Εξοδος κινδύνου

Η μέρα ήταν γλυκιά. Στην προηγούμενη ζωή μας θα λέγαμε πως είχε έναν καιρό ιδανικό για μεγάλες συγκεντρώσεις σε εξωτερικό χώρο. Και όντως, κάτι τέτοιο είχε γίνει. Οι Ελληνες είχαν αποφασίσει πως δεν συμφωνούν με τα μνημόνια, την οικονομική λιτότητα και τα συναφή – η συζήτηση περί ευθύνης δεν είχε ξεκινήσει για τα καλά. Υπήρχαν, άλλωστε, μόνο δύο κατηγορίες ανθρώπων: οι «πατριώτες», αριστεροί και δεξιοί, και οι «γερμανοτσολιάδες». Το κέντρο της Αθήνας είχε πολλά χρόνια να γεμίσει τόσο πολύ. Δεν έβλεπες πού ξεκινούσε και πού τελείωνε ο κόσμος. Εμοιαζαν με ψάρια που κολυμπούσαν σε ένα ποτάμι από σημαίες, με κοπάδι που ακολουθούσε ρυθμικά συνθήματα εναντίον της πολιτικής της κυβέρνησης. Βόλεψε η απεργία της ΓΣΕΕ και τα περισσότερα καταστήματα είχαν μείνει κλειστά, προστατευμένα από το πλιάτσικο που είχε συμβεί στο παρελθόν σε διάφορες κατά καιρούς διαμαρτυρίες. Η συνθήκη, βέβαια, δεν ήταν η ίδια για όλους. Η μεγάλη τράπεζα της οδού Σταδίου λειτουργούσε κανονικά.

Ξαφνικά, οι σταματημένοι διαδηλωτές νιώθουν ένα ισχυρό τράνταγμα. Ο σεισμός είναι τόσο δυνατός που νιώθουν τη δόνηση κάτω από τα πόδια τους. Ο θόρυβος στρέφει τα μάτια όλων στην οδό Σταδίου. Το κτίριο της μεγάλης τράπεζας είναι ένα παλιό νεοκλασικό, κακοσυντηρημένο. Ενα κομμάτι από το ταβάνι καταρρέει, αποκλείοντας την κύρια είσοδο. Οι υπάλληλοι που εργάζονται μέσα δεν μπορούν να βγουν στον δρόμο. Φωνάζουν απεγνωσμένα κάποιον να τους βοηθήσει, ανάμεσά τους υπάρχει μια έγκυος γυναίκα. Ξαφνικά, το μαζεμένο πλήθος συνειδητοποιεί πως δεν έχει άλλη επιλογή.

Αποφασίζει να δράσει: όλοι μαζί παρατάνε τα πλακάτ και τα συνθήματα, τις ψαριές και τα κοπάδια και αναλαμβάνουν να σηκώσουν τα μπάζα που καλύπτουν την πόρτα. Μια αλυσίδα ανθρώπων φυλάει το κτίριο, οι υπόλοιποι βοηθούν τους εγκλωβισμένους να βγουν έξω. Σε λίγο, πριν ακόμα φτάσει η Πυροσβεστική, μόνο τρεις έχουν μείνει πια μέσα στο κτίριο. Ενας μετασεισμός, όμως, τους χαλάει τα σχέδια. Δεν προλαβαίνουν να τους βγάλουν ζωντανούς. Οσοι είδαν την καταστροφή μπροστά στα μάτια τους έκλαψαν τα θύματα λες και ήταν δικοί τους άνθρωποι. Κανείς δεν θυμόταν πια τη μεγαλειώδη συγκέντρωση – όλοι σκέφτονταν τους τρεις ανθρώπους που χάθηκαν γιατί ένα κακοσυντηρημένο κτίριο δεν είχε μια ακόμα έξοδο για ώρα ανάγκης. Αν αυτή υπήρχε, όλοι θα είχαν σωθεί.

Αυτή θα μπορούσε να είναι μια ιστορία για τη σημασία που έχουν οι έξοδοι κινδύνου. Και θα γυρνούσε από στόμα σε στόμα όχι μόνο για την τραγικότητά της, αλλά και για το μεγαλείο της – είναι , όπως και να το κάνουμε, σπουδαίο πράγμα να βάζεις τη ζωή του διπλανού σου πιο πάνω από την πάρτη σου. Δεν είναι, όμως, αυτό που συνέβη στη Μαρφίν. Στις 5 Μαΐου του 2010 δεν έγινε σεισμός. Το κτίριο, όντως, δεν είχε έξοδο κινδύνου – και να είχε, όμως, δεν θα νομιμοποιούσε τους τύπους με τις μολότοφ που αποφάσισαν να του βάλουν φωτιά, γνωρίζοντας πως μέσα υπάρχουν άνθρωποι. Δεν δικαιολογούνται οι πέτρες του πλήθους στα τζάμια του κτιρίου, ούτε οι φωνές στους εγκλωβισμένους υπαλλήλους που προσπαθούσαν να αναπνεύσουν πως «έπρεπε να καούν ζωντανοί». Δεν δικαιολογείται η σιωπή, «όπως τότε, έτσι και σήμερα», με το πρόσχημα της εκκρεμούς δικαστικής διαδικασίας και της «επικοινωνιακής διαχείρισης» με στόχο «την πολιτική εκμετάλλευση και συκοφάντηση των κοινωνικών αγώνων». Δεν δικαιολογείται το πατ-πατ στα παιδιά με τα καδρόνια, μην τάχα και τα ξαναχρειαστούμε στο μέλλον.

Πάνω απ’ όλα, δεν δικαιολογείται να έχεις ξεχάσει τον καπνό. Από τη συλλογική ντροπή έξοδος κινδύνου δεν υπάρχει, όσα χρόνια κι αν περάσουν.