«Ο χορευτής δεν μπορεί να γυμναστεί στο σπίτι»

Οι χορευτές και οι χορεύτριες του Μπαλέτου της Οπερας του Παρισιού πρόσφατα ανέβασαν στους λογαριασμούς τους στο Instagram τα βίντεό τους με τις ασκήσεις που ο καθένας επιδιώκει να κάνει στους χώρους της καραντίνας του. Πλιέ σε τραπέζια κουζίνας και μπαλκόνια, ζετέ σε έναν μικρό κήπο ως ένδειξη ευχαριστιών στους γιατρούς και τους νοσηλευτές των γαλλικών νοσοκομείων. Η ελληνίδα χορεύτρια και χορογράφος Πατρίσια Απέργη βρίσκεται στον δικό της χώρο στην Κυψέλη και, όπως θα ομολογήσει με γενναιόδωρη ειλικρίνεια, δεν αρέσκεται να αναζητεί καταφύγιο στις ασκήσεις μπαλέτου και στα δεκάλεπτα βίντεο με ασκήσεις γιόγκα που προσφέρονται στο You Tube των ημερών. Η ίδια, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Φεστιβάλ Αθηνών, νιώθει ότι υπάρχουν πράγματα καινούργια που θα φέρει η πανδημία και θα επηρεάσουν και τη γλώσσα του χορού.

«Δεν αισθάνομαι ότι είναι μια περίοδος που προτρέπει σε μια ενδοσκόπηση. Δεν είναι επιλογή μας και δεύτερον, η ανασφάλεια και ο φόβος που μας προκαλεί μας βάζει σε πάγο, σε παύση. Εχει ενδιαφέρον αλλά χρειάζεται χρόνος για να το απορροφήσουμε. Εχει μια αναμονή αυτή η παύση. Σε αδρανοποιεί, όχι πρακτικά, αλλά ουσιαστικά».

Αυτή η παύση δεν θα μπορούσε να είναι μια προκλητική ιδέα προς επεξεργασία μιας δημιουργίας;

«Θεωρώ ότι θα μπορούσε να γίνει. Προσωπικά βλέπω να κυριαρχεί η αγωνία τού τι ακόμη θα συμβεί. Δεν μου φέρνει δημιουργία. Αισθάνομαι ότι έχει ουσία αλλά ό,τι προκύπτει άμεσα είναι σπασμωδικά αντανακλαστικά. Δεν έχουμε χωνέψει τίποτα ώστε να γεννήσει κάποιον νέο δρόμο. Αντιστέκομαι σε όλα αυτά, επειδή για μένα κανένα άλλο μέσο δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη σχέση. Το να πούμε ότι εκφραζόμαστε καλλιτεχνικά επειδή μία μέρα βαριόμουν στο σπίτι και άρχισα να χορεύω στο σαλόνι μου, είμαι επιφυλακτική. Δεν το κατακρίνω, αφού μπορεί να είναι προσωπική ανάγκη και καθένας έχει δικαίωμα να εκφραστεί, αλλά όλο αυτό έχει μεγαλύτερο βάρος. Αλλά μέσα σε μία νύχτα για λόγους υγείας ισοπεδώθηκε κάθε είδος επαφής και επικοινωνίας με το άλλο σώμα. Το καταλαβαίνω, αλλά μου δημιουργεί πρόβλημα».

Λέει ότι έχει αποκτήσει συμπτώματα στέρησης της ανθρώπινης επαφής, ότι είναι πειθαρχημένη στη συνθήκη και κάνει μόνο το Β2 στη φόρμα μετακίνησης. «Τα μέτρα περιορισμού τα σέβομαι, αλλά ψυχολογικά ζορίζομαι. Είμαι από τους ανθρώπους που μπορώ να κατανοήσω το πρόβλημα και να συμπεριφερθώ ανάλογα, φτάνει όμως να έχω εναλλακτική».

