Ευτυχισμένο το 2010

Οι πρώτες μέρες του Ιανουαρίου είναι οι μέρες των μεγάλων αποφάσεων. Στο μυαλό σου κόβεις το κάπνισμα ή το ποτό. Αλλάζεις δουλειά ή αλλάζεις χώρα. Παντρεύεσαι ή χωρίζεις. Μπορεί στο τέλος να μην κάνεις τίποτα. Σίγουρα όμως κάτι σχεδίασες, έστω κι αν το έκρυψες σε κάποια γωνίτσα του μυαλού, ακριβώς για να το ξεχάσεις όταν έρθει η ώρα. Το 2010 ήταν η αρχή μιας νέας δεκαετίας – και πάλι, τα πρώτα εικοσιτετράωρα του νέου έτους οι συζητήσεις στις παρέες ήταν περίπου ίδιες: για τις μικρές και τις μεγάλες αποφάσεις που είτε δεν θα τηρούνταν ποτέ, είτε θα άλλαζαν για πάντα τη ζωή τους. Με την ελπίδα που φέρνει κάθε γύρισμα του χρόνου, όλοι ήλπιζαν για το δεύτερο. Ας ήξεραν πως προορίζονταν για το πρώτο.

Κι όμως, ειδικά για εκείνες τις αποφάσεις του τόσο μακρινού πια 2010, τα πράγματα που άλλαξαν είναι σίγουρα περισσότερα από αυτά που έμειναν ίδια. Είναι λες και κάναμε έναν μεγάλο κύκλο: φύγαμε από τη ζωή που είχαμε συνηθίσει, μάθαμε να επιβιώνουμε σε άλλες συνθήκες, κοντέψαμε να τις χάσουμε κι αυτές και σήμερα καλούμαστε να μάθουμε τι έχει απομείνει. Τι είμαστε πια και τι δεν είμαστε, τι γίναμε και τι δεν γίναμε. Κάποιες φορές η επιλογή δεν ήταν καν δική μας, ήταν απλά ανάγκη της εποχής. Ναι, ο φίλος σου που κάπνιζε πολύ το έκοψε όταν δεν του έβγαιναν πια τα ψιλά για τα τσιγάρα. Και εκείνη η συμφοιτήτριά σου ζει εδώ και πέντε χρόνια μόνιμα στη Γερμανία. Εσύ έμεινες εδώ. Παρότι ήθελες να φύγεις.

Σπάνια πια το πολιτικό γίνεται προσωπικό. Ομως το πολιτικό μπήκε βαθιά μέσα στο πετσί μας τα τελευταία δέκα χρόνια. Εγινε ενόχληση, αγανάκτηση – με εκείνους στους οποίους έριξες τις ευθύνες πως δεν σε άφησαν να επιλέξεις πότε θα κόψεις το τσιγάρο. Ενίοτε έγινε μίσος: παιδιά που μεγάλωσαν σ’ αυτό που σήμερα σαρκαστικά σχεδόν λέμε «εποχή του ΠΑΣΟΚ», με τις ανέσεις που αυτή προσέφερε, προτίμησαν τις μαύρες μπλούζες και τις εγκληματικές οργανώσεις. Η τιμωρία είχε πολλές μορφές και πολλούς τρόπους. Ηρθε καταστρέφοντας, κομμάτι κομμάτι, όλα όσα έδιναν μορφή στην προηγούμενη κανονικότητα. Δαιμονοποίησαν ακόμα και τη λέξη. Λες και έχει πολλή σημασία το σύνθημα για να καταλάβει κανείς τι του συμβαίνει. Ακριβώς στη μέση, πέντε χρόνια από την αρχή και πέντε χρόνια από το τέλος, ήρθε η κορύφωση του έργου, τέτοια που θα ικανοποιούσε και τον πιο απαιτητικό συγγραφέα. Και ήταν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, καθοριστική: ακόμα και τώρα, όποιον κι αν ρωτήσεις, θυμάται πολύ καλά κάθε στιγμή εκείνων των ημερών. Καλώς ή κακώς, κάθε απόφαση, τα «ναι» και τα «όχι» μας τα κουβαλήσαμε μαζί μας. Σαν πληγή και σαν υπενθύμιση, σαν τέλος και σαν αρχή.

Θα μπορούσαμε να το ρίξουμε στη μεταφυσική. Να ψάξουμε τρόπους να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, ώστε να θυμώσουμε λιγότερο ή να κάνουμε περισσότερα. Να κλείσουμε το μάτι εκεί που έπρεπε, να πούμε τα αντίο μας όπως θα θέλαμε. Αν κάτι μας έμαθε η τελευταία δεκαετία, όμως, είναι ότι τίποτα δεν αλλάζει αν απλά το εύχεσαι πολύ. Θέλει δουλειά και θέλει βάσανο. Ετσι πέρασαν δέκα ολόκληρα χρόνια από το 2010. Θυμάται κανείς πραγματικά τι ήθελε τότε από τη ζωή του; Δεν έχει και πολλή σημασία. Οσο θα υπάρχουν Πρωτοχρονιές και όσο θα γυρίζουν οι δεκαετίες, υπάρχει πάντα χώρος για νέες αποφάσεις.