Το γλίστρημα της Ευρώπης

Η πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης είναι ο σημαντικότερος κρίκος που λείπει περισσότερο από ποτέ σήμερα για να προδιαγράψουμε μια αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον της Ευρώπης. Με αφορμή το Brexit, το οποίο αποτελεί και επισήμως πλέον έναν σημαντικό ακρωτηριασμό της ευρωπαϊκής δύναμης, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η Ευρώπη παρακολουθεί ως απλός θεατής, εδώ και πολύ καιρό, τις παγκόσμιες εξελίξεις σε όλα όσα καυτά και μεγάλα διαδραματίζονται στη διεθνή σκηνή. Από τα μείζονα θέματα στρατηγικής των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, μέχρι τον πιο κοντινό μας πόλεμο συμφερόντων και επιρροής, του Πούτιν και του Ερντογάν στην Μεσόγειο. Είναι μια καθοριστική στην παρούσα φάση έλλειψη πολιτικής ικανότητας της Ευρώπης, η οποία μπορεί να της κοστίσει μακροπρόθεσμα το σημερινό επίπεδο ευημερίας των λαών της.

Η ενιαία πολιτική έκφραση είναι στοιχειώδης προϋπόθεση για να διεκδικήσει η Ευρώπη έναν συμπρωταγωνιστικό ρόλο στις συνταρακτικές αλλαγές που αναπτύσσονται παγκοσμίως στην τεχνολογία, στην άμυνα, την ασφάλεια, την ενέργεια, το περιβάλλον, τη συγκέντρωση πλούτου και επενδύσεων. Ακόμη και εάν δούμε τα πράγματα από μια πιο ελληνική οπτική γωνία, για να επικεντρώσουμε στην περιοχή μας, στο Μεταναστευτικό ειδικότερα και το ενεργειακό ζήτημα που παρουσιάζει πολύ αυξημένο ενδιαφέρον, θα συνειδητοποιήσουμε ότι η Ευρώπη δεν έχει ενιαία αντίληψη και στάση. Δεν έχει μια συγκροτημένη πολιτική, με βάση τα δικά της συμφέροντα και τη δική της δύναμη επιβολής των αποφάσεων, και μάλιστα στον δικό της γεωγραφικό χώρο.

Σε μια εποχή που οι εστίες αστάθειας και αβεβαιότητας πολλαπλασιάζονται, η Ευρώπη δυστυχώς δείχνει σαν να γλιστράει από την αδράνεια ολοένα και χαμηλότερα. Σαν να παροπλίζεται στο γεωπολιτικό και το γεωοικονομικό παιχνίδι, όχι μόνο απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα που φέρνουν τον κόσμο σήμερα τα πάνω κάτω, αλλά και απέναντι σε περιφερειακούς παίκτες, όπως η Ρωσία και η Τουρκία, οι οποίοι αναδεικνύονται σε μείζονες παράγοντες στον ευρωπαϊκό χάρτη εξαιτίας μιας ανύπαρκτης εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής απέναντι στις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις. Η Ευρώπη, εάν είχε τα πολιτικά ρεφλέξ μιας παγκόσμιας δύναμης, θα έπρεπε να είχε ήδη αντιδράσει. Και αυτό είναι που οφείλει πλέον να πράξει για να μην αλλάξει κατηγορία. Πρέπει να βρει την ικανότητα να μεταφράσει τη σημερινή οικονομική της θέση σε πολιτική επιρροή και στρατηγική ηπείρου άμεσα. Μόνο έτσι θα γυρίσει ξανά ο τροχός και για τις οικονομίες της.

Η πρωτοβουλία της προέδρου της Κομισιόν, της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, να συστήσει μια «γεωπολιτική επιτροπή» για όλα αυτά τα θέματα προοπτικής, επιβεβαιώνει το πρόβλημα και τις ανησυχίες που έχουν προκληθεί. Είναι ένα μικρό πρώτο βήμα η συνειδητοποίηση των κινδύνων, αλλά αυτό δεν αρκεί. Χρειάζονται μεγάλου βεληνεκούς αποφάσεις και δράσεις, κατ’ αρχάς να ξαναλειτουργήσει ο άξονας μεταξύ των δύο μεγάλων εταίρων, της Γερμανίας και της Γαλλίας, για να μπορέσει η Ευρώπη να διαμορφώσει ως δύναμη όρους, κανόνες και πρότυπα για τη νέα οικονομική εποχή. Μόνο έτσι, όμως, μπορεί να καταφέρει ένα ισότιμο μερίδιο ανάπτυξης αυτόν τον αιώνα.