Ο πράσινος μετασχηματισμός

Η αναβάθμιση του ρόλου της Ευρώπης στο παγκόσμιο περιβάλλον και ο ρυθμός επιτάχυνσης της ενοποίησης κατά τη νέα δεκαετία του 2020 θα εξαρτηθούν σε απόλυτο σχεδόν βαθμό από δύο βασικούς παράγοντες. Ο πρώτος είναι η δυνατότητα προσαρμογής στα νέα δεδομένα που έχει δημιουργήσει η ψηφιακή οικονομία και ο δεύτερος είναι η ικανότητα μετασχηματισμού των οικονομιών, με γνώμονα τις νέες ανάγκες που έχει πυροδοτήσει η κλιματική αλλαγή. Πρόκειται για τις δύο κολοσσιαίες προκλήσεις της εποχής, που θα προσδιορίσουν το μέλλον της Ευρώπης.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν είναι ένα απλό θέμα, το οποίο επηρεάζει μόνο τις επιχειρήσεις και την παραγωγικότητα, τις θέσεις εργασίας και τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Είναι ένα σημαντικό όπλο που θα μετρήσει αποφασιστικά στο γεωπολιτικό παιχνίδι και ειδικότερα στην επιρροή και τον έλεγχο στα παγκόσμια συστήματα ασφαλείας και πληροφοριών. Είναι ένας στρατηγικός τομέας, που η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ανοίξει εντυπωσιακά την κούρσα των τεχνολογικών επενδύσεων, αφήνοντας ακόμη πολύ πίσω την Ευρώπη, η οποία οφείλει να αντιδράσει. Η αναδόμηση των οικονομιών, ωστόσο, με άξονα την αναχαίτιση των καταστροφικών συνεπειών που επιφέρει η κλιματική αλλαγή, είναι η άλλη μεγάλη πρόκληση που μπορεί να ανατρέψει τα πάντα σε επενδύσεις, προδιαγραφές παραγωγής, κανόνες χρηματοδοτήσεων, ρυθμούς ανάπτυξης, συνέργειες κλάδων, εξειδίκευση και κοινωνικές συνήθειες και εκεί η Ευρώπη παρουσιάζει πλεονέκτημα. Είναι ο τομέας που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται πολύ πιο συνειδητοποιημένες για το τι πρέπει να σχεδιάσουν και να πράξουν. Ο τομέας που έθεσαν ως στρατηγική προτεραιότητα, από την πρώτη στιγμή, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν της Κομισιόν και η Κριστίν Λαγκάρντ της ΕΚΤ. Και αυτό δεν είναι τυχαίο.

Η προστασία του περιβάλλοντος και οι βαθιές τομές που απαιτούνται πλέον σε αυτή την κατεύθυνση δεν αντιμετωπίζονται σήμερα σαν τις συμπαθητικές σκέψεις των οικολόγων, όπως προ ολίγων δεκαετιών! Αναδεικνύονται σε κρίσιμη επιλογή για την επιβίωση της ανθρωπότητας και αντιμετωπίζονται ως μία κορυφαία πολιτική υπόθεση για την προστασία των κοινωνιών. Η προοπτική ενός νέου οικονομικού μοντέλου ή με άλλα λόγια ο «πράσινος μετασχηματισμός» των οικονομιών, υπό την τρομακτική πίεση που ασκούν οι περιβαλλοντικές καταστροφές, δεν είναι μόνο μία μεγάλη ευρωπαϊκή πολιτική, είναι παράλληλα μία ξεχωριστή ευκαιρία για την Ευρώπη και τον ρόλο της στα παγκόσμια πράγματα. Να επιβάλει και αυτή, για πρώτη φορά, τους όρους της στο γεωοικονομικό παιχνίδι. Είναι ο στρατηγικός τομέας που οι ΗΠΑ και η Κίνα εξακολουθούν και κρύβονται πίσω από το δάκτυλό τους, για να εξυπηρετήσουν τα βραχυπρόθεσμα στενά τους συμφέροντα. Η Ευρώπη έχει την ευκαιρία να θέσει διεθνείς προδιαγραφές, νέους όρους και κανόνες στην παραγωγή προϊόντων, στις επίγειες μεταφορές, τη ναυτιλία, τις τραπεζικές χρηματοδοτήσεις κ.ο.κ., με άξονα τις ήπιες μορφές και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με βάση μία συνολική πολιτική για το περιβάλλον, η Ευρώπη μπορεί να ανοίξει έναν τεράστιο νέο κύκλο ιδιωτικών επενδύσεων και να διαμορφώσει καινούργια «κοινοτικά πακέτα» επενδυτικών επιδοτήσεων, πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, που θα συμβάλουν αποφασιστικά στην απασχόληση, στην ανάπτυξη και τη σύγκλιση των οικονομιών της.