Λεπτή άσκηση η μείωση του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων

Ξεκάθαρα μηνύματα για το πώς περιμένουν οι θεσμοί να προχωρήσει η ελληνική κυβέρνηση σε σειρά κρίσιμων ζητημάτων στέλνει ο Βάλντις Ντομπρόβσκις μέσω της εκτενούς συνέντευξής του στα «ΝΕΑ» από τη νέα διευρυμένη θέση του ως εκτελεστικός αντιπρόεδρος της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο κύριος υπεύθυνος της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή οικονομία επισημαίνει ότι η Ελλάδα θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να εκμεταλλευτεί το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων για να μειώσει το χρέος, να εφαρμόσει τις μεταρρυθμίσεις που έχει ανακοινώσει, να αντισταθεί σε πιθανή μεταρρυθμιστική κόπωση, ενώ υπογραμμίζει τον κίνδυνο έλλειψης καλών έργων ώριμων για επενδύσεις, προειδοποίηση που ενέχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η κυβέρνηση ζητά την αλλαγή χρήσης των ANFAs και SMPs για να χρηματοδοτηθούν επενδύσεις. Οσον αφορά τη μείωση των πλεονασματικών στόχων ο Βάλντις Ντομπρόβσκις ανοίγει συγκρατημένα παράθυρο αισιοδοξίας, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα «λεπτή άσκηση» δεδομένου του υψηλού χρέους που έχει η Ελλάδα. Για τα κόκκινα δάνεια υποστηρίζει ότι ο «Ηρακλής» δεν αρκεί από μόνος του και «δείχνει» προς την κατεύθυνση που αναμένει να κινηθεί ένα αποτελεσματικό ενιαίο πλαίσιο αφερεγγυότητας με την κατάλληλη επιβολή εγγυήσεων. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Επιτροπής μιλά ακόμη για τις προτεραιότητές του την επόμενη πενταετία και τονίζει ότι «προτεραιότητά μου θα είναι να διασφαλίσω ότι όλοι οι Ευρωπαίοι θα νιώσουν την οικονομική ανάπτυξη στην τσέπη τους».

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως είναι η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, αλλά και η οικονομική επιβράδυνση. Κρίνοντας από τον αργό ρυθμό που έχουν προχωρήσει ορισμένα ζητήματα, όπως το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων, πιστεύετε ότι η ΕΕ θα καταφέρει να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις;

Συμφωνώ μαζί σας, το να πετύχουμε στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση θα είναι το ζητούμενο της γενιάς μας. Σύμφωνα με τη NASA, οι 17 από τις 18 θερμότερες χρονιές στην παγκόσμια ιστορία καταγράφηκαν στον 21ο αιώνα. Ο χρόνος τελειώνει. Αισθανόμαστε ακόμη πίεση χρόνου από τον ανταγωνισμό σε πεδία της τεχνολογίας, όπως τα μεγάλα δεδομένα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τρεις, συνεπώς, βαθιές μεταβολές θα καθορίσουν τις επόμενες δεκαετίες: η κλιματική αλλαγή, η τεχνολογική πρόοδος και ψηφιοποίηση, και οι δημογραφικές αλλαγές. Το ζητούμενο για την Ευρώπη θα είναι να παραμείνει ανταγωνιστική και μάλιστα με έναν τρόπο που θα είναι βιώσιμος και δίκαιος. Είναι σημαντικό να υποστηριχθούν οι λαοί και οι περιφέρειές μας, όπως η Δυτική Μακεδονία, προκειμένου να πετύχουν στη μετάβαση. Συγχρόνως συμμερίζομαι την άποψη του έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η πράσινη μετάβαση της ΕΕ μπορεί να επιφέρει σημαντική οικονομική ανάπτυξη, διότι, εφόσον γίνει σωστή διαχείριση, μπορεί να δημιουργήσει πολλές θέσεις εργασίας και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα. Η οικονομική στρατηγική που παρουσιάσαμε αυτήν την εβδομάδα έχει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις: σταθερότητα, δικαιοσύνη, παραγωγικότητα και βιωσιμότητα. Φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την παγκόσμια αβεβαιότητα και τους γεωπολιτικούς κινδύνους που υπάρχουν στον ορίζοντα. Για αυτό είναι σημαντικό για τις χώρες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, να εφαρμόσουν πολιτικές που συμβάλλουν στην οικονομική σταθερότητα και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Αυτός είναι ο τρόπος για να καταστούν οι χώρες πιο ανθεκτικές στις οικονομικές κρίσεις. Ειδικότερα για το EDIS, η πρόοδος υπήρξε πολύ αργή. Οι προτάσεις της Επιτροπής βρίσκονται ακόμα στο τραπέζι και είμαστε έτοιμοι να διευκολύνουμε την περαιτέρω πρόοδο. Δυστυχώς, κρίνοντας από τη μέχρι τώρα πορεία, θα επιθυμούσαμε μεγαλύτερη πολιτική βούληση από τα κράτη-μέλη.

