Πολιτική και ευεργεσία

Κεντρικό θέμα που έθεσε η μελέτη του Greek Diaspora Project του SEESOX για τη διασπορική και διεθνική ευεργεσία (Diaspora and Transnational Philanthropy) ήταν ο αυξανόμενος ρόλος της ευεργεσίας σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πελατειακές πρακτικές και κρατικισμό. Συγκεκριμένα, την περίοδο της κρίσης οι κυβερνήσεις αναζήτησαν ευεργετικούς πόρους για να καλύψουν τα κενά που προκάλεσαν οι δημοσιονομικές περικοπές. Αυτοί οι ευεργετικοί πόροι όμως ανήκουν σε φιλανθρωπικά ιδρύματα που έχουν προικοδοτηθεί κυρίως από τον εφοπλισμό και πουύ εμφορούνται από αγγλοσαξονικές παραδοχές περί αξιοκρατίας και διοικητικής ευελιξίας στη δημόσια διοίκηση, ξένες προς τα «ήθη και έθιμα» του πολιτικού συστήματος και των ισχυρών ομάδων πίεσης που διαμορφώνουν τις επιλογές του.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς διαφορετικές κυβερνήσεις διαχειρίζονται αυτή την αναντιστοιχία μεταξύ των αρχών που διέπουν την παροχή των πόρων της ευεργεσίας και των κραταιών αντιλήψεων και προτεραιοτήτων του πολιτικού συστήματος.

Η απάντηση για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι με πραγματισμό και υποχωρήσεις ως κάποιου σημείου που ορίστηκε από τον, κατά περίπτωση, συνδυασμό της διαπραγματευτικής της ισχύος, της ιδεολογίας της και των συμφερόντων της εκλογικής της πελατείας. Στο Κέντρο Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΣΝ) που φιλοξενεί την Εθνική Βιβλιοθήκη και την Εθνική Λυρική Σκηνή η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ συμφιλιώθηκε με την πραγματικότητα, δηλαδή ότι για να είναι σε θέση αυτοί οι δύο δημόσιοι οργανισμοί να υποστηρίζονται οικονομικά από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) θα έπρεπε τόσο αυτοί όσο και το ΚΠΣΝ να μην κομματικοποιηθούν και να ηγούνται από καταξιωμένους επαγγελματίες. Στην υγεία η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ εργάστηκε για τη διεύρυνση της δημόσιας υγείας με τη δωρεά του ΙΣΝ για τη χρηματοδότηση τριών νέων νοσοκομείων και την παρότρυνση προς το Ιδρυμα Ωνάση να εξαγοράσει και να αποδώσει στο Δημόσιο το νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν. Σύμφωνα όμως με το πολιτιστικό ρεπορτάζ, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝΕΛ αρνήθηκε δωρεά του ΙΣΝ για την πρότυπη διαχείριση τριών αρχαιολογικών χώρων, στην οποία αντέδρασε το, πολιτικά ισχυρό στον ΣΥΡΙΖΑ, σωματείο των αρχαιολόγων, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση αντιτάχθηκε στο καθεστώς του νοσοκομείου της Κομοτηνής, που θα χρηματοδοτήσει το ΙΣΝ, ως ΝΠΙΔ που επέλεξε η σημερινή κυβέρνηση της ΝΔ.

Για την κυβέρνηση της ΝΔ σαφέστατα προκύπτει, από τον προγραμματικό της λόγο και από τις μέχρι τώρα ενέργειές της, ότι βρίσκεται κοντύτερα στις αξίες και παραδοχές της ευεργεσίας, άρα και το πεδίο συνεργασίας μαζί της είναι σημαντικά μεγαλύτερο. Τα ΝΠΙΔ είτε στη δημόσια υγεία είτε αλλού, που προκρίνει αυτή η κυβέρνηση, επιχειρησιακά είναι πολύ πιο κατάλληλα να διαχειριστούν σχέσεις με ιδιωτικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων και των σχέσεων με τους ευεργέτες τους. Ακόμα όμως και η δημιουργία ΝΠΔΔ εκεί που δεν υπάρχουν, και άρα η σύσταση φιλικών προς την ευεργεσία διοικητικών συμβουλίων, όπως φημολογείται ότι θα πράξει η κυβέρνηση με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, δύναται να αυξήσει εκθετικά τις ροές ευεργετικών πόρων σε κορυφαίους κρατικούς οργανισμούς. Και βέβαια η κατάργηση του ασύλου στα πανεπιστήμια, προστατεύοντας την επένδυση σε πάγια στοιχεία από βανδαλισμούς, κάλλιστα μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την προσέλκυση δωρεών τόσο από τη διεθνική ευεργεσία όσο και από την ευεργεσία της διασποράς.

Ο Αντώνης Καμάρας είναι ερευνητής στο Greek Diaspora Project του SEESOX