Κανονικά θα ήταν μια άνοιξη κι ένα καλοκαίρι τρέλας. Η Πατρίσια Απέργη λέει ότι οι καλλιτέχνες βάλλονται από αυτή τη συνθήκη προφύλαξης της υγείας, όμως δεν μπορεί να σκεφτεί τις αναβολές και τις ματαιώσεις παραστάσεων στο εσωτερικό και το εξωτερικό, γιατί «με νοιάζει να είμαστε υγιείς. Κινούμαστε με το σώμα. Αν ο οίκος σου δεν είναι γερός, πώς να μπορείς να μιλήσεις για παράσταση; Ολη η ομάδα μαζί με την Κατερίνα Ευαγγελάτου είχαμε ετοιμάσει το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών. Ελπίζω να μπορέσουμε να βρούμε μια εναλλακτική και να μη χαθεί το Φεστιβάλ. Η ιδέα είναι να βρούμε έναν τρόπο να συμβεί. Σίγουρα η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια. Και βλέπουμε από τι κρατιόμαστε αυτούς τους καιρούς».

Ολοι καταφεύγουν στην τέχνη αναζητώντας κάτι που τους ενδιαφέρει στις διαδικτυακές προτάσεις καλλιτεχνικών συμβάντων.

«Θα δεις ταινία, μια παράσταση. Ακόμα κι αν είναι βίντεο τραβηγμένα για αρχειακούς σκοπούς που αφορούν τους επαγγελματίες οι οποίοι βλέπουν σε αυτά μια διαδικασία για να αντλήσουν κάποια στοιχεία συγκεκριμένα. Ωστόσο, πολλά χάνονται στα βίντεο. Αυτό άλλωστε είναι το ωραίο με τη δουλειά μας. Με τις παραστατικές τέχνες υπάρχει ενέργεια, το τι διαμείβεται στο ενδιάμεσο, μεταξύ παράστασης και προετοιμασίας. Αυτό δεν γίνεται να αποτυπωθεί στο βίντεο. Επομένως φαίνονται βαρετά, σκοτεινά. Οταν έχουμε συνηθίσει στο Netflix γίνεται μια άνιση σύγκριση. Ομως όλοι βασίζονται στους καλλιτέχνες για να ξεφύγουν από τη δυσκολία τους».

Η αγωνία για την επόμενη μέρα, για την έλλειψη κρατικής μέριμνας που να αγγίζει και τους καλλιτέχνες ως ομάδα που πλήττεται εξαιτίας των επιπτώσεων της πανδημίας συνεπαίρνουν την επαγγελματία χορογράφο, η οποία γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε θεατρολογία στο Tμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, χορό και χορογραφία στη Σχολή Χορού «Νίκη Κονταξάκη», στο Université Nice Sophia Antipolis και στο Πανεπιστήμιο του Μίντλσεξ στο Λονδίνο. Τον Απρίλιο του 2006 ίδρυσε την ομάδα χορού Αερίτες, μαζί με τους οποίους έχει χορογραφήσει τα έργα Cementary (2017), TANZheimer (2014), Planites (2013), ERA poVERA (2012), The Manifest of the Other (2010), d.opa! (dopamines of post-Athenians) (2009), Ferry Tales (2009), Apolost (2008) και Anorexia Socialis (2007). Εχουν περιοδεύσει σε πολλά φεστιβάλ σε ολόκληρο τον κόσμο (Γερμανία, Γαλλία, Παλαιστίνη, Ελβετία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κύπρο, Ισπανία, Αλβανία, Αίγυπτο), κερδίζοντας πολλές διακρίσεις.

«Ορίζω ως σύγχρονο αυτό που γεννιέται σήμερα. Από αυτό που έρχεται αλλά και από εκείνο που κρατά πάνω της το σύνολο της κοινωνίας. Σκοπός της ομάδας που ιδρύσαμε με τον Δημήτρη Χαλαζωνίτη το 2006 είναι η δημιουργία, η έρευνα, η παραγωγή όσων βιώνουμε και η μετάφρασή τους μέσα σε μια κινητική γλώσσα. Αφιερώνω χρόνο στο να δημιουργήσω για κάθε νέα θεματική τη γλώσσα της, να γεννήσω κίνηση που για μένα είναι καινούργια. Δεν με ενδιαφέρει να χρησιμοποιώ έτοιμα υλικά, αυτό που λέμε τεχνική του χορού. Με διαφορετικές μεθοδολογίες με ενδιαφέρει να κάνω έρευνα. Αυτή είναι η ταυτότητα της ομάδας μας με την οποία βγήκαμε και προς τα έξω. Αναπτύσσω έναν πλουραλισμό που ήρθε και σε κόντρα με τα σχήματα χορού βασισμένα σε μινιμαλιστικά στοιχεία».

Η Πατρίσια Απέργη είναι σύμβουλος πολιτιστικών προγραμμάτων και διδάσκει χορό και θέατρο στο Λεόντειο Λύκειο Πατησίων. Διοργανώνει το εργαστήριο «Απόπειρες Χορογραφίας» στη σχολή χορού Dance Cultural Centre και το εργαστήριο κίνησης για άτομα 65+ στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Ηταν από τους συγγραφείς του βιβλίου Θέατρο και θεατρική παιδεία (υπουργείο Παιδείας / Κέντρα Εκπαίδευσης Ενηλίκων, 2007). Είναι μέλος του διεθνούς οργανισμού ανερχομένων καλλιτεχνών IFEA (Λονδίνο, 2008). Υπήρξε συνεργαζόμενη καλλιτέχνιδα του δικτύου Μodul-dance (περίοδος 2013-2014) και συνεργαζόμενη καλλιτέχνιδα του Maison de la danse (περίοδος 2016-2017). Τον Νοέμβριο του 2017 χορογράφησε το έργο Προμηθέας δεσμώτης για την Compania EgriBiancoDanza στο Τορίνο της Ιταλίας.

ΝΤΟΜΙΝΟ. «Αρχίζει να γίνεται ένα ντόμινο πραγμάτων. Ο χορευτής χρειάζεται να γυμναστεί. Και δεν εννοούμε να κάνει ένα σύντομο workout από το ΥouΤube και να τρέξει λίγο στο τετράγωνο. Οπως και οι πρωταθλητές, χρειάζεται μια σειρά από εργαλεία και άλλη διαχείριση του σώματος που αν βρίσκεσαι στο σπίτι σου δεν μπορείς να το κάνεις. Αν το αφήσεις σε αφήνει, και χρειάζεται προσοχή να μην τραυματιστείς. Εμείς έχουμε ανάγκη από διαφορετικό πάτωμα. Δεν μπορούμε να κάνουμε εξάσκηση σε πλακάκια, στα μάρμαρα, στα τσιμέντα. Στον χορό χάνεις ταχύτητες. Και φυσικά χρειάζεσαι τη διάδραση, την ανταλλαγή μεταξύ των σωμάτων που είναι τόσο ουσιαστική για εμάς. Η διάδραση μας γεννά πράγματα. Προσπαθώ να ανανεώνω την ομάδα και με νεότερα μέλη. Εχει ενδιαφέρον που έχει ώριμα και πολύ νέα μέλη και κάνουμε αυτή τη μείξη γενεών. Ο νέος χορευτής που έχει αντοχές κάνει τη δουλειά σου πιο εύκολη. Ομως χάνει σε σκηνική και σε ανθρώπινη εμπειρία. Το λέω αυτό επειδή στο πρότζεκτ που κάνω στη Στέγη με άτομα 65+, οι οποίοι δεν είναι καν επαγγελματίες του χορού, αντλώ έναν πλούτο στοιχείων και συναισθημάτων τα οποία τα προσθέτω στη δουλειά με τους Αερίτες. Μπορεί το σώμα τους να μην μπορεί να κάνει ό,τι ένας νεότερος ή ένας επαγγελματίας χορευτής. Ομως αυτό το σώμα έχει μια σοφία και μια γνώση από το ίδιο το βίωμα όλων αυτών των χρόνων που έχει αξία και για μένα είναι ζητούμενο.

Τώρα πια καταλαβαίνουμε ότι αυτή η ανταλλαγή των σωμάτων δεν είναι αυτονόητη. Από αυτά που διαβάζω αυτές τις μέρες συγκράτησα ότι αυτό που μας έμαθε ο κορωνοϊός είναι ότι η χειραψία είναι έκφραση εμπιστοσύνης. Συνειδητοποιείς ότι δίνοντας το χέρι σου κάνεις ένα άνοιγμα προς τον άλλον. Και πόσο σημασία έχει αυτή η επαφή που τη θεωρούσαμε μια τυπική κίνηση ευγενικής συμπεριφοράς. Σίγουρα όταν θα ξαναβγούμε έξω θα χρειαστούμε επανένταξη, γιατί τώρα κοιταζόμαστε περίεργα μεταξύ μας. Είναι όπως στα ζώα, μοιάζει να αναμετριέσαι με τον απέναντι σου. Εχει μια καχυποψία αυτή η συνθήκη που είναι άγρια».