Μετεπιδημικές ασυνέχειες

Είναι πολλοί οι ιστορικοί που θεωρούν  πως η τρομερή «Μαύρη Πανώλη» του 14^ου αιώνα ήταν μία από τις αιτίες κατάρρευσης της φεουδαρχίας: οι απώλειες ανθρώπινων ζωών (25%-50%, του πληθυσμού, κάπου 25 εκατομμύρια ψυχές) δημιούργησαν έλλειψη εργατικών χεριών – στα χωράφια βέβαια που ήταν οι μεγάλες βιομηχανίες της εποχής- με αποτέλεσμα η «ζήτηση δουλοπαροίκων» που προκλήθηκε να βελτιώσει τη θέση τους και να αποδυναμώσει την κυριαρχία των φεουδαρχών. Αρκετοί υποστηρίζουν επίσης ότι η «Ιουστινιάνειος Πανώλη» του 6^ου αιώνα, που προκάλεσε  αντίστοιχου μεγέθους καταστροφές στη Μεσόγειο (κυρίως στην Ανατολική)  έχει σημαντικό μερίδιο ευθύνης για την έλευση του Μεσαίωνα, για την κάθοδο των Σλάβων στον ερημωμένο από την πανώλη  ελλαδικό χώρο αλλά και για την επέκταση Αράβων και Γερμανών σε βάρος της  αποδυναμωμένης Ρωμαϊκής (Βυζαντινής, πλέον) Αυτοκρατορίας, ανακόπτοντας την ιουστινιάνειο ανάταση της εποχής.

Τέτοιας έκτασης και έντασης λοιμοί  έχουν πολλούς αιώνες να εμφανιστούν. Η μεγαλύτερη πανδημία της νεώτερης εποχής (η ισπανική γρίπη των αρχών του 20^ου αιώνα) δεν προκάλεσε τέτοιες θεμελιώδεις αλλαγές, επομένως ούτε η τρέχουσα -που ευτυχώς είναι πολύ λιγότερο θανατηφόρα-   φαίνεται ικανή να αφανίσει τον καπιταλισμό ή  τις υπάρχουσες αυτοκρατορίες.

Αλλά είναι βέβαιο ότι πολλά θα είναι διαφορετικά και μάλλον χειρότερα όταν ο η επιδημία περάσει. Παντού οι κυβερνήσεις επεμβαίνουν για να μειώσουν τις απώλειες ανθρώπινων ζωών – πρωτίστως των μεγάλης ηλικίας συνταξιούχων- περιορίζοντας την οικονομική δραστηριότητα, με δυσμενέστατες συνέπειες για τους νεότερους που εργάζονται αλλά και για τις επιχειρήσεις. Πόσο  μεγάλη θα είναι η ανεργία και πόσες οικονομικές μονάδες θα έχουν εξουδετερωθεί όταν η επιδημία θα έχει περάσει κανείς δεν μπορεί να προβλέψει· ούτε τι κοινωνικές συνέπειες θα έχουν αυτά τα φαινόμενα.

Επιπλέον, οι κυβερνήσεις όλων των χωρών δαπανούν μυθώδη ποσά για να αντιμετωπίσουν την επιδημία και για να ανακουφίσουν αυτούς που πλήττει ο περιορισμός της οικονομικής δραστηριότητας. Τα περισσότερα κράτη όμως είναι ήδη υπερχρεωμένα ενώ τα μέτρα που υιοθετούν αντιστοιχούν με «τύπωμα χρήματος» και είναι πιθανόν να προκαλέσουν υψηλό πληθωρισμό αργότερα. Αν στην ανεργία και τον πληθωρισμό προσθέσουμε το ότι υιοθετούνται μέτρα «κατάστασης έκτακτης ανάγκης» που περιορίζουν δικαιώματα και αναστέλλουν δημοκρατικές ελευθερίες για να σωθούν ανθρώπινες ζωές, το μετεπιδημικό κλίμα θα είναι πολύ άσχημο και ίσως κάποιες πολιτικές δυνάμεις  μπουν στον πειρασμό να αναζητήσουν αυταρχικές λύσεις.

Ήτοι, ας έχουμε στο μυαλό μας πως υπάρχει η πιθανότητα  δυσάρεστων μετεπιδημικών ασυνεχειών και ας προσπαθήσουμε να τις προσδιορίσουμε και να τις αντιμετωπίσουμε.