Κατανόηση

Οταν αναλάμβανε την εξουσία ο Κυριάκος Μητσοτάκης, τον περασμένο Ιούλιο, ασφαλώς δεν φανταζόταν ότι θα έφτανε μια μέρα που θα ανακοίνωνε στους πολίτες τη (σχεδόν) καθολική απαγόρευση της κυκλοφορίας τους. Και – ακόμη πιο εντυπωσιακό – ότι ένα τέτοιο ακραίο μέτρο θα γινόταν δεκτό από τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού αν όχι με ανακούφιση, πάντως με κατανόηση.

Δεν είμαστε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που λαμβάνει μια τέτοια απόφαση. Εχουν προηγηθεί η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία. Εκείνες όμως άργησαν. Εμείς θέλουμε να προλάβουμε. Κι έχει κανείς την αίσθηση ότι ο φόβος για μαζική έξοδο αυτό το Σαββατοκύριακο λειτούργησε λίγο ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Σαν να περίμενε η κυβέρνηση να ξεχυθούν οι Αθηναίοι στις παραλίες και στα χωριά τους για να μπορέσει να δικαιολογήσει ένα μέτρο που οι επιστήμονες θεωρούσαν έτσι κι αλλιώς αναπόφευκτο.

Εχουν δίκιο; Θα ήταν καλύτερη η κατάσταση αν είχε επιβληθεί η απαγόρευση μια εβδομάδα πριν και χειρότερη αν καθυστερούσε κι άλλο; Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Η αίσθηση που επικρατεί είναι ότι η Ελλάδα πάει (σχετικά) καλά. Οτι αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συνετή διαχείριση της κρίσης. Και ότι καλύτερα να θεωρούν κάποιοι σήμερα μια απόφαση υπερβολική παρά να μετανιώσει αύριο το σύνολο επειδή αυτή η απόφαση δεν ελήφθη όταν έπρεπε.

Εξαντλούνται εδώ τα όρια της αυστηρότητας; Οχι. Υπάρχει πάντα ένα επόμενο, ακόμη αυστηρότερο στάδιο. Στην Ισπανία, 70 επιστήμονες ζήτησαν να επιβληθεί ασφυκτική καραντίνα για τουλάχιστον είκοσι ημέρες σε πόλεις με μεγάλο αριθμό κρουσμάτων. Και στην Ιταλία ακούγονται φωνές «να σταματήσουν όλα, αλλά πραγματικά όλα!». Οι εκκλήσεις αυτές έχουν προκαλέσει αντιδράσεις. Υπάρχουν πολλοί που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα της πλήρους απομόνωσης για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς ο ιός θα εξακολουθήσει να κυκλοφορεί στον πλανήτη για πολύ καιρό και υπάρχει πάντα ο κίνδυνος όταν αποφασίσεις την άρση της απομόνωσης να προσβληθεί κάποιος και να βρεθείς ξανά στο πρώτο κουτάκι.

Πηγαίνουμε ψάχνοντας, λοιπόν, όπως συμβαίνει πάντα με μια καινούργια απειλή. Ακούμε τους επιστήμονες και τους έχουμε εμπιστοσύνη, εκείνοι δεν κουβαλάνε άλλωστε τις αμαρτίες των πολιτικών. Διατηρούμε όμως και μια ανυποχώρητη πίστη στη δημοκρατία. Πολλές αυταρχικές κυβερνήσεις θα γλυκαθούν από τις απαγορεύσεις θεμελιωδών ελευθεριών και θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν μερικές από αυτές και μετά την πάροδο της κρίσης. Τα συστήματα βιομετρικής παρακολούθησης που αρχίζουν να εφαρμόζονται σε χώρες όπως το Ισραήλ για την καταγραφή της πορείας του κορωνοϊού μπορεί να μείνουν προληπτικά στη θέση τους και στη συνέχεια, με τον φόβο του επόμενου ιού. ‘Η με κάποιο άλλο πρόσχημα.

Τέτοιες εκπτώσεις της δημοκρατίας δεν αφορούν, και δεν μπορεί να αφορούν, τη φιλελεύθερη Ευρώπη. Αυτό που ζούμε είναι μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης με ημερομηνία λήξης. Και το μεγάλο στοίχημα είναι στο σφύριγμα της λήξης να βρεθούμε πιο σοφοί, πιο ώριμοι, πιο δυνατοί.