Ποιες προτεραιότητες θα θέλατε να επιτευχθούν από τη θέση σας ως εκτελεστικού αντιπροέδρου, κύριου υπεύθυνου για την οικονομία και τον χρηματοπιστωτικό τομέα της ΕΕ;

Προτεραιότητά μου θα είναι να διασφαλίσω ότι όλοι οι Ευρωπαίοι θα νιώσουν την οικονομική ανάπτυξη στην τσέπη τους. Στο πλαίσιο αυτό είναι σημαντική η καταπολέμηση της ανεργίας στους νέους και των εισοδηματικών ανισοτήτων. Μια οικονομία στην υπηρεσία των ανθρώπων σημαίνει επίσης δημιουργία ευκαιριών. Να αποκτήσουν οι άνθρωποι τις δεξιότητες που ζητούνται στην αγορά εργασίας, ζήτημα που έχει σημασία και για την Ελλάδα. Να διευκολυνθεί η πρόσβαση των επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να αναπτύσσονται, να επεκτείνονται και να δημιουργούν περισσότερες θέσεις εργασίας. Να κινητοποιηθούν επενδύσεις για πράσινα έργα. Θα εξακολουθήσω επίσης να εργάζομαι για την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης. Οσον αφορά τα χρηματοοικονομικά, προτεραιότητα είναι ακόμη πιο ισχυρές τράπεζες και χρηματοπιστωτικός τομέας. Διότι προϋπόθεση της οικονομικής ανάπτυξης είναι η χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Προτεραιότητές μου θα παραμείνουν η ολοκλήρωση των προτάσεων, που αποσκοπούν στην περαιτέρω μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ενωσης και την επανεκκίνηση της πρωτοβουλίας της Ενωσης Κεφαλαιαγοράς. Οι νέες ευθύνες μου περιλαμβάνουν καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Ο ευρωπαϊκός χρηματοπιστωτικός τομέας σημαίνει ακεραιότητα. Τα πρόσφατα σκάνδαλα για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες σε ορισμένες ευρωπαϊκές τράπεζες δείχνουν ότι χρειαζόμαστε περισσότερες εξουσίες για την επιβολή κανόνων σε επίπεδο ΕΕ, σε περίπτωση που οι εθνικοί επόπτες δεν έχουν τις δυνατότητες ή δεν δίνουν την απαραίτητη προσοχή. Θα διερευνήσω επίσης τι μπορεί να φέρει η ψηφιοποίηση, για παράδειγμα, στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Η Ευρώπη χρειάζεται επίσης κοινή προσέγγιση για τα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία και τα ζητήματα ασφάλειας στον κυβερνοχώρο. Και φυσικά η δουλειά μου πρέπει να στοχεύει σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι κανένας άνθρωπος, καμία περιοχή δεν μένει πίσω.

Ποιες είναι οι κυριότερες ανησυχίες για την ευρωζώνη; Τι απαιτείται για να αντισταθμιστούν οι χαμηλές προοπτικές ανάπτυξης και να αντιμετωπιστούν οι δημοσιονομικοί και χρηματοπιστωτικοί κίνδυνοι;

Καθώς έχει μειωθεί η πιθανότητα ενός άτακτου Brexit, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον, πρόκειται για εξωτερικούς κινδύνους, όπως η περαιτέρω κλιμάκωση των εμπορικών κυρώσεων με αρνητικές επιπτώσεις στο εμπόριο ή οι γεωπολιτικές εντάσεις στη γειτονιά της Ευρώπης. Υποστηρίζουμε μια διαφοροποιημένη προσέγγιση όσον αφορά τη δημοσιονομική πολιτική. Καλούμε τις χώρες με ευνοϊκότερη δημοσιονομική θέση να αυξήσουν τις επενδύσεις και να το κάνουν τώρα. Ταυτόχρονα, χώρες με υψηλά επίπεδα χρέους θα πρέπει να επωφεληθούν από το περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων και να μειώσουν το χρέος τους.

