Μένουμε σπίτι… αλλά, προσοχή

Η οδηγία να μείνουμε στο σπίτι για να αντιμετωπίσουμε την απειλή του κορωνοϊού είναι, από επιδημιολογική άποψη, σίγουρα σωστή. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραγνωρίζουμε και κάποιους κινδύνους που η επιλογή αυτή συνεπάγεται. Οι κίνδυνοι αυτοί συνδέονται με το θέμα της ποιότητας του εσωτερικού αέρα. Ο εσωτερικός αέρας, δηλαδή ο αέρας στο εσωτερικό κλειστών χώρων και πιο ειδικά των κτιρίων, είναι γενικά βεβαρημένος σε αέριους ρύπους, ρύπους που προκαλούν επίσης προβλήματα υγείας, σε ορισμένες περιπτώσεις, πολύ σοβαρά.

Είναι γνωστό ότι η ρύπανση του αέρα αποτελεί μια από τις κυριότερες αιτίες πρόωρου θανάτου – ευθύνεται για περίπου 4,7 εκατομμύρια θανάτους ετησίως αποτελώντας τον τέταρτο κατά σειρά θανατηφόρο παράγοντα μετά την υπέρταση, το κάπνισμα και τον διαβήτη.

Η ρύπανση του αέρα αφορά τόσο την ατμοσφαιρική ρύπανση όσο και τη ρύπανση του εσωτερικού αέρα. Το ενδιαφέρον είναι ότι, παρά την επικρατούσα αντίληψη, ο εσωτερικός αέρας είναι, γενικά, περισσότερο ρυπασμένος από τον εξωτερικό (ατμοσφαιρικό). Ρύποι όπως πτητικές οργανικές ενώσεις (τα γνωστά VOCs), φορμαλδεΰδη, ραδόνιο, αιωρούμενα αναπνεύσιμα σωματίδια, οξείδια αζώτου, ίνες αμιάντου κ.ά. αλλά και βλαβεροί μικροοργανισμοί συναντώνται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στο εσωτερικό περιβάλλον παρά στην ατμόσφαιρα. Μάλιστα, η κατάσταση αυτή έχει επιδεινωθεί τις τελευταίες δεκαετίες εξαιτίας παραγόντων, όπως:

· η κατασκευή κτιρίων με λιγότερο αεροπερατό κέλυφος

· η χρήση συνθετικών δομικών υλικών και υλικών εξοπλισμού και επίπλωσης

· η ευρεία χρήση χημικών προϊόντων προσωπικής φροντίδας, εντομοκτόνων και απορρυπαντικών

Οι βλαβερές επιπτώσεις της κακής ποιότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος στην υγεία κλιμακώνονται από ήπιες αδιαθεσίες και αλλεργικές αντιδράσεις (ερεθισμός των ματιών, της μύτης ή του λαιμού, ξηρότητα των βλεννογόνων, ξηρότητα δέρματος, εξανθήματα, διανοητική κόπωση, πονοκέφαλος, ναυτία, βήχας, βραχνάδα, δυσκολία αναπνοής, φαγούρα, αντιδράσεις υπερευαισθησίας) μέχρι ασθένειες που προσβάλλουν όλα τα οργανικά συστήματα (π.χ. κυκλοφοριακό, αναπνευστικό, πεπτικό, νευρικό), αλλά και νεοπλασίες και γενετικές ανωμαλίες. Μια σειρά από ασθένειες όπως η νόσος των λεγεωνάριων (legionnaire’s disease), η πνευμονία του Pittsburgh (Pittsburgh pneumonia), ο πυρετός των υγραντήρων (humidifier fever), ο πυρετός Q (Q fever), ο πυρετός Pontiac (Pontiac fever), η πνευμονίτιδα υπερευαισθησίας (hypersensitivity pneumonitis) και μερικές ακόμα μη ταυτοποιημένες ιογενείς ασθένειες χαρακτηρίζονται ως ασθένειες των κτιρίων (Building Related Illnesses), γιατί τα αίτιά τους συναρτώνται άμεσα με τις συνθήκες διαβίωσης μέσα σε κτίρια.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη, οι θάνατοι που οφείλονται σε προβλήματα ποιότητας του εσωτερικού αέρα φτάνουν, σε παγκόσμια κλίμακα, τα 1,6 εκατομμύρια ετησίως. (https://ourworldindata.org/indoor-air-pollution#indoor-air-pollution-is-one-of-the-leading-risk-factors-for-premature-death).

Και μπορεί το μέγεθος αυτό συγκρινόμενο με τους θανάτους που μπορεί, με βάση τα διάφορα σενάρια που προτείνουν οι επιδημιολόγοι, να προκαλέσει ο κορωνοϊός να είναι πολύ μικρό

(https://www.nytimes.com/interactive/2020/03/16/upshot/coronavirus-best-worst-death-toll-scenario.html), ωστόσο δεν είναι αμελητέο.

Αξίζει συνεπώς να έχουμε στον νου μας, μέσα σε όλα τα άλλα που μας υποχρεώνει να προσέχουμε ο νέος τρόπος ζωής μας, δυο ακόμη κανόνες που συμπληρώνουν την οδηγία «μένουμε σπίτι».

Περιορίζουμε τις ρυπαίνουσες δραστηριότητες (π.χ. κάπνισμα) και, κυρίως, αερίζουμε συστηματικά του εσωτερικούς χώρους.

Ο Νίκος Παπαμανώλης είναι καθηγητής στο Πολυτεχνείο Κρήτης