Ταμπού

Δύσκολη υπόθεση η συναίνεση. Και παρεξηγημένη. Χρήσιμη ασφαλώς, ιδιαίτερα σε μεγάλες κρίσεις. Αλλά δεν μπορεί να παραγγελθεί. Ούτε φυσικά να επιβληθεί. Και μερικές φορές κάνει περισσότερο κακό παρά καλό, γιατί πνίγει τον προβληματισμό και τον διάλογο.

Η εκλογή της Κατερίνας Σακελλαροπούλου από τον πρώτο γύρο και με μεγάλο αριθμό ψήφων ήταν μια πολύ καλή στιγμή για τη δημοκρατία μας. Και έδειξε πως ειλικρινείς κινήσεις έχουν συχνά, αν και όχι πάντα, ειλικρινή ανταπόκριση. Δεν συνέβη το ίδιο με τον εκλογικό νόμο ή με το νομοσχέδιο για την παιδεία. Κι αυτό δεν είναι περίεργο ούτε κακό. Τα δύο μεγάλα κόμματα έχουν σαφώς διαφορετικές απόψεις για την απλή αναλογική και για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Το ότι η διεθνής εμπειρία κάνει τη ζυγαριά να γέρνει προς τη μια άποψη δεν σημαίνει ότι η άλλη πρέπει να εξαφανιστεί.

Και στα περίφημα εθνικά; Εδώ δεν είναι απαραίτητη η συναίνεση και η ενότητα; Ενδεχομένως. Υπάρχει όμως ένας κίνδυνος: η ενότητα να συγκαλύπτει λάθη και ευθύνες του παρελθόντος. Και να διαιωνίζει αδιέξοδα την ώρα που χρειάζονται τολμηρές πρωτοβουλίες.

Ο «Ομιλος Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Κοινωνίας μας» (ΟΠΕΚ), ένα κυπριακό think tank που συνδέεται με το ΑΚΕΛ, εξέδωσε προχθές μια ανακοίνωση σε ασυνήθιστα βίαιο ύφος, δηλώνοντας ότι «δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο μια κατάσταση σιωπής». Στην ανακοίνωση επισημαίνει ότι τα συσσωρευμένα τετελεσμένα που εφαρμόζει η Τουρκία δεν συμβαίνουν από μόνα τους, αλλά είναι προϊόν της απερίσκεπτης πολιτικής που κατέστρεψε την ελπιδοφόρα προσπάθεια στο Κραν Μοντανά. Μιλά για μια «ομάδα ανεύθυνων πολιτικών που θέλει να κάνει καριέρα στη μισή Κύπρο, θεωρώντας την κατοχή δεδομένο του παρελθόντος». Κατηγορεί τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Χριστοδουλίδη ότι κατασκεύασε μια εξωτερική πολιτική «βασισμένη σε επιφανειακές αναλύσεις και αβάσιμες εκτιμήσεις», που «βραχυκύκλωσε το Κυπριακό σε μόνιμο αδιέξοδο». Και ζητά από τον πρόεδρο Αναστασιάδη να τον αντικαταστήσει «πριν να είναι αργά».

Είναι φανερό ότι η συζήτηση ανοίγει. Και καλώς ανοίγει, διότι αυτά που συμβαίνουν στην Κύπρο επηρεάζουν άμεσα και αυτά που συμβαίνουν στην Ελλάδα, όπου η απροθυμία μας να μιλήσουμε για τα λάθη του παρελθόντος νομιμοποιεί κλειστοφοβικές απόψεις για το παρόν και το μέλλον, όπως είναι η απόρριψη της διαδικασίας της Χάγης. Ταμπού στις δημοκρατίες δεν υπάρχουν. Δεν πρέπει όμως να αναζητούνται και αποδιοπομπαίοι τράγοι. Η εξωτερική πολιτική μιας χώρας δεν αποφασίζεται από έναν άνθρωπο, η αντικατάσταση του οποίου θα οδηγήσει στη λύση των προβλημάτων. Αποτελεί ευθύνη ολόκληρης της ηγεσίας, και πρώτα απ’ όλα του πρωθυπουργού ή του προέδρου.

Με άλλα λόγια, είναι υποκριτικό – και πολιτικά ύποπτο – να κατηγορείται μόνο ο Χριστοδουλίδης για τα όποια αδιέξοδα στο Κυπριακό και να μένει έξω από το κάδρο ο πρόεδρος Αναστασιάδης. Το «δόγμα Μολυβιάτη» είχε την έγκριση του Κώστα Καραμανλή. Να πέφτουν τα ταμπού, αλλά όχι επιλεκτικά.