Η γερμανική ηγεμονία {LF}στην Ευρώπη

Στην πλέον κρίσιμη για την Ευρώπη δεκαετία του 1980 η Δυτική Γερμανία δεν θα θυμίζει σε τίποτα την κατεστραμμένη και στιγματισμένη χώρα του πολέμου. Μέσα σε τρεις δεκαετίες είχε καταφέρει να καταστεί αναπόσπαστο μέρος της νέας Δυτικής Ευρώπης και με το «οικονομικό θαύμα» να καταστήσει το μάρκο «σύμβολο» της εντυπωσιακής οικονομικής της ανάκαμψης. Σύντομα, όμως, θα αναγκαστεί να θυσιάσει αυτό το οικονομικό σύμβολο με κέρδος την επανένωση…

Η ισχύς του γερμανικού μάρκου προκαλούσε συνεχείς οικονομικές αναταράξεις στην Ευρώπη. Κάθε αύξηση επιτοκίων από τη Γερμανική Κεντρική Τράπεζα (Μπούντεσμπανκ) επέφερε ισχυρούς κραδασμούς στις οικονομίες των άλλων δυτικοευρωπαϊκών χωρών. Το πρώτο εξάμηνο του 1989 ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ καταθέτει σχέδιο για την εξισορρόπηση του νομισματικού συστήματος. Ουσιαστικά επρόκειτο για το σχέδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης των κρατών – μελών της ΕΟΚ.

Δεν ήταν τυχαία η επιλογή του χρόνου. Το κομμουνιστικό καθεστώς στην Ανατολική Γερμανία αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα και ήταν πλέον ορατή η επανένωση της Γερμανίας. Η απρόσμενη πτώση του Τείχους του Βερολίνου στις 9 Νοεμβρίου 1989 και η βεβαιότητα για την επανένωση έφεραν το γερμανικό ζήτημα στην καρδιά της Ευρώπης και το επίκεντρο των συζητήσεων εντοπιζόταν στον σχεδιασμό της ενοποιημένης Ευρώπης.

Οι πάντες ανησύχησαν από την ισχυροποίηση της Γερμανίας μετά την ενοποίηση, που προωθούσε ο καγκελάριος Κολ ερήμην ευρωπαίων εταίρων. Πρώτος αντέδρασε ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιτεράν. Από κοντά και η Θάτσερ, η οποία πρότεινε στον γάλλο πρόεδρο κοινό μέτωπο «απέναντι στη γερμανική απειλή».

Ο Μιτεράν δεν εμπιστευόταν την Αγγλία και έθεσε τους δικούς του όρους για να εγκρίνει την ενοποίηση και να διατηρήσει σε ισχύ τον γαλλογερμανικό άξονα. Στόχος ήταν το μάρκο. Γενική ήταν η εκτίμηση ότι μια ενοποιημένη Γερμανία με ισχυρή οικονομία και ισχυρό νόμισμα θα καθόριζε την οικονομική και νομισματική πολιτική όλης της Ευρώπης. Το είχε προβλέψει ο Ζακ Ντελόρ. Είχε προτείνει και το «εργαλείο», το κοινό νόμισμα.

Ο Κολ δεν είχε περιθώρια αντίστασης μπροστά στον ανυποχώρητο Μιτεράν. Ετσι φθάσαμε στο Μάαστριχτ, τη μικρή ολλανδική πόλη που πέρασε στην ευρωπαϊκή ιστορία. Στις 9 Φεβρουαρίου 1991 εγκρίθηκε το κείμενο για την Οικονομική και Νομισματική Ενωση. Στις 7 Φεβρουαρίου 1992 υπογράφηκε και επίσημα η Συνθήκη του Μάαστριχτ, η οποία καθιέρωνε το ευρώ ως κοινό νόμισμα, όριζε κανόνες εφαρμογής του και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα μετονομαζόταν σε Ευρωπαϊκή Ενωση. Στην ίδια Συνθήκη αναφερόταν και ο στόχος για κοινή εξωτερική πολιτική και άμυνα, που γρήγορα ξεχάστηκε.

Η ενωμένη Γερμανία
αυτονομείται

Δεν είχαν περάσει δεκαπέντε ημέρες από την έγκριση του κειμένου για την ΟΝΕ στο Μάαστριχτ και η ενοποιημένη Γερμανία προχωρεί στην πρώτη επίδειξη πολιτικής δύναμης. Ενώ είχαν φανεί οι πρώτες σπίθες του εμφυλίου πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, στις 24 Δεκεμβρίου 1991 με μονομερή ενέργεια αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της Κροατίας και της Σλοβενίας. Προκλητική η αιτιολόγηση: «Κατά την άποψη της γερμανικής κυβέρνησης, η Κροατία και η Σλοβενία πληρούν τους όρους που τέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα». Οι εταίροι ενέκριναν αδιαμαρτύρητα τη γερμανική πρωτοβουλία.

