ιός κυκλοφορεί ανάμεσά μας και τα ωθεί να προσαρμοστούν σε μια νέου τύπου συλλογική ζωή, βασισμένη σε μεγαλύτερη αυτοπειθαρχία, αλληλεγγύη και ευθύνη». Φυσική, Μαθηματικά και Αρχαία; Ναι, αλλά και οι αρετές της κοινοτικής ζωής. Πώς αλλιώς θα τις διδαχθεί κανείς εάν όχι στην πράξη; Πώς αλλιώς θα θωρακιστεί για τη ζωή, αν όχι σε συνθήκες πραγματικής ζωής;

Δεν είναι μόνο πως η ανθρώπινη ιστορία, εκτός από μια ιστορία προόδου και πολέμων, είναι και μια ιστορία πανδημιών. Είναι και πως ο κόσμος χάνει ημέρα με την ημέρα τις μεταπολεμικές του βεβαιότητες. Το μέλλον, το μέλλον των παιδιών, μοιάζει αβέβαιο – ένα μέλλον στο οποίο θα πρέπει να αναμετρηθεί κανείς με οικονομικές κρίσεις, φυσικές καταστροφές και ό,τι άλλο φαινόταν πια να ανήκει στο παρελθόν στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Με λίγα λόγια, το τέλος της Ιστορίας δεν ήρθε ποτέ. Και αφού δεν ήρθε το τέλος της Ιστορίας, κάπως πρέπει να επιβιώσει κανείς. Με πάρτι στις πλατείες; Ναι, αλλά και με μεθόδους αυτοαργάνωσης. Με ένα ομαδικό πνεύμα που θα καλλιεργείται σε όλους για την προστασία των λίγων.

Δεν μπορεί ασφαλώς να είναι πάντα αυτό το σχολείο. Θα πρέπει να είναι και ένας χώρος ζωηρός, πολύχρωμος, επιμελώς άτακτος και αυθάδης. Ενας χώρος που αφήνει χώρο στη φαντασία και ακόμα περισσότερο στο λάθος. Αλλά και ένας χώρος που δεν βάζει λουκέτο όταν υπονομεύεται η ζωντάνια του και διαταράσσεται η αταξία του. Αν το σχολείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός, τότε η επιβίωσή του δεν εξαρτάται παρά από την καλλιέργεια των δαρβινικών του δεξιοτήτων. Από την ικανότητα της προσαρμογής του – την ικανότητα του μαθητή να σταθεί ακίνητος για να θερμομετρηθεί, να τηρήσει την απόσταση των δύο μέτρων, να ακολουθήσει τους κανόνες υγιεινής.

Από αυτή την άποψη, το «μάθημα πρώτον» της επιστροφής στα σχολεία είναι ένα μάθημα προσαρμογής. Είναι και μια δοκιμασία σε αυτό που καταγγέλλεται ως «οργουελικό περιβάλλον», αλλά μάλλον δεν είναι τίποτε περισσότερο από μια δοκιμασία έκθεσης έξω από τα στενά γεωγραφικά όρια της σχολικής κοινότητας. Οι εκπαιδευτικοί που διαμαρτύρονται έχουν δίκιο, το περιβάλλον δεν είναι ακριβώς ασφαλές. Αλλά σε μια περίοδο τέτοιας ανασφάλειας θα ήταν μάλλον αντιπαιδαγωγικό το σχολείο να αποτελέσει την εξαίρεση. Να μην προσφέρει εκείνη τη σχέση με την πραγματική ζωή και το βίωμα που τόσοι πολλοί λένε πως λείπει από την εκπαιδευτική διαδικασία.