«Είμαστε κύματα από την ίδια θάλασσα»

Η πανδημία που βιώνει η ανθρωπότητα υπήρξε χάρη στα αντιβιοτικά μία παλιά ιστορία που ο ανεπτυγμένος τουλάχιστον κόσμος, έβλεπε μόνο σε κινηματογραφικές ταινίες. Η πανδημία του 165-180 μ.Χ. εξαφάνισε τότε το 1/3 του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Μόλις τελείωσε ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος η ισπανική γρίπη θέρισε περίπου 40.000.000 με 50.000.000 άτομα.

Η νέα αυτή εμπειρία του αόρατου φονιά μάς βρίσκει φιλοσοφικά απροετοίμαστους. Μάθαμε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη γενιά να ζούμε με κόσμο γύρω μας, σε θέατρα, μουσικά φεστιβάλ, γήπεδα, εστιατόρια και όπου αλλού συγκεντρώνονται οι άνθρωποι. Και ξαφνικά καταδικαστήκαμε στην απομόνωση χωρίς την παρηγοριά μιας φιλοσοφικής βακτηρίας όπως η παρηγοριά των στωικών, η οποία συνόδευε τους Ελληνες και τους Ρωμαίους για πολλούς αιώνες. Μόνο η ηθική των Χριστιανών αντικατέστησε τις συμβουλές του Επίκτητου και του Μάρκου Αυρήλιου, που δίδασκαν τη νηφαλιότητα στους οπαδούς τους. Η αταραξία των στωικών δεν μετέθεσε τη σωτηρία της ψυχής στη μετά θάνατον ζωή. Ο καημένος ο Μάρκος Αυρήλιος, με τις υπέροχες ενοράσεις του στα «Εις Εαυτόν» δεν κατάφερε να αφήσει πίσω του ένα παιδί αντάξιό του, αλλά τον άθλιο Κόμμοδο που σκοτώθηκε στην αρένα παίζοντας τον μονομάχο.

Ποιος θα μας παρηγορήσει στον αναγκαστικό μας εγκλεισμό; Με παρέα τους κόμμοδους της τηλεόρασης, τους μαγείρους και τους αεί παίδες των τηλεοπτικών παιχνιδιών. Ευτυχώς υπάρχουν και οι καλές φετινές ταινίες που αναπαράγονται στο Netflix και αλλού, όπως το «1917», το «Τζόκερ», τα «Παράσιτα» και το «Τσέρνομπιλ». Θυμίζω ακόμα στους αναγνώστες τα βιβλία που δεν διάβασαν ιδιαίτερα από τους κλασικούς της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Προσέξτε τον εκπληκτικό εκείνο Βασίλη Γκρόσμαν «Ζωή και πεπρωμένο» που μιμείται τον «Πόλεμο και Ειρήνη» του Τολστόι, μετονομασμένο σε «Στάλινγκραντ» και πολλές μικρές ιστορίες που πλέκονται γύρω από αυτό. Δώστε επίσης προσοχή στη Σώτη Τριανταφύλλου και τα πολλά συναρπαστικά της μυθιστορήματα: «Αλμπατρος», «Σπάνιες Γαίες», «Σάββατο βράδυ στην άκρη της πόλης», «Λίγο από το αίμα σου», «Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο», και πολλά άλλα ακόμη.

Εχετε διαβάσει ποτέ τον Αριστοτέλη; Ιδού η ευκαιρία. Ξεχωρίζω τα «Ηθικά Νικομάχεια» στα οποία γίνεται λόγος για την ευδαιμονία στον βίο (όχι την ευτυχία) που προϋποθέτει τις τέσσερις βασικές αρετές : Το θάρρος, τη μεγαλοψυχία, τη μετριοπάθεια και τη δικαιοσύνη και έπειτα διαβάστε τα Πολιτικά του Αριστοτέλη για να καταλάβετε τον σύγχρονο κόσμο και τις μεταλλαγές των πολιτευμάτων. Συγκρατήστε τον όρο δημαγωγία και δείτε τη σχέση του με τον λαϊκισμό, μάστιγα της σύγχρονης δημοκρατίας.

Στη βοήθεια που έφτασε από την Κίνα στην Ιταλία ο αποστολέας τύπωσε ένα υπέροχο ρητό: «Είμαστε κύματα από την ίδια θάλασσα». Υπάρχει ένα ακόμη δίδαγμα για εμάς: «Οταν κλείνει μία πόρτα στη ζωή μας, ανοίγει αμέσως μία άλλη». Τούτη η πανδημία θα αποδειχθεί ανεπανόρθωτη εάν δεν μας διδάξει κάτι που ο πρότερος βίος μας έκρυβε, τη νέα προοπτική που ανοίγεται ύστερα από κάθε ατύχημα που μας βρίσκει.