Ο θυμός που περιμένει μια σπίθα

Στο μισό της θητείας του Εμανουέλ Μακρόν, μια δημοσκόπηση του ινστιτούτου IFOP που δημοσιεύτηκε στις 25 Οκτωβρίου δείχνει ότι για το 77% των ερωτηθέντων το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων είναι το πιο αξιοσημείωτο γεγονός της πενταετίας. Μας λέει επίσης ότι το 75% αυτών που έδωσαν απαντήσεις κρίνει αρνητικά τη δράση του Μακρόν όσον αφορά την ανισότητα μεταξύ των πόλεων και των χωριών ή κωμοπόλεων, την οποία ο γεωγράφος Κριστόφ Γκιλί έδειξε, πολύ πριν από αυτήν την κρίση, ότι είναι ένα φαινόμενο που εφεξής διαμορφώνει τη γαλλική κοινωνία και με εντυπωσιακή εκρηκτική δυναμική. Η μελέτη διασαφηνίζει επίσης ότι το 22% των ερωτηθέντων συνδέει με τον Μακρόν το χαρακτηριστικό της «ικανότητας να συγκεντρώνει τους Γάλλους», το 24% αυτό της «εγγύτητας στις ανησυχίες των Γάλλων», το 30% αυτό του «δίκαιου» και το 69% αυτό του «αυταρχικού»: το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων έχει, λοιπόν, επηρεάσει σοβαρά την αντίληψη της κοινής γνώμης για τον σημερινό πρόεδρο!

Είναι επειδή, αντιμέτωπος με μια εξέγερση πολιτών εκ φύσεως και κλίμακας άνευ προηγουμένου, η εξουσία δεν του έφερε καμία πολιτική απάντηση. Αρχικά σε αφασία, πνίγηκε στη λογόρροια μιας λεγόμενης «Μεγάλης Συζήτησης», στην οποία ο πρόεδρος δεν συζητούσε, κατά τη διάρκεια ατελείωτων ωρών, παρά μόνο με τον εαυτό του και μπρος στα μάτια των Γάλλων που υπεβλήθησαν στην εντολή να παρουσιαστεί λαμπρός από μέσα μαζικής ενημέρωσης θετικά διακείμενα στον ίδιο, τα οποία, αφού έδωσαν μια παραμορφωμένη εικόνα του κινήματος, μαρτύρησαν μια ηθική κοντά σε εκείνη των οργάνων προπαγάνδας ενός ολοκληρωτικού κράτους. Οσον αφορά τα οικονομικά μέτρα που ανακοινώθηκαν για να ηρεμήσουν το παιχνίδι τον Δεκέμβριο, μάθαμε ότι θα αποτελούσαν μια ληστεία του προϋπολογισμού της κοινωνικής ασφάλισης που θα επιβάρυνε το κόστος, ενώ το κράτος θα έπρεπε καταρχήν να αντισταθμίσει τα απρόβλεπτα έξοδα που αποφασίζει η εκτελεστική εξουσία.

Στην πραγματικότητα, η μόνη απάντηση της εξουσίας στην κοινωνική εξέγερση ήταν η άνευ προηγουμένου καταστολή – με μια ανείπωτη βία στη Γαλλία από την εποχή των απεργιών το 1947. Αυτή η καταστολή πράγματι τραυμάτισε σοβαρά ή ακόμα ακρωτηρίασε δεκάδες πολίτες, οι οποίοι περιορίστηκαν στο να κάνουν χρήση του συνταγματικού τους δικαιώματος στη διαμαρτυρία.

Αυτό το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων έχει τελειώσει; Με τη μορφή που πήρε πέρυσι, δεν υπάρχει αμφιβολία. Η ίδια η φύση του, η ανετοιμότητα των ηγετών που προκύπτουν από τα γεγονότα, όπως η σκλήρυνση των υποστηρικτικών μηχανών και των ετοιμοθάνατων συνδικαλιστικών οργάνων, επέφεραν αδυναμία εξεύρεσης άμεσης πολιτικής διεξόδου. Από πολιτική άποψη, προκάλεσε μόνο φόβο στους κατόχους, τους οποίους έσωσε το προεδρικό κόμμα από μια καταστροφή στις εαρινές ευρωεκλογές.

Ομως, αυτό που δείχνει η δημοσκόπηση του IFOP είναι ότι ο εκρηκτικός θυμός έχει μετατραπεί σε έναν κωφό θυμό – που περιμένει μόνο μία σπίθα για να εκραγεί εκ νέου. Και δικαίως! Αφού τίποτα δεν έχει αλλάξει! Εφόσον τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει, διότι ακόμα κι αν τα Γιλέκα δεν το έχουν πλήρως συνειδητοποιήσει, οι πολιτικές κατά των οποίων επαναστάτησαν δεν αποφασίζονται στο Παρίσι. Συνιστούν το αποτέλεσμα των ευρωπαϊκών συνθηκών, του παράλογου ενιαίου νομίσματος και μιας ΕΕ που δεν είναι παρά το μέσο εφαρμογής γερμανικών οικονομικών δογμάτων εξίσου παράλογων και εξίσου καταστροφικών για τη γαλλική και την ελληνική οικονομία.

Ο Ολιβιέ Ντελόρμ είναι ιστορικός και δοκιμιογράφος, συγγραφέας του βιβλίου «Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια, από τον πέμπτο αιώνα μέχρι σήμερα», τρεις τόμοι, εκδ. Folio Histoire, Gallimard, 2013, και «30 καλοί λόγοι για έξοδο από την Ευρώπη», εκδ. H&O, 2016