Ασπίδα η παιδεία

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε ως κοινωνία, ως οικονομία, λόγω της γεωπολιτικής μας θέσης απαιτούν λύσεις που μόνο ένα άριστο εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί να προσφέρει. Ο χρόνος που διαθέτουμε για τον εκσυγχρονισμό του είναι περιορισμένος και δεν επιδέχεται πολιτική μικροδιαχείριση και τις γνώριμες παλινωδίες του παρελθόντος. Το τίμημα για τη χώρα θα είναι πολλαπλάσιο από αυτό του παρελθόντος. Η κυβέρνηση οφείλει να τιμήσει τις εξαγγελίες της για τον κεντρικό ρόλο της Παιδείας στην προσπάθεια ανόρθωσης της χώρας.

Ο πρόσφατος νόμος του υπουργείου Παιδείας για την αξιολόγηση, πιστοποίηση, χρηματοδότηση και αναδιοργάνωση του χάρτη των ΑΕΙ μέσω της ανεξάρτητης από το υπουργείο Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Επιτέλους, θέματα που ενώ χρήζουν ορθολογικού προγραμματισμού αποτελούσαν για δεκαετίες αντικείμενο πολιτικού και ακαδημαϊκού πελατειασμού αντιμετωπίζονται θαρραλέα με ανεξάρτητες διαδικασίες διεθνώς παραδεκτές.

Ο επόμενος εκπαιδευτικός μεταρρυθμιστικός στόχος της κυβέρνησης για τα ΑΕΙ οφείλει να είναι η αλλαγή στον τρόπο διοίκησής τους και οργάνωσης των προγραμμάτων σπουδών τους. Κάποιες σχετικές προτάσεις με κεντρικό ρόλο στον στόχο αυτόν θα μπορούσαν να είναι οι κατωτέρω:

1) Διοίκηση των ΑΕΙ: α) Ισχυρά Συμβούλια Ιδρύματος (ΣΙ) με αποκλειστική αρμοδιότητα επιλογής (και παύσης) του Πρύτανη. β) Επιλογή Πρύτανη μετά από διεθνή ανοικτή προκήρυξη. Ο Πρύτανης επιλέγει τους Αντιπρυτάνεις μετά από έγκριση του ΣΙ. γ) ΣΙ με τα εξωτερικά μέλη του να πλειοψηφούν έναντι των εσωτερικών μελών για τη διασφάλιση της λογοδοσίας και τον περιορισμό του ενδοακαδημαϊκού πελατειασμού. Ρητό ασυμβίβαστο των εσωτερικών μελών του ΣΙ με άλλα ακαδημαϊκά αξιώματα (Κοσμήτορας Σχολής, Πρόεδρος Τμήματος κ.λπ.). δ) Ελεγκτικές αρμοδιότητες του ΣΙ στην έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού και απολογισμού και εγκριτικές στον στρατηγικό σχεδιασμό του ΑΕΙ. ε) Σύσταση ΝΠΙΔ σε κάθε ΑΕΙ με ενοποίηση και υπαγωγή σε αυτό των Ειδικών Λογαριασμών Ερευνας (ΕΛΚΕ), των Εταιρειών Διαχείρισης και Αξιοποίησης της Περιουσίας του ΑΕΙ, των Πανεπιστημιακών Λεσχών και των Φοιτητικών Εστιών, των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων αξιοποίησης καινοτομιών. Η λειτουργία του ΝΠΙΔ ευέλικτη και εκτός της Γενικής Κυβέρνησης και του Δημόσιου Λογιστικού, με εγγραφή εσόδων τους στον ισολογισμό του ΑΕΙ ώστε τα έσοδά τους να συνυπολογίζονται στο πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού. στ) Διοίκηση του ΝΠΙΔ από μάνατζερ που επιλέγεται από το ΣΙ και τον Πρύτανη, κατόπιν ανοικτής, διεθνούς προκήρυξης.

2) Οργάνωση των σπουδών: α) Κατάργηση Τμημάτων/Τομέων και αντικατάστασή τους από Σχολές με ανοικτά και ευέλικτα ελληνόφωνα ή αγγλόφωνα Προγράμματα Σπουδών. β) Εισαγωγή των φοιτητών σε Σχολές και όχι σε Τμήματα και ευελιξία στην κινητικότητά τους μεταξύ προγραμμάτων σπουδών ώστε να τους δίνεται η δυνατότητα πιο ώριμου επιστημονικού τους προσανατολισμού αργότερα στις σπουδές τους. γ) Αναδιάρθρωση των προγραμμάτων σπουδών με βάση τη δομή και τις αρχές του Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης της διαδικασίας της Bologna (degree structure 3-5-8) και προώθηση της διεπιστημονικότητας που αποτελεί κεντρική εκπαιδευτική προτεραιότητα των κορυφαίων πανεπιστημίων διεθνώς.

Τα ΑΕΙ αποτελούν τον βασικό μοχλό αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού της χώρας και ασπίδα προστασίας της στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Η κυβέρνηση πρέπει να προωθήσει τάχιστα στον εκσυγχρονισμό τους. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο και στρογγυλέματα.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης