Το συμβόλαιο θανάτου

Στις 3 Ιουνίου του 2017, το Εργατικό Κόμμα της Μάλτας κέρδισε τις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν σε αυτό το μικρό ευρωπαϊκό κράτος των 493.000 κατοίκων με ποσοστό 55,04% και 38.000 ψήφους περισσότερες από όσες είχε λάβει τέσσερα χρόνια νωρίτερα. Ο ηγέτης του, ο 45χρονος σήμερα Τζόζεφ Μουσκάτ, εξασφάλισε έτσι μια δεύτερη πρωθυπουργική θητεία. Και ας είχαν διεξαχθεί πρόωρα οι εκλογές λόγω των κατηγοριών για διαφθορά που άγγιζαν το περιβάλλον του μετά τη δημοσίευση των Panama Papers. Κι ας είχε αποκαλύψει η Ντάφνε Καρουάνα Γκαλιζία, η ερευνήτρια δημοσιογράφος που είχε στο μπλογκ της περισσότερους συνδρομητές από όσους ψηφοφόρους διαθέτει η Μάλτα, ότι εταιρείες του Παναμά που ανήκαν στον διευθυντή του πρωθυπουργικού γραφείου, Κιθ Σέμπρι, και στον τότε υπουργό Ενέργειας Κόνραντ Μίτσι είχαν λάβει δύο εκατομμύρια ευρώ από μια σκοτεινή εταιρεία στο Ντουμπάι με την επωνυμία 17 Black για αδιευκρίνιστες υπηρεσίες. Εκείνη την ημέρα, την ημέρα που επανεξελέγη ο Μουσκάτ χάρη στον υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, τη χαμηλή ανεργία και τη δωρεάν φύλαξη που έχει προσφέρει στις εργαζόμενες γυναίκες για τα παιδιά τους, δόθηκε – το μάθαμε μόλις πρόσφατα – η εντολή για τη δολοφονία της δημοσιογράφου που έχει χαρακτηριστεί «ένα Wikileaks από μόνη της».

Στις 16 Οκτωβρίου του 2017, η Ντάφνε Καρουάνα Γκαλιζία κάηκε ζωντανή από την έκρηξη μιας βόμβας που είχε τοποθετηθεί στο αυτοκίνητό της, κάτω από το κάθισμά της. Η Ευρώπη σοκαρίστηκε. Ο Τζόζεφ Μουσκάτ διαβεβαίωσε πως οι υπεύθυνοι θα εντοπίζονταν πάση θυσία. Ζήτησε μάλιστα τη βοήθεια του FBI και πρόσφερε αμοιβή ενός εκατομμυρίου ευρώ σε όποιον έδινε πληροφορίες. Τρία άτομα συνελήφθησαν τον Δεκέμβριο του 2017 κατηγορούμενα για την κατασκευή και την τοποθέτηση της βόμβας. Και μετά, σιωπή. Οι ειδήσεις έρχονταν μόνο από το εξωτερικό της Μάλτας. Τον Απρίλιο του 2018 η ομάδα Daphne Project, η οποία ανέλαβε τις έρευνες της δημοσιογράφου, αποκάλυψε ότι η εταιρεία 17 Black, αυτή που είχε κάνει κατά τι πλουσιότερους τους Σέμπρι και Μίτσι, ανήκε σε έναν από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Μάλτας, τον επιχειρηματία Γιόργκεν Φένες, συνιδιοκτήτη του οικογενειακού ομίλου Tumas -ξενοδοχεία, αυτοκίνητα, ενέργεια. Εναν χρόνο αργότερα, την περασμένη άνοιξη, έκθεση της GRECO, της Ομάδας των Κρατών κατά της Διαφθοράς, κατήγγειλε ανοιχτά την απουσία ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης στη Μάλτα. Αλλη έκθεση, του Συμβουλίου της Ευρώπης, κατήγγειλε τον Μάιο «την κουλτούρα της ατιμωρησίας που βασιλεύει» στη μικρότερη χώρα της ΕΕ. «Εντελώς προκατειλημμένη» την αποκάλεσε ο Μουσκάτ. Την περίοδο εκείνη ο μαλτέζος πρωθυπουργός, που σπούδασε Μάνατζμεντ και Δημόσια Πολιτική στη Μάλτα και στο Μπρίστολ της Αγγλίας και εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον μιντιακό βραχίονα του Εργατικού Κόμματος πριν εκλεγεί ευρωβουλευτής (το 2004) και ηγέτης του (το 2008), κυνηγούσε ακόμα το όνειρό του να αναλάβει πρόεδρος του Συμβουλίου της Ευρώπης, διαδεχόμενος στο πόστο αυτό τον Ντόναλντ Τουσκ. Η έρευνα για τη δολοφονία της Ντάφνε Καρουάνα Γκαλιζία είχε ουσιαστικά νεκρώσει.

Μέχρι τον περασμένο Νοέμβριο – οπότε συνελήφθη, στο πλαίσιο άλλης υπόθεσης, για ξέπλυμα χρήματος ένας οδηγός ταξί και τοκογλύφος ονόματι Μέλβιν Τέουμα. Εφεξής, οι εξελίξεις καλπάζουν. Ο Τέουμα εμφανίζεται ως «ενδιάμεσος» ανάμεσα στον εντολοδόχο της δολοφονίας της δημοσιογράφου και τους εκτελεστές, ζητεί ασυλία για να μιλήσει, του δίνεται προεδρική χάρη και ο ίδιος κατονομάζει ως εντολοδόχο τον επιχειρηματία Γιόργκεν Φένες. Αυτός ήταν που του έδωσε τα 150.000 ευρώ για τη δολοφονία, λέει, ενδεχομένως όμως να εμπλέκονται και άνθρωποι της κυβέρνησης: όταν συμφώνησε στο συμβόλαιο θανάτου, καταγγέλλει, κλήθηκε στην έδρα της κυβέρνησης, ξεναγήθηκε εκεί από τον Σέμπρι, μπήκε στο κυβερνητικό μισθολόγιο και εισέπραττε για τρεις-τέσσερις μήνες μισθό. Ο Φένες συλλαμβάνεται στις 20 Νοεμβρίου, ενόσω προσπαθεί να εγκαταλείψει τη Μάλτα με τη θαλαμηγό του. Εις βάρος του απαγγέλλεται κατηγορία για συνενοχή στη δολοφονία της Ντάφνε Καρουάνα Γκαλιζία, ο ίδιος όμως κατονομάζει ως «πραγματικό εντολοδόχο» τον προσωπάρχη του Μουσκάτ, τον Κιθ Σέμπρι. Ο Σέμπρι παραιτείται, το ίδιο και ο υπουργός Τουρισμού, πια, Κόνραντ Μίτσι, ενώ ο υπουργός Οικονομίας Κρις Καρντόνα «θέτει εαυτόν σε διαθεσιμότητα». Ο Σέμπρι συλλαμβάνεται και ανακρίνεται, μετά αφήνεται ελεύθερος. Ο Φένες ζητεί προεδρική ασυλία για να πει περισσότερα, παρεμβαίνει ο Μουσκάτ και την αρνείται. Οι διαδηλώσεις όμως στη Βαλέτα γίνονται σχεδόν καθημερινές. «Μαφία!» φωνάζουν έξω από το κοινοβούλιο και την έδρα της κυβέρνησης. «Barra, barra!» («Εξω, έξω!»).

Ο Μουσκάτ ανακοινώνει ότι θα παραιτηθεί, αλλά όχι άμεσα – μέσα Ιανουαρίου, αφού πρώτα επιλεγεί με εσωκομματική ψηφοφορία ο διάδοχός του. «Χρειαζόμαστε ενότητα, σταθερότητα» λέει. «Θέλει να κλείσει πρώτα η έρευνα υπό την εποπτεία του, όπως το είχε υποσχεθεί» διαβεβαιώνουν συνεργάτες του. Κοινή πεποίθηση βέβαια είναι ότι θέλει απλώς να παραμείνει στην εξουσία ώστε να προστατεύσει τον εαυτό του και τους φίλους του, συνεχίζοντας τις παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη. Το Ευρωκοινοβούλιο στέλνει στη Μάλτα έκτακτη αποστολή, η επικεφαλής της Σόφι Ιν’τ Φελντ καλεί τον Μουσκάτ να παραιτηθεί αμέσως. Η νέα πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αξιώνει τη διεξαγωγή «ανεξάρτητης και ενδελεχούς έρευνας, απαλλαγμένης από οποιαδήποτε πολιτική ανάμειξη». Κινήσεις αμιγώς συμβολικές, ενώ στην πραγματικότητα η Ευρώπη επιμένει να κοιτάζει μακριά – όπως έκανε άλλωστε και όσο καιρό ο Μουσκάτ πουλούσε αντί 650.000 ευρώ ευρωπαϊκά διαβατήρια στους ολιγάρχες του κόσμου όλου, όσο καιρό η Μάλτα μετατρεπόταν σταδιακά σε αυτό που οι γιοι της δολοφονημένης δημοσιογράφου αποκαλούν «κράτος-μαφία».