Η επόμενη «Τίσεχ» της Ιρλανδίας

To 2019 δεν ήταν μια ιδιαίτερα καλή χρονιά για το Σιν Φέιν, το αριστερό, εθνικιστικό, (κάποτε) υπερκαθολικό κόμμα της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας που περιγραφόταν για χρόνια ως πολιτική πτέρυγα (ή βιτρίνα…) του IRAκαι ονειρεύεται πάντα μια ενωμένη Ιρλανδία: οι επιδόσεις του ήταν μάλλον χλιαρές τόσο στις τοπικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας όσο και στις ευρωεκλογές. Την περασμένη Κυριακή, ωστόσο, έκανε τη μεγάλη ανατροπή κερδίζοντας τη λαϊκή ψήφο στις κοινοβουλευτικές εκλογές της Ιρλανδίας, με ποσοστό 24,5%, έναντι 22,2% υπέρ του Φιάνα Φάιλ και 20,9% του Φίνε Γκελ – των δύο κεντροαριστερών κομμάτων που κυριαρχούν στην τοπική πολιτική σκηνή εδώ και δεκαετίες. Και ο μόνος λόγος που δεν έγινε πρώτη αλλά δεύτερη δύναμη στην Κάτω Βουλή της Ιρλανδίας, την Ντάιλ, με 37 έδρες έναντι 38 του Φιάνα Φάιλ και 35 του Φίνε Γκελ, είναι πως είχε κατεβάσει μόνο 42 υποψηφίους, περίπου τους μισούς από ό,τι τα δύο (άλλα) μεγάλα κόμματα. Μια απόδειξη πως ούτε το ίδιο δεν περίμενε αυτό που συνέβη. Το μόνο βέβαιο είναι πως αυτό που συνέβη το οφείλει στην ηγέτιδά του, την 50χρονη Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ. Την πιθανή επόμενη «Τίσεχ» (πρωθυπουργό) της Ιρλανδίας στη θέση του Λίο Βαράντκαρ.

Εχουν περάσει μόλις δύο χρόνια από όταν ανέλαβε τα ηνία του κόμματος η ΜακΝτόναλντ, παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη από τον επί 34ετία ηγέτη του Τζέρι Ανταμς. Και το Σιν Φέιν μετασχηματίστηκε στη διάρκειά τους από έναν περιθωριοποιημένο (λόγω των παλιών του σχέσεων με τον IRA) σχηματισμό στο κόμμα που καλείται τώρα πρώτο να επιχειρήσει τη συγκρότηση ενός κυβερνητικού συνασπισμού. «Αποδαιμονοποίηση» είναι η λέξη-κλειδί. Γιατί αντίθετα με τον Τζέρι Ανταμς και το Νο 2 του, τον Μάρτιν ΜακΓκίνες, που απεβίωσε το 2017, η ΜακΝτόναλντ δεν έχει στις πλάτες της κανένα βάρος εμπλοκής στα επονομαζόμενα «Troubles», τις «Ταραχές», την πολύχρονη σύγκρουση ανάμεσα σε Ενωτικούς και Ρεπουμπλικανούς στη Βόρεια Ιρλανδία που κόστισε τη ζωή σε περίπου 3.300 ανθρώπους – πολλοί από τους οποίους έπεσαν θύμα του IRA. Η ίδια βέβαια δεν έχει πάρει αποστάσεις από το παραστρατιωτικό παρελθόν του κόμματος. Ως προς αυτό, επιλέγει πάντα προσεκτικά τα λόγια της.

Με τον δυναμισμό, την ευφυΐα, την ευφράδεια και την αυτοπεποίθησή της, όμως, κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών, επικεντρώνοντας την προεκλογική εκστρατεία του κόμματος στα προβλήματα της καθημερινότητας, και ιδιαίτερα των νέων – έλλειψη λαϊκών κατοικιών, φουσκωμένα ενοίκια, απογοητευτικές δημόσιες μεταφορές, προβληματικό σύστημα υγείας… -, και χρησιμοποιώντας έναν προοδευτικό κοινωνικό λόγο: υπέρ των αμβλώσεων, υπέρ του γάμου ομοφύλων…  Δεν έδωσε ιδιαίτερη έμφαση προεκλογικά στον στόχο ενοποίησης της Ιρλανδίας, αν και δεδηλωμένη φιλοδοξία της είναι η διενέργεια δημοψηφίσματος, τόσο στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας όσο και στη Βόρεια Ιρλανδία, πριν από το 2025. Ο Λίο Βαράτνκαρ, ο απερχόμενος πρωθυπουργός, που ήταν επικεφαλής μιας κυβέρνησης μειοψηφίας με την κοινοβουλευτική στήριξη του Φιάνα Φάιλ, είχε προτιμήσει από την πλευρά του να επικεντρώσει τη δική του προεκλογική εκστρατεία στο Brexit, και δη στον δυναμικό ρόλο που έπαιξε ώστε να αποφευχθεί η επαναφορά σκληρών συνόρων στο νησί της Ιρλανδίας. Η στρατηγική του όμως απέτυχε: το κόμμα του, το Φίνε Γκελ, ήρθε τρίτο, και ο ίδιος δήλωσε την Τετάρτη ότι κατά πάσα πιθανότητα, θα γίνει ο επόμενος ηγέτης της αντιπολίτευσης. «Θα μπορούσα κάλλιστα να γίνω η επόμενη Τίσεχ» δήλωσε από την πλευρά της η ΜακΝτόναλντ.

Γεννημένη σε μια οικογένεια της μεσαίας τάξης στην εύπορη, νότια πλευρά του Δουβλίνου, με σπουδές σε ιδιωτικό σχολείο και πανεπιστημιακά διπλώματα στη λογοτεχνία και τη διαχείριση ανθρώπινων πόρων, η ΜακΝτόναλντ δεν ανταποκρίνεται, θεωρητικά, στο τυπικά αριστερό προφίλ του Σιν Φέιν. Η ίδια μάλιστα ξεκίνησε την πολιτική της καριέρα, τη δεκαετία του 1990, από το κεντροαριστερό Φιάνα Φάιλ και εντάχθηκε στο Σιν Φέιν μόλις το 2001. Από φιλοδοξία, λένε κάποιοι. Από πεποίθηση, επιμένει η ίδια. Η άνοδός της ήταν πάντως μετεωρική. Το 2004 έγινε η πρώτη ευρωβουλευτής του κόμματος και το 2009 αντιπρόεδρος του Σιν Φέιν. Στις εκλογές της Κυριακής εξελέγη με άνεση από την πρώτη κιόλας καταμέτρηση (το εκλογικό σύστημα της Ιρλανδίας είναι ιδιαίτερα περίπλοκο, με τους ψηφοφόρους να επιλέγουν κατά σειρά τους υποψηφίους που προτιμούν, ανεξαρτήτως κομμάτων), αντίθετα με τον Βαράντκαρ και τον ηγέτη του Φιάνα Φάιλ, Μαϊκίλ Μάρτιν, που χρειάστηκε να περιμένουν.

Θα καταφέρει όμως το Σιν Φέιν να βρει τις 80 ψήφους που χρειάζεται στην Ντάιλ των 160 εδρών προκειμένου να σχηματίσει κυβέρνηση; Προεκλογικά, τόσο το Φίνε Γκελ όσο και το Φιάνα Φάιλ είχαν αποκλείσει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο μετεκλογικής σύμπραξης μαζί του. Και το Εργατικό Κόμμα, που απέσπασε την Κυριακή έξι έδρες, δήλωσε την Τετάρτη πως δεν θα είναι μέλος της επόμενης κυβέρνησης, εκμηδενίζοντας ουσιαστικά τις όποιες ελπίδες είχε το Σιν Φέιν να κυβερνήσει χωρίς τη βοήθεια του Φίνε Γκελ ή του Φιάνα Φάιλ. Μετεκλογικά, ωστόσο, ο ηγέτης του τελευταίου δεν επανέλαβε την κατηγορηματική του άρνηση να εξετάσει κάποια μορφή σύμπραξης με το Σιν Φέιν. Οι αναλυτές θεωρούν λοιπόν ως πιθανότερο σενάριο έναν συνασπισμό ανάμεσα στο Φιάνα Φάιλ και το Σιν Φέιν, με κάποια επιπλέον στήριξη από ανεξάρτητους βουλευτές. Είναι ακόμα νωρίς όμως – έπειτα από τις προηγούμενες εκλογές, το 2016, είχαν χρειαστεί δύο μήνες για να σχηματιστεί κυβέρνηση.