Απέναντι στον εαυτό της

Τέσσερα χρόνια δεν είναι ποτέ λίγα. Κι όμως. Επρεπε να περάσουν ακριβώς τόσα από το ξέσπασμα της κρίσης το καλοκαίρι του 2008 για να πει ο Μάριο Ντράγκι εκείνο το Whatever it takes που έσωσε το ευρώ. Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια, αλλά κι ένας τεχνοκράτης για να κάνει ό,τι δεν είχε κάνει έως τότε κανένας πολιτικός: Να διαβεβαιώσει πως το κοινό νόμισμα ήταν τελικά φετίχ και όχι ένα πείραμα που θα μπορούσε να πετύχει ή να μην πετύχει.

Αν το ευρώ εξακολουθεί να έχει την τύχη με το μέρος του, είναι επειδή η διάδοχος του Ντράγκι στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κινήθηκε στο ίδιο πνεύμα με εκείνον. Η «βόμβα» των 750 δισ. μπορεί να μην είναι ακριβώς ό,τι χρειάζεται για να σωθεί το ευρωπαϊκό νόμισμα και η ευρωπαϊκή οικονομία από την απειλή του κορωνοϊού. Κανένας δεν αμφιβάλει όμως πώς είναι κάτι. Ακόμη καλύτερα, δεν χρειάστηκε να περάσουν τέσσερα χρόνια για να ανακοινωθεί το πακέτο. Αυτή τη φορά, η Ευρώπη δείχνει να κατάλαβε πως ακόμη και τέσσερις εβδομάδες αδράνειας θα ήταν ικανό διάστημα για να καταστρέψει ο ιός την οικονομία.

Η Ευρώπη αυτή τη φορά στάθηκε απέναντι στον εαυτό της – σε εκείνον τον παλιό αμήχανο και βραδυκίνητο εαυτό με τον οποίο πορεύτηκε σχεδόν σε ολόκληρη την οικονομική κρίση. Οχι πως αυτή τη φορά ήταν εύκολο. Απέναντι στον δικό της εαυτό, τον εαυτό που έσπειρε τον πανικό πριν από μία εβδομάδα με τη δήλωση πως «δεν είναι δουλειά της ΕΚΤ να σταθεροποιεί τα σπρεντς», χρειάστηκε να σταθεί ακόμη και η Κριστίν Λαγκάρντ. Και χρειάστηκε για να εκστομίσει και εκείνη επιτέλους το δικό της whatever it takes: «Δεν υπάρχουν όρια», έγραψε προχθές το βράδυ στο Twitter, «στη δέσμευσή μας απέναντι στο ευρώ».

Σε αυτήν την άνευ ορίων δέσμευση, τα 750 δισ. που θα διαθέσει η ΕΚΤ τους επόμενους εννέα μήνες για την αγορά κρατικών ομολόγων δεν είναι καθόλου λίγα. Είναι όμως τα πάντα; Το λάθος που θα έμοιαζε μεγαλύτερο και από έγκλημα, λένε οι ειδικοί, θα ήταν επαναπαυτεί κανείς στις τυχόν ψευδαισθήσεις του. Οχι μόνο επειδή είναι άγνωστη η αντίδραση των αγορών – αυτή άλλωστε θα φανεί τις επόμενες μέρες. Αλλά κυρίως επειδή αυτή είναι μια κρίση και προσφοράς και ζήτησης. Αυτή η κρίση είναι διπλή. Σε μια τέτοια συνθήκη, ο μόνος τρόπος για να μη χρεωκοπήσει ο ιδιωτικός τομέας και εκτοξευθεί η ανεργία στα ύψη είναι να πέσει ζεστό χρήμα από το κράτος σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Αλλά για να βρει το ζεστό χρήμα το κράτος, θα πρέπει να δανειστεί. Και να δανειστεί και φθηνά και χωρίς να πέσει θύμα διάφορων κερδοσκοπικών ορέξεων.

Αυτό το φθηνό χρήμα κι αυτήν την προστασία από την κερδοσκοπία εξασφαλίζει το πακέτο των 750 δισ. Παραμένει όμως ανοικτό το ερώτημα εάν θα φτάσει. Εάν το ό,τι χρειαστεί του Ντράγκι ή το χωρίς όρια της Λαγκάρντ θα απαιτήσει κι άλλο ζεστό και φθηνό χρήμα. Μπορεί να ελπίζει κανείς πως θα είναι αρκετό. Αν δεν είναι, όμως, η Ευρώπη θα πρέπει να σταθεί και πάλι απέναντι στον εαυτό της. Για να μη σταθούν απέναντι στον δικό τους εκατομμύρια νεοάνεργοι.