Θα ακολουθήσει, το 1996, η επιβολή από τη Γερμανία του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που προβλέπει αυτόματες κυρώσεις στις χώρες της ευρωζώνης που θα ξεπερνούσαν το 3% του ΑΕΠ στο δημοσιονομικό έλλειμμα. Και είναι η πρώτη που το παραβίασε χωρίς συνέπειες. Επικαλέστηκε ως ελαφρυντικό το οικονομικό βάρος από την ενοποίηση. Το «Σπίγκελ» έγραφε: «Από τη στιγμή που η δημοσιονομική πολιτική του Σρέντερ δεν μπορούσε να κοπεί στα μέτρα του Συμφώνου, τότε το Σύμφωνο έπρεπε να κοπεί στα μέτρα των γερμανικών δημοσιονομικών».

Είναι η Γερμανία που επέβαλε, το 2004, τη μεγαλύτερη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δέκα νέα μέλη: Κύπρος, Τσεχία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Μάλτα, Πολωνία, Σλοβακία και Σλοβενία. Θα ακολουθήσουν η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Διπλός ο στόχος, διεύρυνση των αγορών για οικονομική και εμπορική διείσδυση και απομάκρυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης για να ασκεί ανεμπόδιστα την πολιτική και οικονομική ηγεμονία.

Στο έλεος της «μητερούλας»

Μετά τον Μιτεράν, ο γαλλογερμανικός άξονας, που συγκρατούσε κάπως την εμφανή προσπάθεια της Γερμανίας να ηγεμονεύσει στην Ευρώπη, άρχισε να χαλαρώνει. Η περίοδος «Μερκοζί» ήταν η αρχή του τέλους. Και το τέλος σφραγίστηκε από τον Φρανσουά Ολάντ. Διέψευσε τις πρώτες ελπίδες ότι θα προέβαλλε, σε συνεργασία με τις χώρες του Νότου, κάποιο ανάχωμα στην καταστροφική πολιτική των Μνημονίων.

Στο προεκλογικό μανιφέστο ο Ολάντ διακήρυσσε: «Η Ευρώπη έχει ανάγκη από συνθήκες φορολογικής, κοινωνικής, δημοσιονομικής, οικονομικής και ενεργειακής εναρμόνισης. Εχει ανάγκη από μια νέα πνοή, που θα καθοδηγείται από το γαλλογερμανικό ζεύγος». Δεν έχει περάσει χρόνος από τότε και εκατομμύρια κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν μπορούν να αναπνεύσουν από την ανεργία, τη φτώχεια και την αγωνία για το αύριο. Ακόμη και η Γαλλία βυθίζεται στην ύφεση και την ανεργία. Αυτή είναι η «νέα πνοή» που υποσχέθηκε ο Φρανσουά Ολάντ.

Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των λαών που ζουν τη μεγαλύτερη, μετά τον πόλεμο, οικονομική κρίση έχει αφεθεί στο «έλεος» της «μητερούλας» – Mutti, όπως την αποκαλούν πολλοί αξιωματούχοι στο Βερολίνο -, καγκελαρίου Μέρκελ.

Οταν οι ΗΠΑ «πρόσφεραν»
την Ελλάδα

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ενώ η Δυτική Γερμανία βρισκόταν στο απόγειο της οικονομικής ανάπτυξης, οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν σοβαρό έλλειμμα στο ισοζύγιο πληρωμών και πτώση του δολαρίου. Ο Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ προειδοποιούσε τον Τζον Κένεντι, αμέσως μετά την εκλογή του, τον Νοέμβριο 1960, ότι η οικονομική ισχυροποίηση της Ευρώπης αποτελούσε κίνδυνο για τις ΗΠΑ, γιατί «η ανταγωνιστικότητα κλονίζει ήδη το ισοζύγιο πληρωμών και θέτει σε κίνδυνο το δολάριο».

Για να αντιμετωπίσει την κρίση του δολαρίου ο Κένεντι προσέφυγε, το 1961, στον Αντενάουερ ζητώντας βοήθεια για την ανάκαμψη του αμερικανικού νομίσματος. Η απάντηση ήταν απογοητευτική και προσβλητική. Η προσφορά ήταν μόνο 1 δισ. δολάρια!

Ο Κένεντι επανήλθε με αίτημα να αναλάβει η Γερμανία το βάρος των δαπανών του ΝΑΤΟ, απειλώντας με απόσυρση των έξι αμερικανικών μεραρχιών από τη Δυτική Γερμανία. Το πρόβλημα λύθηκε με την απόφαση της Γερμανίας για αγορά μεγάλων ποσοτήτων στρατιωτικού υλικού από τις ΗΠΑ.

Τότε έγραφαν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» ότι οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει στη Γερμανία την Ελλάδα, αλλά οι Γερμανοί αδιαφόρησαν γιατί «ενώ θα επιβάρυναν τον δημόσιο προϋπολογισμό με σημαντικά ποσά, δεν θα κέρδιζαν τίποτα»! Αλλωστε είχαν βρει άλλο δρόμο για οικονομική διείσδυση στην Ελλάδα.

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας, πρώην υπουργός. Το τετράτομο έργο «Η περιπέτεια του κοινοβουλευτισμού στην Ελλάδα», «Η Ελλάδα των δανείων και των χρεοκοπιών» και «Από τον ανήλικο Οθωνα στην καγκελάριο Μέρκελ – 180 χρόνια παρουσίας των Γερμανών στην Ελλάδα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη