Προσοχή, κυρία Κεραμέως

Το κρατικό μονοπώλιο της πανεπιστημιακής παιδείας που ισχύει σήμερα στην Ελλάδα αποτελεί ασφαλώς ιδεολογικό κατάλοιπο ολοκληρωτικών αντιλήψεων και εμποδίζει την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, τον ανταγωνισμό και τη συνεχή επιδίωξη όλο και μεγαλύτερης ποιότητας. Επίσης η εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα πολλές πανεπιστημιακές σχολές αμαυρώνεται από τον κομματισμό, τις πελατειακές συναλλαγές και τον ιδεολογικό έλεγχο.

Αλλά η εσπευσμένη ένταξη των αποφοίτων των διαφόρων κολεγίων ανά την επικράτεια στη δεξαμενή των διοριστέων καθηγητών Μέσης Εκπαίδευσης είναι λάθος. Αντανακλά μια σπασμωδική προσπάθεια εισαγωγής του μοντέλου της ελεύθερης αγοράς στην ανώτατη παιδεία. Μόνο που η ελεύθερη αγορά σε όλες τις πραγματικά καπιταλιστικές χώρες έχει κανόνες.

Κανονικά η κυρία Κεραμέως θα έπρεπε πρώτα να συγκροτήσει μια Ανεξάρτητη Αρχή Αδειοδοτήσεως και Ελέγχου Ιδιωτικών Πανεπιστημίων, με μέλη διακεκριμένους έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού (και όχι του εσωτερικού, για να μην υπάρχει ανταγωνισμός). Η οποία Αρχή:

1. Θα ελέγχει τις αιτήσεις θεσμικών φορέων ή ιδιωτών που αιτούνται την ίδρυση ή την αδειοδότηση ήδη λειτουργούντων κολεγίων και ιδιωτικών πανεπιστημίων με βάση τα διεθνώς αποδεκτά κριτήρια.

2. Θα ελέγχει τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές.

3. Θα ελέγχει τις ακαδημαϊκές προϋποθέσεις (διοικητική δομή, τυπικά προσόντα διδακτικού προσωπικού).

4. Θα ελέγχει το εργασιακό καθεστώς (συμβάσεις, ασφάλιση εργαζομένων κ.λπ.).

5. Ο έλεγχος δεν θα υπεισέρχεται σε θέματα περιεχομένου του ακαδημαϊκού προγράμματος, διότι τότε θα παρεισφρέουν ιδεολογικοί και πολιτικοί παράγοντες.

6. Το υπουργείο ως πολιτικός θεσμός δεν θα έχει λόγο σε αυτές τις διαδικασίες, ώστε να μην αμαυρωθεί και αυτός ο νέος και δυναμικός τομέας από κομματικές σκοπιμότητες, πελατειακές σχέσεις και συναλλαγή («σου δίνω άδεια αλλά θα προσλάβεις τον τάδε αποτυχημένο πολιτευτή ως κοσμήτορα» κ.λπ.).

Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, θα μπορούν να προχωρήσουν σε ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ συλλογικότητες και θεσμοί όπως η Εκκλησία, ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΕ, η Ακαδημία Αθηνών, η Πανελλήνια Ενωση Φιλολόγων, αλλά και κοινοπραξίες ιδιωτών ή επιχειρηματίες. Τα δε ιδιωτικά πανεπιστήμια που θα ιδρυθούν σε αυτό το πλαίσιο θα διαθέτουν το ανάλογο κύρος και προδιαγραφές ώστε να χορηγούν έγκυρα πτυχία με ζήτηση στην αγορά εργασίας.

Εφόσον εμπεδωθεί η λειτουργία σοβαρών και αξιόπιστων ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και κατοχυρωθούν τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων τους, είναι απολύτως βέβαιο ότι θα υπάρξει συρροή υποψήφιων σπουδαστών, όπως συμβαίνει σήμερα με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια της Κύπρου. Αν όμως η κυρία Κεραμέως κινηθεί στην κατεύθυνση της άνευ όρων και προϋποθέσεων παροχής επαγγελματικών δικαιωμάτων στα κολέγια χωρίς προηγούμενο έλεγχο της παρεχόμενης παιδείας, τότε το πιθανότερο είναι ότι θα ακυρώσει τον σκοπό της εν μέσω αντιδράσεων και αμφισβητήσεων. Που ασφαλώς δεν είναι το ζητούμενο.

Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης. Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το βιβλίο του «Ο άρχοντας με τα πολλά πρόσωπα», ιστορικό μυθιστόρημα