Η τελευταία έκθεση ενισχυμένης εποπτείας για την Ελλάδα ήταν θετική όσον αφορά αρκετές πολιτικές που προωθεί η νέα κυβέρνηση. Ποιες προτεραιότητες θα προτείνατε στην ελληνική κυβέρνηση; Τι κινδύνους βλέπετε;

Πράγματι, η  έκθεση ήταν γενικά θετική. Μιλάει από μόνη της. Οντως, η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε φιλόδοξα πακέτα μεταρρυθμίσεων. Με βάση την εμπειρία, αυτό που έχει σημασία είναι η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Χρειάζεται να αντισταθεί κανείς στη μεταρρυθμιστική κόπωση που μπορεί να επέλθει κάποια στιγμή και συνιστά κίνδυνο. Συμβαίνει δε διότι οι μεταρρυθμίσεις απαιτούν σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο, αλλά χρειάζονται χρόνο για να φέρουν αποτελέσματα. Ωστόσο, βλέπουμε ότι οι χώρες που μεταρρυθμίστηκαν περισσότερο στη διάρκεια της κρίσης είναι σήμερα ανάμεσα στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες στην Ευρώπη. Πιστεύω ότι και η Ελλάδα μπορεί να τα καταφέρει, κυρίως επειδή υπάρχουν λίγες χώρες στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να υποστούν τόσα θεμελιώδη «έργα ανοικοδόμησης» όπως η Ελλάδα. Ενας άλλος κίνδυνος είναι η έλλειψη επαρκών, καλά προετοιμασμένων, καλών και βιώσιμων έργων, τα οποία να είναι έτοιμα να δεχθούν επενδύσεις. Εξετάζουμε τον κίνδυνο αυτόν στο πλαίσιο των πράσινων επενδύσεων, αλλά αυτό ισχύει και για τις επενδύσεις που προέρχονται από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ. Είναι σημαντικό για την Ελλάδα να επιταχύνει την ωρίμαση νέων έργων. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να στηρίξει την Ελλάδα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Η πρόσφατη ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους διαπιστώνει βελτίωση της βιωσιμότητάς του. Αποτελεί θετική ένδειξη ότι θα μπορούσε σύντομα η Ελλάδα να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη μείωση του στόχου του πρωτογενούς πλεονάσματος το 2021 και το 2022; Το ΔΝΤ, παρότι εκφράζει αμφιβολίες για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους μετά το 2032, έχει προτείνει μείωση ακόμη και στο 1,5%.

Μέχρι στιγμής, η Ελλάδα υπερβαίνει σταθερά τους δημοσιονομικούς της στόχους, κάτι που είναι θετικό για το χτίσιμο εμπιστοσύνης. Η Επιτροπή αναμένει ότι η Ελλάδα θα επιτύχει τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος και το 2020. Γνωρίζω ότι η Ελλάδα επιδιώκει να θέσει ζήτημα ενδεχόμενης μείωσης του στόχου του πρωτογενούς πλεονάσματος αρχής γενομένης από το 2021. Ωστόσο, αυτό είναι ζήτημα για το οποίο θα αποφασίσουν οι πιστωτές. Δεδομένου του υψηλού χρέους που έχει η Ελλάδα, μπορώ να πω ότι πρόκειται για λεπτή άσκηση η επαναξιολόγηση του στόχου των πρωτογενών πλεονασμάτων χωρίς να τεθεί θέμα βιωσιμότητας του χρέους.

Το Eurogroup ενέκρινε την εκταμίευση των SMPs και ANFAs ύψους 767 εκατ. ευρώ. Ποια είναι η θέση σας σχετικά με το ζήτημα της αλλαγής χρήσης τους, ώστε να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων επενδυτικών σχεδίων; Ποια σχέδια θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν;

Η Ελλάδα προχώρησε στις απαραίτητες ενέργειες για να επιτύχει τις συγκεκριμένες μεταρρυθμιστικές δεσμεύσεις που ανέλαβε για τα μέσα του 2019, γεγονός που είναι πολύ θετικό και άνοιξε τον δρόμο για την εκταμίευση. Οσον αφορά την πιθανή χρήση των SMPs και ANFAs ως ισοδυνάμων εισοδήματος για τη μείωση των ακαθάριστων χρηματοδοτικών αναγκών ή τη χρηματοδότηση αμοιβαία συμφωνημένων επενδύσεων, το Eurogroup ανέθεσε στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να ξεκινήσουν τεχνικές εργασίες. Οι επενδύσεις, κατά τη δήλωση του Eurogroup, θα πρέπει να συμφωνηθούν αμοιβαία, σύμφωνα με τους συμφωνημένους δημοσιονομικούς στόχους και τη δήλωση του Eurogroup του Ιουνίου 2018.